Prof. David Dehenauw begeleidde Russische solo recordballonvlucht rond de wereld

(13-09-2016) ‘Wij hebben iemands leven in handen. Zelfvertrouwen is een must’

We hebben afgesproken in de Brusselse kantoren van RTL TVI, de commerciële zender die onbedreigd marktleider is in Franstalig België. Al drie jaar draagt David Dehenauw (45) zijn steentje bij tot dit succes. Vijf dagen per maand verzorgt hij er het weerbericht. Soms is het schipperen met zijn agenda, want Dehenauw voorspelt ook acht dagen per maand het weer op VTM. ‘Ik ben de enige nationale weerman van België’, zegt hij trots. ‘Van Aarlen tot Oostende word ik herkend en aangesproken. Op sommige dagen ben ik op beide zenders tegelijk te zien, in de twee landstalen.’ Dehenauw is een bezig baasje. De hoofdmeteoroloog van het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) in Ukkel verzorgt ook weerpraatjes op Radio 2, is gastprofessor aan de Universiteit Gent, en bekleedt een leidinggevende functie bij het Oceanografisch Meteorologisch Instituut in Oostende, een gespecialiseerde dienst die de scheepvaart op de Noordzee permanent van weerberichten voorziet. Het belet hem allemaal niet om met enige regelmaat in een bijzonder project te stappen. Zo begeleidde hij in 2002 samen met Luc Trullemans de recordvlucht van Steve Fossett. De Amerikaanse avonturier en ballonvaarder slaagde erin als eerste in zijn eentje de wereld rond te vliegen, een tocht die op 19 juni in Australië begon en er na minder dan vijftien dagen ook eindigde. Precies dat record werd deze zomer gevoelig scherper gesteld. De Rus Fedor Konyukhov vloog in elf dagen de wereld rond, navigerend volgens de richtlijnen die Dehenauw hem via de vluchtleiding in Northam, West-Australië influisterde.

Was er grote euforie in Northam, na de landing?

DEHENAUW: Ja, maar dat heb ik van horen zeggen. De waarheid is dat ik de hele routing vanuit België heb gedaan. Bij het KMI, van thuis uit, soms zelfs bij VTM of van bij RTL TVI. Het enige dat ik nodig had, was een computer en een goede internetverbinding. Mijn voorspellingen waren vooral gebaseerd op informatie die vrij op het internet circuleert, zoals de kaarten van de Amerikaanse NOAAweersatellieten. Iedereen kan die bekijken, maar je moet uiteraard meteoroloog zijn om ze te kunnen interpreteren. In Northam ben ik nooit geweest. Konyukhov? Die heb ik één keer ontmoet, toen hij me als meteoroloog voor zijn team kwam vragen, een maand voor zijn vertrek. Een echte avonturier, net als Steve Fossett, die ik veel beter heb gekend. Bergen beklimmen, solozeilen rond de wereld, skiën naar de noord- en de zuidpool: Konyukhov heeft het allemaal gedaan. Helaas spreekt hij alleen Russisch, de communicatie verliep via zijn zoon Oscar.

Ik ben tijdens de hele vlucht gewoon blijven werken. Een kwestie van goed plannen, want ik moest om de zoveel tijd een voorspelling naar Australië doorsturen. Die bestond uit twee delen: een uitgebreide versie met weerkaarten voor de vluchtleiding, en daarnaast de instructies voor Konyukhov: zoveel meter hoger of lager, en dan zit je in de juiste track met de ideale wind. Stijgen of dalen: veel meer kan een ballonpiloot ook niet doen. De bedoeling was hem constant in de straalstroom te houden. Dat is prima gelukt. Na elf dagen was ik eerlijk gezegd uitgeput. Zelfs ’s nachts stond ik om de twee uur op om de weerkaarten en Konyukhovs positie te checken. Als meteoroloog heb je het leven van de piloot in handen, die verantwoordelijkheid mag je niet onderschatten.

Hoe is Konyukhov bij u terechtgekomen?

DEHENAUW: Via de maker van zijn ballon, de Brit Don Cameron. Een legende in het wereldje, driekwart van alle luchtballons in de wereld komt van Cameron Balloons in Bristol. De Breitlinger Orbiter van Bertrand Piccard en Brian Jones, de Spirit of Freedom van Fossett... Alle recordluchtballons zijn bij hem gebouwd. Cameron heeft me leren kennen via Steve Fossett, met wie ik vier keer de wereld ben rondgevlogen. Na zijn ballonrecord in 2002 vroeg de Amerikaan me ook voor zijn non-stopvluchten per vliegtuig. Rond de wereld, afstandsrecord, langste tijd in de lucht: dat hebben we allemaal samen gedaan. Met vier geslaagde round the worlds op mijn erelijst lag het bijna voor de hand dat Konyukhov en Cameron bij mij zouden aankloppen. Nu staat de teller op vijf, een record onder meteorologen.

Wordt uw expertise duur betaald?

DEHENAUW: Ik doe dit niet voor het geld. Bij expedities zoals die van Konyukhov en Fossett word ik als KMI-expert ingehuurd. Geen idee hoeveel Ukkel daarvoor factureert; zelf krijg ik alleen mijn overuren uitbetaald. Activiteiten in de media doe ik wel voor eigen rekening, maar nooit zonder toelating van het KMI. Zenders die me inhuren, moeten een afzonderlijk contract met het KMI afsluiten om de kaarten en weermodellen te gebruiken. Ik ben een loyale KMI’er. Ondanks mijn mediabekendheid blijf ik mezelf in de eerste plaats als een federaal ambtenaar beschouwen.

Klopt het dat Konyukhov een oude truc toepaste waardoor monniken vroeger tijdens de nachtelijke gebedsstonden wakker bleven? Hij hield constant een lepel in de hand: als hij insliep en zijn greep loste, viel het ding kletterend op de bodem van zijn gondel – en schoot hij weer wakker.

DEHANAUW: Zou best kunnen, want behalve avonturier is Konyukhov ook een gewijde pope in een orthodoxe kerk. Ballonpiloten kunnen zich alleen hazenslaapjes veroorloven. Waakzaamheid is geboden: ondanks alle systemen aan boord, zoals de automatische piloot, moeten ze zelf voor de finetuning zorgen bij het navigeren. Het moet een barre tocht geweest zijn, want op een moment ging de verwarming in de gondel stuk. Pech, want ik moest Konyukhov daarna tot 10 kilometer doen stijgen. Min 40 graden aan boord: je moet al een Rus zijn om zoiets vol te houden. (lacht)

Hebben jullie kritieke momenten meegemaakt?

DEHENAUW: De oversteek van de Indische Oceaan was lastig. Heel anders dan met Fossett in 2002. Toen stond de straalstroom perfect en kon Fossett vanaf Madagaskar als het ware de autosnelweg naar Australië nemen, met 300 kilometer per uur. Dit keer werd de straalstroom door een gigantisch hogedrukgebied geblokkeerd, ook al omdat Konyukhovs vlucht een maand later viel. We hebben ter hoogte van Madagaskar een spannende nacht beleefd. Er hing een buienfront, in het vluchtcentrum heerste paniek en werden koortsachtig alternatieve routes onderzocht. Maar ik ben bij mijn plan gebleven: we gaan via de Zuidpool. ‘Blijf boven de wolken op zeven kilometer’, gaf ik als instructie. ‘60 graden zuiderbreedte, daarna volg je de straalstroom.’ In Australië bleven ze twijfelen, zelfs Don Cameron heeft me die nacht gebeld om te vragen of ik wel zeker was. Ik begreep zijn ongerustheid: hij is ooit met een ballon in de Golf van Biskaje gecrasht. Ik herhaalde dat ik zeker was van mijn stuk, op voorwaarde dat de gasbranders eerst werden getest.

Waarom die voorzorg?

DEHENAUW: Hadden de branders gehaperd, dan was Konyukhov onvermijdelijk gecrasht. Dat zou fataal geweest zijn, in volle winter op Antarctica, met temperaturen van 40 onder nul en windvlagen van meer dan 300 per uur. Zelfs als hij die crash had overleefd, hadden we hem nooit op tijd kunnen redden. Niet dat het in zijn gondel zo’n pretje was, met die kapotte verwarming. Konyukhov is toen echt tot het uiterste moeten gaan. ‘Volhouden’, zei ik. ‘Nog een paar uur en je buigt weer noordwaarts af naar warmere temperaturen. Van dan af ligt de baan naar het wereldrecord wijd open.’ Zo is het ook gegaan, eerst langzaam en dan steeds sneller, recht naar Australië.

Steve Fossett is in 2007 verongelukt, na een crash met een sportvliegtuig in de Californische Sierra Nevada. Een mysterieus ongeval, want het wrak en de stoffelijke resten zouden pas een jaar later geborgen worden. Hadden jullie nog plannen?

DEHENAUW: Nee, want hij had intussen alle luchtvaartrecords gebroken. Maar het was wel een klap, want ik heb hem goed gekend – ik kom zelfs voor in zijn autobiografie. Toen zijn verdwijning bekend raakte, kreeg ik vragen van Amerikaanse media: of hij er misschien met een andere vrouw vandoor was om een nieuw leven te beginnen? Ach, die recordjagers. Het is een wereldje met kleurrijke figuren. Via Fossett heb ik Richard Branson leren kennen, nog zo’n avonturier. Toen zijn dochter trouwde, heeft hij me gevraagd om het weer te voorspellen boven Necker Island, zijn privé-eiland in de Cariben. Ik heb het trouwfeest met een dag laten uitstellen, want er was een buienfront op komst. Niet veel later kreeg ik een brief van Sir Richard: ‘You were right again.’

ERIK RASPOET
Knack - 07 Sep. 2016
Copyright © 2016 Roularta Media Group.

Lees meer artikels over: