Ronde van Vlaanderen toont klimaatverandering aan

Archiefbeelden van de Ronde van Vlaanderen tonen effect van klimaatverandering op bomen en planten aan (vergrote weergave)

Archiefbeelden van de Ronde van Vlaanderen tonen effect van klimaatverandering op bomen en planten aan

(04-07-2017) Met 36 jaar aan archiefbeelden van de Ronde van Vlaanderen detecteerden onderzoekers van de UGent de effecten van klimaatverandering op bomen. De bomen op de hellingen van de Ronde komen de laatste decennia veel vroeger in blad dan voorheen.

Thesisstudente Lisa Van Langenhove en haar begeleiders, professoren Pieter De Frenne en Kris Verheyen en Dr. Pieter Vangansbeke (faculteit Bio-ingenieurswetenschappen, UGent) bestudeerden VRT-archiefbeelden van de Ronde van Vlaanderen tussen 1980 en 2016. Ze vergeleken de jaarlijks herhaalde video-opnames van bomen op twaalf hellingen langs het parcours, en bepaalden daaruit hoeveel bladeren of bloemen er te zien waren. Deze gegevens werden dan gekoppeld aan klimaatdata.

Bomen krijgen vroeger bladeren

In de loop van de voorbije 36 jaar bleken bomen op de hellingen van de Ronde van Vlaanderen steeds meer bladeren of bloemen te dragen op de dag van de koers.

“Wat we zien, is dat bomen langs het parcours vóór de jaren 1990 tijdens de Ronde van Vlaanderen zelden al bladeren hebben”, aldus professor De Frenne. “Na de jaren 1990 zien we echter dat er verschillende boomsoorten consistent altijd in blad staan. En dat gebeurt omdat de temperaturen op de Ronde-hellingen, net als over de rest van de wereld, de laatste jaren sterk gestegen zijn. Op de hellingen van de Ronde van Vlaanderen gaat het om zo’n 1,5 °C sinds 1980.”

Het team zag vooral een vroegere bloei van magnolia’s en meer bladeren bij meidoorns, haagbeuk en berken op de hellingen. “Deze struiken en bomen stonden vroeger op de dag van de Ronde nooit in blad of bloei. De laatste jaren wel en dat is voornamelijk een gevolg van de opwarming van het klimaat”, stelt professor De Frenne.

Nieuwe methode om de effecten van klimaatverandering te detecteren

Deze methode om de impact van klimaatverandering te detecteren maakt gebruik van videobeelden opgeslagen in het VRT-sportarchief en is sterk complementair aan bestaande methodes om de effecten van klimaatverandering te begroten. Op film vastgelegde opnamen van wielerwedstrijden zijn een potentieel enorm waardevolle bron: wielerwedstrijden zoals de Ronde van Vlaanderen hebben jaarlijks (quasi) hetzelfde parcours en laten dus toe om planten langs het parcours nauwgezet op te volgen doorheen de tijd.
Wielerwedstrijden hebben nog enkele bijkomende voordelen: ze zijn een van de weinige sportmanifestaties die op de openbare weg in het voorjaar plaatsvinden, op het moment dat bomen en struiken uitlopen, én ze worden reeds decennialang georganiseerd.

Prof. Pieter De Frenne: “We weten dat klimaatverandering ervoor zorgt dat de natuur tijdens de lente sneller ontluikt. De mate waarin allerhande plant- en diersoorten hierop reageren verschilt echter heel sterk. Sommige soorten reageren heel sterk, anderen helemaal niet. Tot nu toe werden de effecten van klimaat op bomen voornamelijk gebaseerd op waarnemingen in een klein aantal bossen, parken en tuinen bij een relatief beperkt aantal goed bestudeerde soorten zoals eik, beuk en hazelaar. Deze nieuwe archiefmethode maakt het echter mogelijk om een grote diversiteit aan - vaak onderbelichte - plantensoorten te onderzoeken. Enige voorwaarde is dat de koers er jaarlijks passeert en uitgezonden wordt op televisie.”

Belang van archiefdata

De onderzoekers onderstrepen met dit onderzoek tevens het belang van audiovisuele archieven. Prof. De Frenne verklaart: “Dit onderzoek zou nooit mogelijk geweest zijn als de VRT haar koersbeelden niet zo uitstekend bewaard had. Dit onderzoek toont het belang van zulke archieven in sterk uiteenlopende contexten aan.”

Info

Prof. Pieter De Frenne
Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen – Onderzoeksplatform Natuurlijk Kapitaal
T 09 264 90 65 - M 0497 82 15 02
pieter.defrenne@ugent.be

Lees meer artikels over: