Wereldprimeur: proefbuisveulen geboren uit onrijpe ingevroren eicel

(17-05-2017) Op 12 mei is een veulen geboren uit een ingevroren eicel die in het labo ontdooid, gerijpt, bevrucht en gekweekt werd tot een embryo dat bij een draagmerrie werd ingeplant. Nooit eerder zijn al deze stappen samen succesvol toegepast bij een paard.

Een combinatie van technieken

Op 12 mei 2017 werd het hengstje VICSI geboren aan de faculteit diergeneeskunde van de UGent in Merelbeke. Het veulen is genoemd naar de twee belangrijkste technieken die hierbij toegepast werden: vitrificatie en ICSI. Vitrificatie is een invriesmethode waarbij de eicellen zeer snel worden ingevroren zodat er een glasachtige structuur gevormd wordt in plaats van ijskristallen die de eicel zouden kunnen beschadigen. Bij ICSI of intracytoplasmatische sperma-injectie wordt onder de microscoop met een zeer fijne glazen naald een spermacel in een eicel gespoten. Eicellen zijn veel gevoeliger voor lage temperaturen dan embryo’s, en daarom is vitrificatie van onrijpe eicellen een belangrijke stap voorwaarts voor geassisteerde voortplanting bij paarden.

VICSI is het resultaat van onderzoek aan de vakgroep Voortplanting, Verloskunde en Bedrijfsdiergeneeskunde, onder leiding van professor Ann Van Soom. Nerea Ortiz Escribano, die haar doctoraatsonderzoek doet over vitrificatie, werkte er samen met Katrien Smits, die als postdoctoraal onderzoeker van het FWO Vlaanderen gespecialiseerd is in ICSI.

De procedure toegelicht

De eicellen voor dit onderzoek werden verzameld uit de eierstokken van geslachte merries. Deze onrijpe eicellen werden gevitrificeerd en een week bewaard in vloeibare stikstof. Daarna werden ze zeer snel weer opgewarmd, waarna ze in de broedstoof gerijpt werden. De rijpe eicellen werden bevrucht met ICSI en nog 9 dagen in de broedstoof gekweekt. Het embryo dat hieruit resulteerde, werd op 20 juni 2016 overgeplant in de baarmoeder van een draagmerrie in het Animal Embryo Centre Diergaerderhof te Nederland. Op 29 juni 2016 werd met behulp van echografie vastgesteld dat de merrie drachtig was.

Naast embryo’s kunnen nu ook eicellen bewaard worden

Het invriezen van eicellen biedt veel mogelijke toepassingen in de diergeneeskunde. Eicellen kunnen zo bewaard en getransporteerd worden voor onderzoeksdoeleinden of voor klinische toepassingen. Van een waardevolle merrie kunnen binnenkort ook de eicellen bewaard worden, in plaats van alleen de embryo’s. Dat geeft de eigenaar veel meer flexibiliteit in de keuze van de hengst. Als er vroeger eicellen verzameld worden van een genetisch waardevol paard, moest de eigenaar meteen beslissen met welk sperma deze bevrucht moesten worden. De eicellen konden immers niet bewaard worden

Veel potentieel, maar nog even geduld

Ook voor het behoud van genetisch materiaal van zeldzame of bedreigde paardenrassen en paardachtigen zoals zebra’s, biedt het invriezen van eicellen veel mogelijkheden. Er is echter altijd tijd nodig om een techniek, die in het kader van wetenschappelijk onderzoek werd ontwikkeld, efficiënt genoeg te maken om in de praktijk toe te passen. In deze studie, die binnenkort gepubliceerd wordt in  het Equine Veterinary Journal, werd slechts 34% van de ingevroren eicellen rijp en na bevruchting ontwikkelde maar 5% van de geïnjecteerde eicellen tot een goed embryo. Bij verse eicellen is de rijping 60% en ontwikkelt 20% van de bevruchte eicellen tot een embryo dat kan overgeplant worden.

De geboorte van VICSI betekent dus dat mogelijke praktische toepassingen nu weer een stapje dichterbij komen. Zo werd in 2009 aan de UGent al SMICSI geboren, het eerste Belgische proefbuisveulen. Toen werd ICSI enkel voor onderzoek toegepast, maar intussen wordt de techniek ook gebruikt voor klinische doeleinden. Eicellen van genetisch waardevolle merries worden verzameld in de kliniek verloskunde door een echografisch begeleide punctie van de eierstokken (ovum pick up, OPU). Omdat de eicellen met behulp van ICSI worden bevrucht, kan er gewerkt worden met sperma met een beperkte kwaliteit of beschikbaarheid. Vervolgens worden in het labo embryo’s gekweekt die dan overgeplant worden naar een draagmerrie. Door de combinatie van OPU en ICSI aan de faculteit diergeneeskunde werden dit jaar reeds verschillende veulens geboren.

VICSI = teamwork

De geboorte van VICSI is het gevolg van de toewijding en de vruchtbare samenwerking van een hele groep mensen, waaronder dierenartsen, onderzoekers uit binnen- en buitenland, laboranten en dierenverzorgers binnen de vakgroep en tevens met dierenartsen van enkele vooruitstrevende inseminatie centra in binnen - en buitenland. Deze wereldprimeur is het resultaat van een jarenlange samenwerking door het hele team!

Info

Dierenarts Katrien Smits en prof. Ann Van Soom
Vakgroep Voortplanting, Verloskunde en Bedrijfsdiergeneeskunde
M 0484 69 18 68 en 0494 59 95 28
katrien.smits@ugent.be
ann.vansoom@ugent.be

Lees meer artikels over: