Kwalitatief onderzoek in de gezondheidszorg: basiskaders voor de meest gebruikte kwalitatieve onderzoeksmethoden

Doelpubliek

Doctoraatsstudenten van de Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen of doctoraatsstudenten van andere faculteiten die onderzoek binnen de gezondheidszorg beogen. Voorwaarde voor deelname aan de cursus is in de actieve voorbereidingsfase zitten van een kwalitatief onderzoek.

Het aantal deelnemers is beperkt tot 25.

Topic

Het belang van kwalitatief onderzoek voor gezondheidszorg is groot. Op basis van kwalitatief onderzoek worden inzichten gegenereerd in o.a. perceptie, ervaring, betekenisverlening, processen en mechanismen van belang voor gezondheid, zorg en zorgverlening. De doelstelling van deze cursus is om inzicht te geven in de basiskaders voor de meest gebruikte kwalitatieve onderzoeksmethoden in de gezondheidszorg. De cursus bestaat uit een combinatie van begeleide zelfstudie, hoorcolleges, discussiecolleges en practica. Tijdens de hoorcolleges worden de theoretische begrippen en methodologische principes van kwalitatief onderzoek uitgelegd. Hierbij wordt stilgestaan bij het paradigma van het kwalitatief onderzoek, uitgangspunten van kwalitatief onderzoek, voorbereidende stappen in een onderzoeksproces, onderzoekbenaderingen, datacollectie en data-analyse, mogelijkheden om de kwaliteit van kwalitatief onderzoek te beoordelen en te garanderen, de eigenheid van het rapporteren van kwalitatief onderzoek. Tijdens de practica worden de theoretische inzichten verwerkt o.a. voor datacollectie en data-analyse. Begeleide zelfstudie vormt een belangrijk onderdeel van deze cursus waardoor het aantal contactmomenten beperkt wordt tot 5 keer 3 uur. Aan het einde van deze cursus bent u in staat om kwalitatief onderzoek op een systematische wijze op te zetten en de basisstappen van een kwalitatief onderzoeksproces uit te voeren.

Inhoud

- Het paradigma van kwalitatief onderzoek.
- Basisprincipes en uitgangspunten.
- Voorbereidende stappen in een onderzoeksproces en de rol van de onderzoeker.
- Benaderingswijzen o.a. fenomenologie, grounded theory, etnografie, hermeneutiek, actie-onderzoek.
- Steekproefneming in kwalitatief onderzoek.
- Datacollectie methoden met bijzondere aandacht voor o.a. (participerende) observatie en interviewen.
- Data-analyse methoden: met bijzondere aandacht voor interpretatie en coderen via software (NVIVO).
- Kwaliteit van het onderzoek en het onderzoeksproces.
- Rapportage van kwalitatief onderzoek.

Opzet

Er worden 5 sessies voorzien van 3 uur. De contactmomenten zullen voornamelijk bestaan uit discussiecolleges en practica op basis van zelfstudie en voorbereiding door de cursisten.

Evaluatie criteria (doctoral training programme)

Voorbereiding en 100% actieve deelname aan alle sessies. Op het einde van de cursus wordt van elke cursist een uitgeschreven onderzoeksvoorstel verwacht.

Programma

  • 21 september 2016 van 13u30 tot 16u30: Het paradigma van kwalitatief onderzoek, basisprincipes en uitgangspunten, voorbereidende stappen en de rol van de onderzoeker (Prof. Dr. Sofie Verhaeghe)
  •   5 oktober 2016 van 13u30 tot 16u30: Benaderingswijzen (Prof. Dr. Sofie Verhaeghe)
  • 19 oktober 2016 van 13u30 tot 16u30: Steekproefneming en datacollectie (Prof. Dr. Sofie Verhaeghe en Prof. Dr. Ann Van Hecke)
  • 16 november 2016 van 13u30 tot 16u30: Data-analyse (Prof. Dr. Sofie Verhaeghe) en Kwaliteitsbewaking en rapportage (Drs. Tina Vandecasteele)
  •   7 december 2016 van 13u30 tot 16u30: Aan de slag: een kwalitatief onderzoekstraject opzetten en uitvoeren (Prof. Dr. Sara Willems)

Locatie: Vergaderzaal 5.3 (5K3) Gebouw K3, campus UZ Gent, De Pintelaan 185, 9000 Gent

Registratie

Stuur een e-mail naar met vermelding van uw naam, studenten nr, faculteit en schrijf een korte motivering waarom u aan de cursus wenst deel te nemen (fase onderzoek). Indien u aan de voorwaarde voor deelname voldoet ontvangt u een bevestiging van uw registratie per afzonderlijke e-mail.

Taal

De cursus gaat door in het Nederlands. Het gebruikte handboek is Engelstalig.

Lesgevers

  • Prof. Dr. Sofie Verhaeghe is hoofddocent en verbonden aan het Universitair Centrum voor Verpleegkunde en Vroedkunde van de Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde, Universiteit Gent. Sinds haar doctoraatsonderzoek (op basis van een kwalitatieve onderzoeksmethodologie) specialiseerde ze zich verder in kwalitatief onderzoek voor gezondheidszorg. Ze volgde verschillende internationale cursussen, is auteur van hoofdstukken uit internationale methodologieboeken over kwalitatief onderzoek en geeft lezingen over specifieke kwalitatieve onderzoeksmethoden. Ze is promotor van kwalitatieve studies op diverse terreinen in de gezondheidszorg (geestelijke gezondheidszorg, oncologie, mantelzorg, ouderenzorg, vroedkunde).
  • Prof. Dr. Ann Van Hecke is docent en verbonden aan het Universitair Centrum voor Verpleegkunde en Vroedkunde van de Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde, Universiteit Gent. In haar doctoraatsonderzoek maakte ze gebruik van mixed methods onderzoek. Ze begeleidt momenteel meerdere doctoraatsonderzoeken waarin kwalitatief en kwantitatief onderzoek gecombineerd wordt met een focus op oncologische zorg, zelfmanagement in chronische zorg en patiëntenparticipatie.
  • Prof. dr. Sara Willems is docent en verbonden aan de vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg, Universiteit Gent. Ze deed haar eerste kwalitatieve onderzoekservaringen op bij het schrijven van haar masterthesis in 1999. Sinds dan gebruikt ze kwalitatieve onderzoeksmethoden in haar onderzoek naar de billijkheid van de gezondheidszorg. Ze volgde verschillende internationale opleidingen kwalitatief onderzoek en deed een onderzoeksstage aan de University of Oxford waar ze binnen het DIPEX team haar kwalitatieve onderzoeksskills verder verfijnde. Ze is lesgever kwalitatieve onderzoeksmethoden binnen de sociale wetenschappen in de opleiding geneeskunde aan de Universiteit Gent en tijdens internationale workshops.
  • Drs. Tina Vandecasteele is doctoraatsstudent en als assistent verbonden aan het Universitair Centrum voor Verpleegkunde en Vroedkunde van de Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde, Universiteit Gent. In haar doctoraatsonderzoek richt ze zich vooral op het gebruik van de kwalitatieve onderzoeksmethodologie. In haar functie binnen het onderwijs concentreert ze zich op het voorzien van hoorcolleges en practica over de theorie en toepassing van kwalitatief onderzoek, en als copromotor is ze betrokken bij verschillende kwalitatieve studies over geestelijke gezondheidszorg, zorgrelaties, vroedkunde, en ouderenzorg.