Stekelige, gepantserde naaktslak onthult de vroege evolutie van weekdieren

(07-02-2017) Het nieuwe fossiel werd ontdekt in zuidoost Marokko.

“Dit is één van de meest diepgaande evolutionaire en ecologische gebeurtenissen voor mariene ecosystemen in de afgelopen 500 miljoen jaar” zegt Peter Van Roy van de Universiteit Gent en Yale University. Hij is de senior auteur van het artikel, online gepubliceerd in Nature op 6 februari 2017.

Een 478 miljoen jaar oud gepantserd, naaktslak-achtig fossiel dat werd ontdekt in Marokko zorgt voor nieuwe inzichten in de vroegste stadia van de evolutie van de weekdieren. De weekdieren zijn een van de meest diverse diergroepen en omvatten vertrouwde vormen zoals slakken en naaktslakken die zowel op het land als in het water terug te vinden zijn, en mossels, inktvissen en de Nautilus, die enkel in het water voorkomen. 

 

Eén van de definiërende kenmerken van weekdieren is dat ze een zogenaamde radula bezitten: dit is een soort rasptong die ze gebruiken om hun voedsel op te schrapen. De radula heeft honderden kleine tandjes op haar oppervlak. Het patroon van deze tandjes kan gebruikt worden om het dieet af te leiden, en om soorten te identificeren.

 

Het dier had één enkele helmachtige schelp op zijn kop. Deze schelp werd grotendeels bedekt door de vlezige mantel, die over de gehele rugzijde van het dier dunne stekels droeg. 

 

De voorouder van de andere grote groep van weekdieren, waartoe de inktvissen, slakken en mossels behoren, had ook maar één enkele schelp; dit is het grondplan van waaruit alle weekdieren ontstaan zijn. Het onderzoeksteam leidde hieruit af dat de voorouder van alle levende weekdieren een naaktslak-achtig wezen was met borstelige stekels en één enkele schelp. Door een combinatie van moleculaire gegevens van levende weekdieren samen met anatomische kenmerken, die ook voor fossielen konden gecodeerd worden te gebruiken, waren zij in staat om een evolutionair diagram voor de weekdieren te construeren, gekoppeld aan de geologische tijdschaal. 

Mohamed Ben Moula ontdekte het eerste exemplaar  in 2008.

Jammer genoeg was het achterste deel van het fossiel slecht bewaard. Daarom beslisten de onderzoekers te wachten met de publicatie van een formele beschrijving, in de hoop dat met de tijd meer compleet materiaal zou gevonden worden. Hoewel in de daaropvolgende jaren verschillende geïsoleerde schelpen werden gevonden, was het wachten tot 2014 alvorens het geduld van de onderzoekers werd beloond: toen werd eindelijk een nagenoeg volledig exemplaar ontdekt.

“Dit is werkelijk het specimen waar we al deze jaren op gewacht hadden”, zegt Peter Van Roy.
De studie werd eerst online gepubliceerd in Nature op 06 februari 2017.  Voor het volledige artikel, de bijlages en foto's klik hier.

 

Info

Peter Van Roy
M +32 (0)497 42 73 05

peter.vanroy@ugent.be

 

Jakob Vinther 

jakob.vinther@bristol.ac.uk

M +44 (0) 7746 383368

Lees meer artikels over: