Maatschappelijke valorisatie van onderzoek

Een belangrijk onderdeel van het onderzoeksbeleid aan de UGent is het stimuleren en waarderen van maatschappelijke valorisatie van onderzoek. Om aan deze doelstelling tegemoet te komen, werd in 2015 een specifiek beleidsplan opgesteld.

Definitie

Valorisatie is het proces van meerwaardecreatie van wetenschappelijke kennis en expertise buiten het wetenschappelijke veld. We spreken van maatschappelijke valorisatie indien de gecreëerde meerwaarde zich richt op of voordoet binnen een gemeenschap van externe belanghebbenden (van ‘het brede publiek’ tot zeer specifieke groepen van stakeholders).

Scope

In haar doelstelling om de bijdragen van het onderzoeksgebeuren aan de maatschappij te vergroten en zichtbaar te maken vormt het beleidsplan inzake maatschappelijke valorisatie een tweeluik met het Strategisch Plan IOF- en Interfaceactiviteiten 2014-2018, dat economische valorisatie als focus heeft.

Het beleidsplan beschrijft:

  • Een benadering die relevant is voor alle wetenschappelijke disciplines
  • Een benadering met respect voor fundamenteel onderzoek
  • Een benadering die rekening houdt met de individualiteit en het talent van de onderzoeker
  • Een benadering die valorisatie erkent als iteratief proces: gaande van onderzoeksvraag over gehanteerde onderzoeksmethodes tot communicatie, output en toepassing(en)

Het beleidsplan focust op:

  • de voorstelling van een referentiekader voor kwaliteitszorg en evaluatie (eerder dan meting aan de hand van kwantitatieve indicatoren) via een beschrijving van de voornaamste verschijningsvormen
  • de creatie van een gunstige omgeving binnen UGent ter bevordering van maatschappelijke valorisatie via de voorgestelde acties

1. Kenmerken

Maatschappelijke valorisatie kent vele verschijningsvormen: het kan de specifieke doelstelling en/of output zijn van een bepaald onderzoeksproject, het gevolg zijn van (al dan niet strategische) netwerking maar kan ook verweven zitten in de globale onderzoeksattitude.

Om maatschappelijke valorisatie te evalueren, stimuleren en verder te ontwikkelen is het belangrijk om de impact of de resultaten die het oplevert, te benoemen en zichtbaar te maken. Hiervoor lijkt een nieuwe aanpak nodig die afwijkt van klassieke routines die voornamelijk kwantitatief en op output gericht zijn. Een uitdrukking door middel van kwantitatieve indicatoren (bijv. binnen een allocatiemodel) zal zelden recht doen aan het procesmatige karakter van valorisatie, noch aan de creativiteit van de betrokken onderzoekers. Bovendien vormen zowel het tijdsaspect als een eenduidige, individuele toewijzing van resultaten en verwezenlijkingen bijzondere uitdagingen. Hoewel men dus kan spreken van een aantoonbare impact van maatschappelijke valorisatieactiviteiten zal men deze niet steeds kunnen vatten in een louter kwantitatieve beschrijving op een welbepaald moment.

2. Overzicht van voornaamste verschijningsvormen

Voorbeelden
Wetenschapscommunicatie

Algemeen: bijdrage populair-wetenschappelijke media, blog en andere sociale media, publiekslezing, tentoonstelling, documentaire, podcast, ...
Specifiek: wetenschapscafés, activiteiten voor jongeren, opendeurdagen, ...

Specifieke webrubriek

Bijdrage aan maatschappelijk debat Radio-/tv-optreden o.b.v. expert opinion, opiniestuk, denktank, sensibiliseringsactie, bijdrage online encyclopedie, ...
Beleidsadvisering en –vorming en organisatieondersteuning Overheidsopdrachten, regelgeving, procedures, richtlijnen, relevant lidmaatschap (bijv. expertencommissie), leerstoel, ...
Participatief onderzoek Afstudeeropdrachten, living labs, sociale innovatie, gebruikersonderzoek, citizen science, coproductie en service design, academische werkplaats, stakeholderevents, ...
Maatschappelijke dienstverlening Expert opinion en consultancy, gedeelde onderzoeksinfrastructuur, opleiding, handboeken (referentie- en schoolboeken) en handleidingen, specifieke online tools en apps, meetinstrumenten, ...

Acties

Het beleidsplan beschrijft een breed actieterrein aan ondersteuningsmaatregelen gaande van concrete handvatten voor de onderzoeksgemeenschap tot strategische inbedding.

1. KORTE TERMIJN
Structurele inbedding
  • Evaluatie Werkgroep Wetenschapscommunicatie
  • Valorisatie als onderdeel van facultair beleidsplan
Beleidsvoering
  • Evaluatie terminologie evaluatiesjablonen (aanwerving en bevordering)
  • Aanpassing protocol onderzoeksvisitatie
Ondersteuning
  • Integratie Maatschappelijke valorisatie op UGent-portaal (online toolkit voor onderzoekers, publiekspagina’s ter bevordering van participatief onderzoek, profilering van MV-activiteiten)
  • Uitbouw expertise en begeleiding relevante financieringskanalen
  • Online informatie Wetenschapswinkel optimaliseren
  • Evaluatie online platform Meewerken aan onderzoek
Specifieke instrumenten
  • Impactparagraaf BOF-aanvragen
  • Bundeling van publiekslezingen
Profilering
  • Success stories belichten
2. MIDDELLANGE TERMIJN
Structurele inbedding
  • Community of Practice op facultair niveau
Beleidsvoering
  • Betere aanwending in-huis expertise
  • Inhaken op initiatieven ter bevordering van maatschappelijk engagement en ondernemerszin
  • Inhaken op institutioneel relatiebeheer
Ondersteuning
  • Heractivatie Wetenschapswinkel
  • Uitbreiding trainingsaanbod
Specifieke instrumenten
  • Inventariseren en ter beschikking stellen van expertise en dienstverlening (GISMO)
  • Structurele samenwerking met scholen, science centres en musea (incl. GUM – Gents Universitair Museum)
  • Verplichte populariserende samenvatting doctoraatsproefschrift

Maatschappelijke valorisatie van onderzoek: ivoren torenRandvoorwaarden


Aanwervings- en bevorderingsbeleid: aangepaste evaluatiecriteria (project HR Excellence in Research)
Implementatie van een onderzoeksinformatiesysteem (GISMO-project)


Geprofessionaliseerde en geïntegreerde werking van de verschillende communicatieniveaus
Een gunstig en stabiel beleid op Vlaams niveau inzake maatschappelijke valorisatie.

Contact

Directie Onderzoeksaangelegenheden - Cel Beleid en Kwaliteitszorg
Esther De Smet

Informatie voor onderzoekers