Huidige Projecten

Lokaal beleid in de netwerksturing

Opdrachtgever : Vlaamse Overheid (Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen II)

Beschrijving: De centrale uitgangsvraag bij het onderzoek ‘lokaal beleid in de netwerksturing’ luidt: ‘ welke mechanismen van democratische verankering spelen bij bestuurlijke netwerken op lokaal vlak? In het bijzonder zal het onderzoek aandacht hebben voor de manier waarop het type van netwerk en het beleidsdomein, waarbinnen het vigeert, doorwerken op deze mechanismen van democratische verankering. De centrale uitgangsvraag vertrekt vanuit de vaststelling van een toenemend gebruik van netwerken en een overeenkomstige legitimering ervan als een mechanisme van effectief en efficiënt bestuur, die in een eerste generatie netwerkliteratuur sterk werd benadrukt. De tweede generatie van de netwerkliteratuur heeft ook aandacht voor de democratische implicaties van deze netwerken. Hierbinnen kunnen we dan ook het onderzoek plaatsen.

Looptijd : oktober 2010 t/m december 2011

Medewerker : Emma Van der Maelen (promotoren Prof. Dr. H. Reynaert, Prof. dr. K. Steyvers & Prof. Dr. De Rynck)

De betekenis van lokale lijsten voor gemeentepolitiek.

Opdrachtgever : Assistenschap PSW - UGent

Beschrijving: Lokale politiek wordt gekenmerkt door een sterke nationaliseringstendens waarbij de lokale politieke (verkiezings)situatie sterk verweven is met nationale politieke verhoudingen en thema’s. Daartegenover staat dat lokale lijsten een zeer plaatsgebonden tint blijven geven aan de lokale politieke context. In de meerderheid van de gemeenten dingen immers niet enkel lokale afdelingen van nationale partijen, maar ook lokale lijsten - vaak met succes - mee naar de gunst van de kiezer. Vooralsnog is weinig academisch onderzoek verricht naar de betekenis van dergelijke lijsten in de Belgische context. Verkennend onderzoek toont alvast aan dat de algemene noemer van lokale lijsten een grote variatie verhult. Met dit onderzoek willen we een gedetailleerd inzicht verwerven in de verschillende hoedanigheden van lokale lijsten en de betekenis ervan voor het gemeentelijke partijsysteem en de lokale democratie.

Looptijd : september 2010 t/m september 2016

Medewerker : An Heyerick (promotor Prof. dr. K. Steyvers)

International Metropolitan Observatory Project.

Beschrijving: Koenraad De Ceuninck is als doctor-assistent verbonden aan het Centrum voor Lokale Politiek (CLP) van de vakgroep politieke wetenschappen van de Universiteit Gent. Hij verdedigde in mei 2009 zijn doctoraat met als onderwerp de gemeentelijke fusies in België in 1976. Meerbepaald concentreerde hij zich daarbij op de politieke besluitvorming bij het doorvoeren van die fusieoperatie. Zijn voornaamste onderzoeksdomeinen zijn schaal en lokaal bestuur, gemeentelijke fusies en hervormingen op lokaal vlak. Momenteel is hij betrokken bij enkele vakken binnen het centrum voor lokale politiek en bij het internationale onderzoeksnetwerk ‘International Metropolitan Observatory Project’ (IMO) dat stadsregionale verschillen en problemen in kaart wil brengen en bestuderen.

Looptijd : oktober 2009 t/m juli 2012

Medewerker : Dr. Koenraad De Ceuninck

Rekensom of relatiegeschenk? Partnerkeuze bij coalitievorming op lokaal vlak.

Opdrachtgever : Bijzonder Onderzoeksfonds (BOF)

Beschrijving: De vorming van een bestuursmeerderheid wordt gezien als een belangrijk moment in het verkiezingsproces. Het campagnegedruis verstomt, de electorale krachtverhoudingen zijn bekend. Partijen zetten die verhoudingen om in concrete uitvoerende macht. Ze maken een partnerkeuze, verdelen cruciale mandaten en bezegelen hun coalitie met een bestuursakkoord. Mede door het belang dat aan het proces van coalitievorming gehecht wordt, is het een goed ontwikkeld domein in de literatuur. De meeste aandacht gaat daarbij naar het proces van partnerkeuze: welke partijen maken deel uit van de bestuursmeerderheid (beschrijvend) en waarom (verklarend)? Dit zullen ook de leidvragen van ons onderzoek zijn dat meerwaarde tracht te creëren door de bestaande inzichten uit te breiden naar een tot op heden weinig onderzochte context en door de combinatie te maken van inzichten uit verschillende tradities in dit onderzoeksveld.

Looptijd : februari 2010 t/m februari 2014

Medewerker : Ellen Olislagers (promotor Prof. dr. K. Steyvers)

Samen staan we sterk(er): grensoverschrijdende samenwerking in het EU multi-level governance systeem.

Opdrachtgever : Assistenschap PSW - UGent

Beschrijving: Europa heeft voor de lokale besturen een steeds grotere impact.  
Gemeenten zijn onderhevig aan en moeten convergeren naar talloze Europese richtlijnen en verordeningen. Er wordt dan ook vaak verondersteld dat lokale besturen de invloed van Europa vrij passief ondergaan. In sommige gevallen biedt Europa ongetwijfeld een aantal beperkingen. Niettemin liggen er ook uitdagingen en kansen voor het grijpen. In dit onderzoek willen wij vooral focussen op deze kansen.
Speciale aandacht zal daarbij vooral worden besteed aan het fenomeen van 'grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden'.

Looptijd : augustus 2008 t/m augustus 2014

Medewerker : Eline Van Bever (promotor Prof. dr. H. Reynaert; co-promotor Prof. dr. K. Steyvers)

Toekomstonderzoek met exploratieve scenario's: multiculturaliteit in Vlaamse steden.

Opdrachtgever : Vlaamse Overheid (Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen II)

Beschrijving: Volgende vragen staan centraal in dit onderzoek: welke maatschappelijke evoluties inzake multiculturaliteit komen waarschijnlijk en mogelijks op de Vlaamse centrumsteden af? Wat is de impact van deze drijvende factoren op de stad op lange termijn?  Hoe kan de bestuurlijke organisatie van de stad er bijgevolg binnen 20 à 30 jaar uitzien? Deze toekomst is amper voorspelbaar, wel voorstelbaar. Ondanks veel of weinig onzekerheden over allerlei maatschappelijke evoluties kunnen we aan de hand van scenario’s de toekomst verkennen. Het betreffen experimenten die lokale en bovenlokale overheidsactoren, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, academici, burgers, etc. aanzetten tot het samen en liefst ontkokerd denken op langere termijn over onze steden en het durven omgaan met onzekerheden. Het zijn dus leerinstrumenten die bovendien de betrokken actoren (scenariobouwers en -gebuikers) alert maken voor mogelijke dynamieken uit de omgeving en bijgevolg voor een efficiëntere inzet van middelen kunnen zorgen. Kortom binnen dit onderzoeksproject genereren zowel het ontwikkelingsproces als het eindproduct interessante effecten en resultaten. Het procesmatig doel sluit aan bij het stimuleren van ‘lerende organisaties’, netwerking en groepscohesie, het inhoudelijke doel bij een toenemende efficiëntie, waaronder het vermijden van een al te grote fragmentatie. In dit project zullen we geen scenario’s voor dé Vlaamse centrumstad ontwikkelen, maar telkens trachten de impact op maat van een geselecteerde stad apart in te schatten. In Mechelen werd in de loop van 2010 een pilootstudie uitgevoerd, in enkele andere steden zal een soortgelijke scenario-oefening worden opgezet.

Looptijd : maart 2009 t/m eind 2011

Medewerker : Dr. Thomas Block (promotoren Prof. dr. H. Reynaert en Prof. dr. F. De Rynck)

De gemeenteraad: hoeksteen of brokstuk van de stedelijke democratie? Belgische raadsleden in comparatief perspectief.

Opdrachtgever : Bijzonder Onderzoeksfonds (BOF)

Beschrijving: In heel wat Europese landen zet de tendens naar lokale netwerkbesluitvorming het klassieke representatieve model van de lokale democratie op de helling. De gemeenteraad lijkt daarvan het voornaamste slachtoffer te worden. De huidige Europese studies bestaan hoofdzakelijk uit landen- en stadsspecifieke analyses. Dit project wil het onderzoeksveld verder verkennen en beschrijven, maar vooral verdiepen door de positie en werking van de gemeenteraad tussen steden én tussen landen te vergelijken. In een eerste kwantitatieve luik wordt een representatieve steekproef van Belgische gemeenten op basis van de data van het Europese MAELG-project bevraagd. De resultaten zullen de basis vormen voor het kwalitatieve luik, een vergelijkende casestudy waarbij we de gemeenteraad uit één stad in België, Nederland en Frankrijk bestuderen.

Looptijd : maart 2008 t/m maart 2012

Medewerker : Tom Verhelst (promotor Prof. dr. H. Reynaert; co-promotoren Prof. dr. F. De Rynck en Prof. dr. K. Steyvers)

Afgelopen Projecten

Effect van de beleidsmaatregelen die ter gelegenheid van de verkiezingen van 2006 werden genomen ter bevordering van de gelijkwaardige participatie van mannen en vrouwen aan het lokaal en provinciaal bestuur.

Opdrachtgever : Vlaamse overheid (Agentschap voor Binnenlands Bestuur)

Beschrijving: Met de wijzigingen aan de kieswetgeving beoogde de decreetgever een gelijke aanwezigheid van mannen en vrouwen te bekomen onder de kandidaten voor de gemeenteraden, de provincieraden en de districtsraden. De vraag rijst in welke mate deze verplichte pariteit ook werd omgezet in de aanwezigheid van beide geslachten in de verkozen raden evenals in de uitvoerende organen van deze besturen.

Looptijd : april 2008 t/m augustus 2008

Medewerker : Eline Van Bever (promotor Prof. dr. H. Reynaert; co-promotoren Prof. dr. J. Ackaert en dr. K. Steyvers)

Lokaal beleid in netwerksturing: de invloed van netwerking op lokaal beleid, politiek en management.

Opdrachtgever : Vlaamse overheid (Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen II)

Beschrijving : De omslag van hiërarchische sturing naar markt- en netwerksturing betekent dat lokale besturen steeds meer beleid-in-interactie moeten ontwerpen. Lokale besturen moeten tegelijk met veel verschillende sturingsvormen omgaan en moeten extern gericht denken en handelen. Concepten als ‘strategie’ en ‘beleid’ moeten steeds meer vanuit die context worden ingevuld. Het onderzoek bevat vier agenda’s: een beschrijvende (hoe functioneren gemeentelijke organisaties in deze stelsels?), empirisch-theoretisch (aangepaste theorievorming over ‘lokaal beleid’), normatief (hoe moeten verantwoording en controle betekenis krijgen?), praktisch (wat betekent dit voor de concrete organisatie en voor de uitwerking van het Gemeentedecreet?). We werken vanuit ‘pilot cases’ naar een ‘multiple case design’ (zeker ook in steden), ondersteund door een survey bij een ruime steekproef van gemeenten. Meer info op http://soc.kuleuven.be/sbov/ned/onderzoek/pr32.htm .

Looptijd : 2007 t/m 2010

Medewerker : Dieter Bruneel

Indicatorenontwikkeling voor de Stadsmonitor op het domein 'zorg en opvang'.

Opdrachtgever : Vlaams Stedenbeleid

Beschrijving : De stadsmonitor dient om de leefbaarheid en duurzaamheid in de Vlaamse centrumsteden te meten. In dit project zullen onderzoekers van het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling het deelthema 'zorg en opvang' uit de stadsmonitor verder uitwerken. Vertrekkend vanuit een participatieve visievorming zullen indicatoren ontwikkeld worden. De bedoeling is dat die indicatoren een input vormen voor de strategievorming van de steden. Meer info op www.thuisindestad.be (luik Stadsmonitor).

Looptijd : Februari 2007 t/m december 2008

Medewerkers : Hannes Schotte (contactpersoon), Jo Van Assche (coördinator)

Strategische Planning in Lokale Besturen.

Opdrachtgever : Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FWO)

Beschrijving: In dit FWO-onderzoek zal theoretisch kennis worden ontwikkeld inzake strategische planning in en door lokale besturen. Kwalitatief ontwikkelingonderzoek zal gebeuren in vier Vlaamse steden en kwantitatief onderzoek in de 13 Vlaamse centrumsteden. Het resultaat van dit onderzoek moet leiden tot inzichten die bruikbaar zijn binnen zowel het academische milieu als het politiek-administratief apparaat (in het bijzonder in Vlaamse steden).

Looptijd : Januari 2005 t/m december 2008

Medewerkers :Thomas Block (promotor Prof. dr. H. Reynaert)

Dertig jaar na de gemeentelijke fusies. Op weg naar verdere (de)fusies? Een politiek-wetenschappelijke analyse.

Opdrachtgever : Bijzonder Onderzoeksfonds (BOF)

Beschrijving : In dit BOF-onderzoek is het de bedoeling om een theoretisch beeld te schetsen van de relatie tussen schaal en bestuurlijk vermogen. Meer specifiek zal de schaal van lokale overheden centraal staan. Dit zal worden geoperationaliseerd door een evaluatie van de gemeentelijke fusies in Vlaanderen gedurende de jaren '60 en '70. Tevens zal er worden gekeken naar de manier waarop Vlaanderen zich situeert binnen de Europese context.

Looptijd :Februari 2006 t/m april 2009.

Medewerkers : Koenraad De Ceuninck (promotor Prof. dr. H. Reynaert).

Actualisering Stadsmonitor 2006.

Opdrachtgever : Vlaams Stedenbeleid

Beschrijving : De stadsmonitor dient om de leefbaarheid en duurzaamheid in de Vlaamse centrumsteden te meten. In 2006 zullen onderzoekers van het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling en het Centrum voor Lokale Politiek verder werken aan de actualisering van een 100-tal indicatoren. Dit om de continuïteit ervan te garanderen. Daarnaast wordt ook een draaiboek opgemaakt om de stadsmonitor over te dragen aan een actor binnen de Vlaamse overheid en/of aan de 13 centrumsteden zelf. Meer info op www.thuisindestad.be (luik Stadsmonitor).

Looptijd : Februari 2006 t/m december 2006

Medewerkers : Dominiek Vandewiele (contactpersoon), Jo Van Assche (coördinator), Thomas Block (advies) (promotor Prof. dr. H. Reynaert)

Survey Stadsmonitor 2006.

Opdrachtgever : Vlaams Stedenbeleid.

Beschrijving : In samenwerking met het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling (CDO-UGent) wordt een tweede survey georganiseerd bij ongeveer 8.000 inwoners uit de 13 Vlaamse centrumsteden. De survey dient om een 30-tal indicatoren uit de 'Stadsmonitor voor leefbare en duurzame steden' van data te voorzien. Eind 2006 worden de resultaten verwacht. Meer info op www.thuisindestad.be (luik Stadsmonitor).

Looptijd : Januari 2006 t/m december 2006

Medewerkers : An Heyerick, Jo Van Assche, Dries Verlet, Thomas Block (promotor Prof. dr. H. Reynaert)