Een Plattegrond Van De Macht - Inleiding tot politiek en politieke wetenschappen

Politiek regelt het maatschappelijk verkeer. In de samenleving bestaan heel wat verschillende behoeften, belangen en doelen. Omdat de middelen beperkt zijn, maar ook omdat er uiteenlopende visies bestaan over hoe we onze

samenleving moeten organiseren, ontstaan er conflicten. Die worden doorgaans via samenwerking in allerlei instellingen en spelregels opgevangen. In Een plattegrond van de macht houden we die tegen het licht.
 
Politiek opent heel wat boeiende vragen, zoals: wat is politiek eigenlijk? En wat is politicologie? Politiek handelen wordt vaak gedreven door ideologie: wat is ideologie en welke zijn de concrete manifestaties ervan? Niet enkel ideologie is van tel in de politiek, macht mag het cruciale bestanddeel van politiek genoemd worden. Wat is macht precies? België is een relatief elitair politiek stelsel, welke vragen kunnen we ons stellen over politieke elites? Heeft de massa een rol te spelen in de politieke besluitvorming? Wat zijn en doen politieke partijen? Hoe werken parlementen en regeringen? Dat doen ze bij ons in een ‘democratische’ context, maar wanneer is er echt sprake van democratie? Hoe is het openbaar bestuur georganiseerd? Wat is de betekenis van de EU voor het beleid? En de invloed daarop van de internationale politiek? In veertien hoofdstukken behandelen we deze en vele andere vragen. Ze belichten kernbegrippen en -processen, de voornaamste politieke actoren en instellingen, en ze geven aan welke wetenschappelijke en andere vragen we er ons over kunnen stellen.
 
Dit inleidend handboek vormt een eerste kennismaking met politiek en met het denken en de taal van de politicologie. Het is geschreven voor studenten, maar ook voor al wie geïnteresseerd is in politiek. Het richt zich op fundamentele discussiepunten en wil de lezer kennis en inzichten aanreiken om zelf kritisch na te denken over politiek en samenleving.
 
 
Carl Devos is hoogleraar aan de vakgroep Politieke Wetenschappen, Universiteit Gent. Nicolas Bouteca, Peter Debaere, Goedele De Keersmaeker, Floor Eelbode, Steven Lannoo, Manu Mus, Jan Orbie, Tom Schamp, Kristof Steyvers, Hilde Van Liefferinge en Hendrik Vos zijn verbonden aan de vakgroep Politieke Wetenschappen, Universiteit Gent. Filip De Rynck is verbonden aan de Hogeschool Gent, Departement Handelswetenschappen en Bestuurskunde.

http://www.academiapress.be/een-plattegrond-van-de-macht.html

Solidariteit in beweging - Perspectieven voor de vakbond van morgen

Al geruime tijd ligt de vakbeweging onder vuur. Werknemers zouden geen vertrouwen meer hebben in hun vakbond, onder andere door het verlies aan syndicale slagkracht. Vakbonden lijken mee te drijven op de huidige ontwikkelingen in plaats van erop te wegen.

De Algemene Centrale, de belangrijkste arbeiderscentrale van het Algemeen Belgisch Vakverbond (ABVV), viert haar honderdste verjaardag. Het boek Wij zijn de AC (Luc Peiren, 2008) vertelt over de ups en downs ervan in haar eerste eeuw bestaan. De weg die de Algemene Centrale van het ABVV heeft afgelegd, relativeert die zogenaamde crisistoestand.

Ook vandaag wordt de Algemene Centrale geconfronteerd met fundamentele uitdagingen. In Solidariteit in beweging worden uiteenlopende antwoorden op deze uitdagingen voorgesteld. De verscheidene problemen waarmee de vakbeweging te kampen heeft, passeren de revue. Maar veel meer dan een loutere ‘probleemanalyse’ toont het boek aan dat vakbonden een centrale rol hebben en blijven vervullen op de werkvloer en in de samenleving. Dit is meer dan ooit het geval, nu de internationale financiële architectuur zelf hevig wordt dooreengeschud en de reële economie de gevolgen ondervindt.

De verschillende bijdragen zetten iedereen ertoe aan mee te denken over de toekomst van de vakbeweging, bieden perspectieven en reiken soms concrete pistes aan. De auteurs ervan komen uit de academische wereld of uit de vakbeweging. De teksten zijn origineel, helder en direct. Naast een individuele lectuur bieden ze ook stof voor discussie bij syndicale of maatschappelijke vorming.

Referentie: Devos C. e.a. Solidariteit in beweging. Perspectieven voor de vakbond van morgen, Brussel, ASP, 2009, 318p.

ISBN: 978 90 5487 552 9

Verkoopprijs: 19.50 euro

Politieke besluitvorming

Dagelijks worden vele duizenden grote en kleine beslissingen genomen die het maatschappelijk verkeer beïnvloeden. Politieke beslissingen zijn beslissingen die namens en voor een grote groep genomen worden en die bovendien afdwingbaar zijn. Politieke beslissingen zijn dus belangrijk, maar ook heel complex. Er zijn immers veel actoren, veel verschillende belangen en doelen, er is veel discussie over welke problemen aandacht verdienen en hoe we ze het best kunnen oplossen, er zijn heel wat formele en informele spelregels die het besluitvormingsproces regelen, enz.

Volgens heel wat mensen is besluitvorming de essentie van politiek. De studie van politieke besluitvorming zegt dan ook veel over het politieke systeem waarin deze genomen worden.

In dit inleidend handboek inventariseren de auteurs de voornaamste invalshoeken en benaderingen voor de studie van politieke besluitvorming. Het criterium daarbij is de relatieve bekendheid. De auteurs, theorieën en modellen die in de internationale literatuur vaak geciteerd of vermeld worden komen aan bod. Zodoende kan de lezer kennis maken met een breed en divers palet aan wijzen om naar politieke besluitvorming te kijken. Wie door verschillende brillen kijkt ziet meer. Dat verruimt en verdiept het inzicht in politieke besluitvorming en daarmee ook in het functioneren van de politiek.

Referentie: Devos C. e.a. Politieke Besluitvorming. Gent, Academia Press, 2009, 352p.

ISBN 978-90-382-1387-3

Verkoopprijs: 29.50 euro

Studentenprijs: 24.00 euro (enkel geldig in de winkel van J.Story-Scientia Wetenschappelijke Boekhandel, Sint-Kwintensberg 87, Gent)

Rood zonder roest. Een sociaaldemocratie voor de 21ste eeuw

Waarom dit boek?

Wellicht de meest eenvoudige vraag die in deze bundel gesteld wordt. Omdat links in de hoek zit. Omdat minstens het gevoel bestaat dat links op achtervolgen, op reageren aangewezen is. Links is defensief, moet uitverdedigen, heeft niet de leiding in het maatschappelijk debat. Meer nog, links heeft het moeilijk om weerwerk te bieden tegen de argumentatie van het centrum en rechts. Electoraal loopt het niet goed, maar belangrijker, ook intellectueel lijkt centrumrechts de wind in de vleugels te hebben.

Dat komt ook omdat links lui is.

Het is niet nodig daar defaitistisch over te doen. Links is niet dood. De sociaaldemocratie is niet dood. Ze heeft wel een trap onder de kont nodig. Het is een kwestie van tijd vooraleer de sociaaldemocratie weer trots rechtop staat. En van mensen die daaraan willen werken. Hoewel de ‘intellectuele elite’ globaal genomen vandaag wellicht minder linksgeoriënteerd is dan enkele decennia geleden, zit er ook nu nog heel wat links potentieel bij intellectuelen en bij diegenen die vanuit betrokkenheid of professionele interesse over mens en samenleving nadenken en praten. En toch. En toch lijkt centrumrechts prominenter aanwezig in het maatschappelijk debat; hun inzichten en argumenten hebben balvoordeel. Zelfs al klopt dat niet, het gevoel alleen al verraadt een onevenwicht.

Referentie: DEVOS, C., VANDER VENNET, R., (red.), Rood zonder roest. Een sociaaldemocratie voor de 21 eeuw. Leuven, Uitgeverij Van Halewyck, 2009, 328p. Kostprijs: 27,50 euro

Politieke ideologieën in Vlaanderen

Hoewel politieke ideologieën vaak te kampen hebben met een imagoprobleem, hebben ze nog altijd een grote invloed op de vormgeving van onze samenleving en op de manier waarop burgers naar die samenleving kijken. Wie politiek wil begrijpen, moet daarom ook ideologieën begrijpen. In 'Politieke Ideologieën in Vlaanderen' proberen de auteurs een antwoord te geven op een aantal fundamentele vragen: Waarvoor staan die ideologieën eigenlijk? Hoe zijn ze ontstaan? Hoe vonden ze hun uitdrukking in de Belgische en Vlaamse politiek?

'Politieke Ideologieën in Vlaanderen' start met een inleidend essay dat zoekt naar de wortels van het begrip 'politieke ideologie'. In die inleiding wordt de grillige evolutie die het begrip gedurende meer dan twee onderging bekeken en gaat de auteur na hoe het zijn weg zocht en vond in Vlaanderen. Daarna worden de politieke ideologieën in vijf hoofdstukken voorgesteld: liberalisme, socialisme, christendemocratie, Vlaams-nationalisme en ecologisme. In elk hoofdstuk wordt uitgelegd waar de ideologie voor staat, waar ze vandaan komt en welke variaties ervan bestaan. Daarna beschrijven de auteurs hoet het '-isme' zijn uitdrukking vond in de Vlaamse partijpolitiek. Ten slotte gaan de auteurs in op de vraag hoe de partijen en hun specifieke ideologie zich vandaag tot elkaar verhouden. Deze inzichten zullen helpen om de politiek van gisteren, vandaag en morgen beter te begrijpen.

Aan 'Politieke Ideologieën in Vlaanderen' werkten mee: Luk Sanders (hoofdred., inleidend essay), Carl Devos (hoofdred., socialisme, slotbeschouwing), Patrick Stouthuysen (liberalisme), Tine Boucké (socialisme), Wouter Beke (christendemocratie), Bruno De Wever (Vlaams-nationalisme), Antoon Vrints (Vlaams-nationalisme), Jos Geysels (ecologisme) en Jan Mertens (ecologisme).

Referentie: SANDERS, L., DEVOS, C. (reds.) Politieke ideologieën in Vlaanderen. Antwerpen, Standaard Uitgeverij, 2008, 476p. Kostprijs: 24,95 euro

Arbeid vs. Kapitaal. Een kwarteeuw staking(srecht)

Als op de luchthaven het werk enkele uren wordt neergelegd, dreigen advocaten metprocessen en grote schadeclaims. Een staking van het personeel van de NMBS, na agressie tegen een spoorwegbeambte, roept prompt reacties op van politici die een minimumdienstverlening eisen. Als vakbonden bedrijventerreinen afsluiten organiseren werkgeversorganisaties het juridische verzet. De aanvaarding van de staking als drukkingsmiddel is echter een teken van beschaving. Enkel in dictaturen wordt het niet getolereerd of zodanig ingeperkt dat het enkel met goedkeuring van de politieke overheid of het zakenleven kan ingezet worden. Het feit dat in België deze vorm van sociale actie steeds vaker op onbegrip stuit, baart zorgen.

In dit boek schetsen een aantal politicologen en juristen van de Universiteit Gent de evolutie van het fenomeen ‘staking’ en van het stakingsrecht in de voorbije decennia. Aan de hand van cijfermateriaal, feiten en diepgaande analyses schetsen we enkele fundamentele trends. De lezer zal van een aantal passages opkijken of misschien zelfs schrikken. Wist u bv. dat Europa de mogelijkheid om actie te voeren, wel eens zou kunnen beperken? Wist u dat de meest antisyndicale wetsvoorstellen worden ingediend door parlementairen die de mond vol hebben van democratie en mensenrechten?

Dit boek richt zich tot al wie interesse heeft voor collectieve actie en hierover op een kritische en objectieve manier wil worden geïnformeerd. Referentie: DEVOS, C., HUMBLET, P. (Red.), Arbeid vs. Kapitaal. Een kwarteeuw staking(srecht). Gent, Academia Press, 2007, 214p.

Kostprijs: 22,50 euro.

De Blauwe Voorzorg

In het kader van een grondige vernieuwingsoperatie liet de Landsbond van Liberale Mutualiteiten een doorlichting maken van haar structuur en werking. Dit boek mag zonder twijfel uniek worden genoemd en dit niet enkel vanwege de doorlichtingstrategie waarvoor de Landsbond opteerde en die een inkijk zonder voorafgaande in de structuur van een mutualiteit mogelijk maakte.

Het komt ook tegemoet aan het grote tekort aan historisch onderzoek over het Belgische liberalisme en het liberale “middenveld”.

Zowel voor wie belangstelling heeft voor de geschiedenis en huidige situatie van onze sociale zekerheid als voor wie meer wenst te weten over de geschiedenis van het sociaal-liberalisme en van de liberale mutualiteit is De Blauwe Voorzorg een niet te missen publicatie.

Wat begon als een grootschalige bevraging van de leden, mondde uiteindelijk uit in een veel ruimere publicatie. De Blauwe Voorzorg. De liberale mutualiteiten tegen het licht gehouden brengt immers ook een gedegen historische, sociologische, organisatorische en politieke analyse van de Landsbond rond negen centrale thema’s:

• Hoe is de liberale mutualiteit georganiseerd, wat is haar institutioneel kader?
• Hoe situeert de Landsbond zich in de geschiedenis, binnen de context van zowel de sociale zekerheid als het liberalisme?
• Hoe evolueerde het ledenaantal, een ledenanalyse doorheen de tijd.
• Wie zijn de leden van de Landsbond van Liberale Mutualiteiten: wat is hun profiel en in welke mate verschillen zij van de leden van de andere mutualiteiten?
• Waarom werden zij lid, wat zijn de motieven om aan te sluiten bij de liberale mutualiteit?
• Zijn de leden tevreden over de dienstverlening die geboden wordt en in elke mate is men op de hoogte van het aanbod?
• Hoe onderscheiden de liberale mutualiteiten uit de verschillende regio’s zich van elkaar, hebben leden uit West-Vlaanderen andere verwachtingen dan leden uit Limburg of Namur?
• Hoe groot is de ideologische vervlechting van de leden, hoe “blauw” zijn de leden van de liberale mutualiteiten?

Referentie: VERLET, D., DEVOS, C., BOUCKE, T., De Blauwe Voorzorg. De liberale mutualiteiten tegen het licht gehouden. Antwerpen, Garant, 2006, 202p.

Kostprijs: 19,90 euro.

Op het kruispunt van de politiek. Links en rechts in Vlaanderen.

Links en rechts zijn de meest essentiële ordeningscriteria van de politiek. Gisteren, vandaag en wellicht ook morgen. Met hun kern van vrijheid en gelijkheid raken ze aan het wezen van de politiek en de democratie. Ze bieden structuur en houvast in de chaos van de politieke werkelijkheid waarin opinies, standpunten en coalities elkaar constant doorkruisen.

Nochtans worden ze maar al te vaak als passé afgedaan of zouden de gebruikers ervan zich bezondigen aan hokjesdenkerij. Na het verdwijnen van ‘de grote tegenstellingen’ zou de politiek immers niet meer in die termen te vatten zijn. Maar ook vandaag blijft politiek in essentie conflict en tegenstelling. Welke alternatieven zijn er dan voor links en rechts?

Dit boek ontrafelt de begrippen links en rechts, maar ook progressief en conservatief. Of zijn dat synoniemen? Wat houden ze vandaag nog in en spelen ze nog een rol van betekenis in Vlaanderen? Zijn ze meer dan een holle doos?

Denken kiezers en politici hetzelfde over links en rechts? Wie is links, wie is rechts? Hoe links of rechts beoordelen zij zichzelf en de verschillende partijen? Tekenen zich ook duidelijke verschillen af tussen die partijen? Via een empirisch onderzoek bij Vlamingen en hun politieke vertegenwoordigers worden een aantal mythes over dit courant gebruikte maar ook verguisde begrippenduo doorprikt.

Referentie: DEVOS, C., VAN LIEFFERINGE, H., VERLET, D., Op het kruispunt van de politiek. Links en rechts in Vlaanderen. Gent, Academia Press, 2006, 221p.

Kostprijs: 17,00 euro.

De kleermakers en de keizer. Inleiding tot de politiek en politieke wetenschappen.

Politiek regelt het maatschappelijk verkeer. In de samenleving bestaan heel wat verschillende behoeften, belangen en doelen. Daaruit ontstaan conflicten, maar ook samenwerking. Om dat alles vreedzaam te regelen zijn allerlei regels, procedures, routines en instellingen ontstaan. Die vormen vaak de weerspiegeling van (on)zichtbare machtsverhoudingen.

Dat opent heel wat boeiende vragen. Wat is politiek? En wat is politicologie? Waarom is macht een cruciaal bestanddeel van politiek? Welke vormen en soorten macht zijn er? Welke vragen kunnen we ons stellen over politieke elites? En over de rol van het volk in het politieke spel? Wat zijn en doen politieke partijen? Hoe werken parlement en regering? Wat is hun onderlinge verhouding in ons systeem, dat we democratisch noemen? Wat is dat, democratie? Hoe is het openbaar bestuur georganiseerd? Wie maakt beleid? Hoe belangrijk is de Europese en internationale context daarvoor?

Dit handboek vormt een eerste kennismaking met politiek en met het denken en de taal van de politicologie. Het richt zich vooral op fundamentele discussiepunten en wil de lezer instrumenten aanreiken om zelf kritisch na te denken over politiek en de samenleving.

Auteurs: Carl Devos is docent aan de vakgroep Politieke Wetenschappen,Universiteit Gent, en titularis van het opleidingsonderdeel politicologie. Wouter Blomme, Tineke Boucké, Nicolas Bouteca, Rik Coolsaet, Jan Orbie, Sofie Staelraeve en Hendrik Vos zijn verbonden aan de vakgroep Politieke Wetenschappen, Universiteit Gent. Karen Celis en Filip De Rynck zijn verbonden aan de Hogeschool Gent,Departement Handelswetenschappen en Bestuurskunde.

Referentie: DEVOS, C. (red.), De kleermakers en de keizer. Inleiding tot politiek en politieke wetenschappen. Gent, Academia Press, 2006, 582p.

Kostprijs: 33,00 euro.

Ménage à trois. Quo vadis Belgica.

In deze tweede editie van ménage à trois buigen pers, politici en politicologen zich over de toekomst van België. Zal ons land nog enkele decennia van staatshervorming overleven? Wat blijft er in pakweg 2030 van over? En wat doet Vlaanderen op deze bouwwerf van de Belgische staat? Een moeilijk maar cruciaal debat.

Referentie: DEVOS, C. (red.), Ménage à trois. Quo Vadis Belgica? Gent, Academia Press, 2006, 273p.

Kostprijs: 13,0 euro.