Discriminatie wijdverspreid op Brusselse woningmarkt

(07-06-2017) Uit praktijktesten en mystery calls bij makelaars in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest blijkt dat daar op grote schaal gediscrimineerd wordt. Het onderzoek is door zijn omvang uniek in Europa.

Negatieve én positieve discriminatie

In opdracht van Minister Céline Fremault van de Brusselse regering voerden Pieter-Paul Verhaeghe en zijn collega’s van de Universiteit Gent 12.520 praktijktesten en 648 mystery calls uit bij vastgoedmakelaars in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. “De discriminatie op de Brusselse woningmarkt is wijdverspreid”, vertellen de onderzoekers. “Kandidaat-huurders met een Noord-Afrikaanse of Sub-Sahara Afrikaanse naam, een fysieke of mentale handicap, of een werkloosheidsuitkering worden veel minder vaak uitgenodigd om een woning te gaan bezichtigen. Gepensioneerde kandidaten worden dan weer bevoordeeld door makelaars.”

Praktijktesten

Tijdens de praktijktesten reageerden de onderzoekers op 12.520 advertenties voor huurwoningen en appartementen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Ze contacteerden de vastgoedmakelaars telkens vanuit het standpunt van twee fictieve, gelijkaardige kandidaat-huurders: één testpersoon (bv. een kandidaat met een Noord-Afrikaanse naam) en één controlepersoon (bv. een kandidaat met een Frans klinkende naam). Nadien werd gekeken of beide kandidaten ongelijk werden behandeld of niet.

  • In maar liefst 44% van de huuradvertenties werden mannelijke kandidaten met een Noord-Afrikaanse gediscrimineerd in vergelijking met de mannelijke kandidaten met een Franstalig klinkende naam. Dit percentage bedroeg 30% voor mannen met een Sub-Sahara Afrikaanse naam, 23% voor vrouwen met een Noord-Afrikaanse naam en 34% voor vrouwen met een Sub-Sahara Afrikaanse naam. Uit deze studie bleek er geen significante discriminatie te zijn bij het eerste contact van kandidaat-huurders met een Oost-Europese naam.
  • Kandidaat-huurders met een werkloosheidsuitkering werden in een derde van de huuradvertenties benadeeld ten opzichte van kandidaat-huurders met een loon, zelfs wanneer de hoogte van beide inkomens vergelijkbaar was.
  • Blinde kandidaat-huurders met een assistentiehond werden in circa een kwart van de huuradvertenties gediscrimineerd door vastgoedmakelaars. Ook een kwart van de kandidaat-huurders met een mentale beperking werd door makelaars gediscrimineerd.
  • In een derde van de huuradvertenties werden gepensioneerde kandidaat-huurders systematisch meer uitgenodigd in vergelijking met niet-gepensioneerde kandidaat-huurders.

“Hoogstwaarschijnlijk gaat het hier nog om een onderschatting van de discriminatie, aangezien we enkel maar het eerste contact met makelaars onderzochten”, stelt Pieter-Paul Verhaeghe, “In latere fasen van het verhuurproces wordt er ongetwijfeld ook gediscrimineerd.”

Mystery shopping

Naast de praktijktesten voerden de onderzoekers ook 648 mystery calls uit. Hierbij werden makelaars opgebeld door een fictieve eigenaar met de vraag een woning te verhuren, maar “niet aan allochtonen.” Ongeveer een derde van de makelaars actief in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gaat in op de vraag om etnische minderheden te discrimineren. De mate van discriminatie wordt beïnvloed door de prijsklasse van de woning en de etnische samenstelling van de gemeente, waarbij makelaars het meest discrimineren bij dure huurwoningen in gemeenten met relatief weinig etnische minderheden (bv. Watermaal-Bosvoorde). Een minderheid van 14% van de makelaars weigert categoriek om op de discriminerende vraag in te gaan.

“Circa de helft van de makelaars antwoordde spontaan dat de discriminerende vraag van de eigenaar onwettelijk is”, verduidelijkt Pieter-Paul Verhaeghe, “Frappant is dat heel wat van die makelaars toch akkoord gaan om te discrimineren. Deze discriminerende makelaars zijn zich dus zeer goed bewust van wat zij beloven te doen illegaal is.”

 

Beleidsaanbevelingen

In lijn met het antidiscriminatiebeleid van de Stad Gent, voor wie de wetenschappers eerder al discriminatiestudies uitvoerden, bevelen de onderzoekers een vierledig actieplan aan:
(1) controle van alle makelaars door middel van mystery calling,
(2) stimuleren van diversiteitstrainingen van makelaars om te leren omgaan met discriminerende vragen van klanten,
(3) na de training makelaars opnieuw controleren door middel van praktijktesten en
(4) klacht indienen bij het Interfederale Gelijke kansen Centrum (Unia) en het Beroepsinstituut van Makelaars (BIV) tegen makelaars die hardleers blijven discrimineren.

Info

Link naar het onderzoeksrapport

Dr. Pieter-Paul Verhaeghe (in het Nederlands)
Vakgroep Sociologie (UGent)
M 0473 86 53 75
pieterpaul.verhaeghe@ugent.be

Dr. Sarah Demart (en français)
M 0483 60 43 26
demartsar@gmail.com