De basis van de huidige vakgroep sociale agogiek werd gelegd in 1954, toen Prof. Dr. Gerda De Bock aan de toenmalige ‘Rijksuniversiteit Gent’ aangesteld werd als titularis van een cursus ‘Wetgeving op de jeugdbescherming’.  Het onderzoek in de jeugdbescherming werd de basis voor het ‘Seminarie voor Sociale en Gerechtelijke Jeugdbescherming’, dat in 1974 omgevormd werd tot ‘Seminarie en Laboratorium voor Jeugdwelzijn en Volwassenenvorming’.

De omvorming naar Seminarie en Laboratorium voor Jeugdwelzijn en Volwassenenvorming ging samen met de introductie van de optie sociale agogiek als nieuwe afstudeerrichting binnen de Faculteit Psychologie en Pedagogische wetenschappen.

Het onderzoek in de jeugdbescherming werd gekaderd binnen het onderzoek van agogische interventies, toen vooral begrepen als planmatige tussenkomsten met het oog op welzijnsbevordering. Hierbij werd een onderscheid gemaakt tussen hulpverlenende interventies (het maatschappelijk werk in strikte zin) en sociaal culturele interventies (volwassenenvorming en vrijetijdsagogiek).

In het onderzoek naar hulpverlenende interventies bleef het jeugdbeschermingsonderzoek, onder leiding van Prof. Dr. Eugeen Verhellen, een centrale plaats innemen; geleidelijk aan kwam de focus hierbij in toenemende mate te liggen op het onderzoek inzake kinderrechten, wat uitmondde in de oprichting van het ‘Centrum voor de Rechten van het Kind’ als functionele onderzoeksentiteit binnen de vakgroep.

Ook in het onderzoek naar sociaal culturele interventies, onder leiding van Prof. Dr. Willy Faché,  bleef een nauwe verbinding bestaan met het jeugdonderzoek.  Jeugdbeleid werd in deze benadering gezien als een herverdelingsbeleid, waarmee een verbinding gemaakt werd naar sociaal beleidsonderzoek.

In 1992 werden aan de Universiteit Gent de diverse seminaries opgeheven en werden onderzoek, onderwijs en dienstverlening geïntegreerd samengebracht in vakgebieden en in vakgroepen, zijnde de  kleinste bestuurlijke entiteit over deze vakgebieden. 

Het  Seminarie en Laboratorium voor Jeugdwelzijn en Volwassenenvorming werd aldus omgevormd tot de Vakgroep Sociale, culturele en vrijetijdsagogiek.  Tien jaar later kreeg de vakgroep haar huidige benaming.

Het onderscheid tussen hulpverlenende en sociaal culturele interventies wordt in het huidige onderzoek niet langer als structureel onderscheidend element aangehouden; de focus ligt op het welzijnswerk of sociaal werk in zijn diverse dimensies. 

Internationaal sluit het onderzoek van de vakgroep aan bij enerzijds aan de ‘Sozialpädagogiek’, waarbij de nadruk ligt op de thematisering van de relatie tussen ‘individu’ en ‘gemeenschap’ en anderzijds bij Angelsaksische benaderingen, waarin meer nadruk gelegd wordt op de studie van sociale en pedagogische interventies in het kader van de sociaal politieke ontwikkeling van de verzorgingsstaat. 

Tevens omvat de onderzoeksactiviteit zowel jeugdigen als volwassenen. De benaming ‘sociale agogiek’ duidt de onderzoeksactiviteit van de vakgroep het meest treffend aan voor wat betreft het Nederlandstalig vakgebied. 

In de Engelse vertaling werd aangesloten bij de ook internationaal veel voorkomende benaming ‘social welfare studies’. 

‘Social studies’ verwijst hierbij naar de studie van sociale problemen; ‘welfare’ naar de invalshoek ‘sociale en culturele ontplooiing’ als finaliteit van sociaal pedagogische interventies.