Belangrijke stap richting behandeling tegen verkoudheidsvirus RSV

(13-02-2017) Onderzoek van VIB, de UGent en andere onderzoeksinstellingen leidt mogelijk tot een nieuw antiviraal middel tegen het verkoudheidsvirus RSV. Dit virus is de hoofdoorzaak van infecties van de lagere luchtwegen bij kinderen.

De nieuwe aanpak stoelt op virusneutraliserende antilichamen (Nanobodies® genoemd) die een vitaal eiwit in het virus aanvallen. De studie verduidelijkt hoe deze Nanobodies® het virus bestrijden en toont hoe de wetenschappers erin geslaagd zijn om muizen tegen RSV-infecties te beschermen.

Naar schatting worden elk jaar 35 miljoen kinderen jonger dan 5 jaar ziek door een RSV-infectie. Bij zowel jonge kinderen als bejaarden kan de infectie ontaarden in een ernstige ziekte. In 2% van de RSV gevallen is een ziekenhuisopname noodzakelijk. Ondanks intensief onderzoek naar deze veelvoorkomende ziekteverwekker steunen de huidige behandelingen voor deze patiënten bijna uitsluitend op ondersteunende zorg. Daarom ontwikkelden prof. Xavier Saelens (VIB-UGent) en zijn team Nanobodies® die het zogenaamde fusie-eiwit van RSV viseren. Dit eiwit is essentieel voor het virus om de longcellen binnen te dringen. De onderzoekers toonden in zowel in vitro labotesten als bij proefdieren aan dat deze Nanobodies® het virus konden neutraliseren.

RSV-gerichte Nanobodies® maken

Om deze antivirale moleculen te produceren, werkte het team van prof. Saelens nauw samen met de Amerikaanse teams van prof. Jason McLellan (Geisel School of Medicine) en prof. Barney Graham (National Institute of Health). Ze slaagden in de selectie, productie en zuivering van bijzonder potente Nanobodies® die zich specifiek richten op de actieve maar onstabiele vorm van het  virale fusie-eiwit. Gedetailleerde structuuranalyse toonde dat de Nanobodies® een geconserveerde holte binden op het fusie-eiwit. De Nanobodies® zijn bijgevolg waarschijnlijk actief tegen alle circulerende RSV varianten.

Prof. Xavier Saelens (VIB-UGent): “We zijn erin geslaagd om moleculen te ontwikkelen die erg doeltreffend werken tegen RSV. En dat niet alleen bij infectie van celkweken, maar ook bij proefdieren. Onze Nanobodies® behoren tot de meest effectieve moleculen ooit in de strijd tegen RSV.”
Prof. Jason McLellan (Geisel School of Medicine): “Door hun minuscule formaat kunnen Nanobodies® zich hechten aan een uitsparing op het oppervlak van het fusie-eiwit van het virus. Op die manier voorkomen ze dat het virus de longcellen kan binnendringen.”

Ontwikkeling van een nieuwe behandeling tegen RSV

Tot op vandaag bestaat geen antivirale behandeling voor patiënten (vaak kinderen) die in het ziekenhuis werden opgenomen met een RSV infectie. De vraag naar een medicijn dat de infectie kan bestrijden, is dan ook erg groot.
Dr. Iebe Rossey (VIB-UGent): “Nanobodies® zijn erg aantrekkelijk als behandeling: ze zijn stabiel, oplosbaar, en kunnen snel en direct in de longen toegediend worden via de luchtwegen. De behandeling kan ziekenhuisopnames voor RSV voorkomen of inkorten, wat de impact op de patiënt vermindert en de behandelingskost verlaagt.”

Van labo naar hospitaal

De volgende uitdaging van het team is om de Nanobodies® zo aan te passen dat ze ook bruikbaar zijn bij klinische tests.
Dr. Bert Schepens (VIB-UGent): “We gaan die uitdaging echter niet alleen aan. Ons doel is om samen te werken met een industriële partner die onze onderzoeksresultaten kan vertalen naar een concrete behandeling die bruikbaar is voor RSV-patiënten.”

Publicatie

Potent single-domain antibodies that arrest respiratory syncytial virus fusion protein in its prefusion state,  Saelens et al., Nature Communications 2017
DOI: 10.1038/NCOMMS14158

Vragen

Een doorbraak in onderzoek betekent niet hetzelfde als een doorbraak in de geneeskunde. De verwezenlijkingen van VIB-onderzoekers kunnen de basis vormen voor nieuwe therapieën, maar het ontwikkelingstraject neemt nog jaren in beslag. Dit kan veel vragen oproepen. Daarom vragen we u om in uw reportage of artikel te verwijzen naar het e-mailadres dat VIB hiervoor ter beschikking stelt. Iedereen kan er met vragen omtrent dit en ander medisch gericht onderzoek terecht: .

Info

Prof. Xavier Saelens
Vakgroep Biomedische Moleculaire Biologie
T 09 331 36 20 - M 0470 37 96 88
Xavier.Saelens@ugent.vib.be

Lees meer artikels over: