POS+ stelt Jaarboek armoede en sociale uitsluiting voor

(22-03-2016) De onderzoeksgroep POS+ (Participation, Opportunities, Structures) stelde de zesde editie van het federale Jaarboek over armoede en sociale uitsluiting voor.

In België accentueert de crisis het verzwakken van het verzekeringsprincipe van de sociale zekerheid door het belangrijker worden van de bijstand in de armoedebestrijding. Het directe armoedebeleid lijkt steeds vaker de effecten van een indirect armoedebeleid te moeten opvangen. Of anders gezegd, de structurele maatregelen op het vlak van de werkgelegenheid, de sociale zekerheid of de huisvesting volstaan niet langer om armoede te voorkomen, te bestrijden. Directe en onmiddellijke acties zijn nu meer dan noodzakelijk om de tekorten van belangrijke politieke krachtlijnen, op middellange of lange termijn, te verzachten.

De gezichten van armoede na de zesde staatshervorming

Dit zesde federale Jaarboek Armoede beklemtoont dat investeringen nodig blijven voor een doeltreffende strijd tegen de armoede. Enkel door te blijven investeren, in mensen en structuren, kunnen we het recht op een menswaardig leven voor iedereen realiseren. Dat mensen die in armoede leven, niet altijd beschikken over de macht om die rechten te realiseren, illustreren de auteurs aan de hand van relevant onderzoeksmateriaal. Na de beschrijving van de ‘klassieke’ armoede-indicatoren gaan ze in op de relatie tussen opgroeien in armoede en de (fysieke en taal-)ontwikkeling van jonge kinderen, op de kwetsbaarheid en bestaansonzekerheid van vrouwen in Brussel en op de geestelijke gezondheid van kwetsbare personen.

Het jaarboek schetst ook hoe ‘het’ beleid vorm krijgt, of kan/zal krijgen. Na een overzicht van het armoedebeleid van de diverse regeringen komen de vernieuwende praktijken aan bod, zoals het Housing First experiment in de strijd tegen dak- en thuisloosheid, en (de hervorming van) de kinderbijslag, wellicht het meest opvallende van de overgedragen bevoegdheden. Verder worden ook het onderwijs, en de ontwikkeling van de verhouding tussen sociale zekerheid en sociale bijstand behandeld. 

In het derde deel van het Jaarboek wordt besproken of ‘de’ participatiesamenleving een bijdrage kan leveren in de strijd tegen armoede. Het boek biedt een genuanceerd antwoord en gaat ook op zoek naar sporen van de participatiesamenleving in de meest recente beleidsdocumenten en steken ons licht op bij onze noorderburen. Nederland evolueert immers in snel tempo naar een participatiesamenleving, waarbij burgers worden aangezet zelf veel meer verantwoordelijkheid op te nemen De bijdragen tonen aan dat bij het stimuleren van meer verantwoordelijkheid bij de burgers en het middenveld, bescherming en ondersteuning vanuit de staat een noodzakelijkheid blijft.

Een wetenschappelijk instrument van communicatie, evaluatie en verspreiding

Dit Jaarboek wil bijdragen tot een betere kennis over armoede en sociale uitsluiting en tot het verhogen van de politieke en publieke belangstelling voor dit thema. Het is des te meer van belang bij het begin van een nieuwe legislatuur die de zesde staatshervorming in de praktijk dient om te zetten. Met dit Jaarboek bieden de auteurs een instrument aan voor de federale overheid om met kennis van zaken de situatie en de maatregelen inzake armoede en sociale uitsluiting te analyseren en te evalueren. Ten slotte willen ze mensen en instellingen samenbrengen, die bekommerd zijn om armoede en sociale uitsluiting maar die anders zelden of nooit met elkaar in contact komen.

Redactie van het Jaarboek 2016: Isabelle Pannecoucke, Willy Lahaye, Jan Vranken en Ronan Van Rossem.

Het Jaarboek wordt op 12 april ook voorgesteld op een colloquium ‘De crisis tekent het gezicht van de armoede’.