Persmap: Out of the Box (6 oktober 2017- 27 maart 2018) - een ontmoeting tussen wetenschap en stad

De Universiteit Gent viert in oktober 2017 haar 200e verjaardag. Deze bijzondere gebeurtenis is een symbolisch scharnierpunt: de universiteit blikt niet enkel terug op haar rijke geschiedenis, maar kijkt vooruit en stelt zich de vraag welke rol ze in de toekomst wil spelen. UGent 20.0 is niet de UGent van vandaag, niet de universiteit van morgen; het is de Universiteit van de Toekomst.

Het Gents Universiteitsmuseum (GUM) zendt voor deze feestelijke gelegenheid haar academische collecties uit naar vier gastlocaties. Onder de gemeenschappelijke noemer ‘Out of the Box’ brengt het GUM een verhaal over wetenschap in een verrassende context. Op vier culturele instellingen (Museum Dr. Guislain, Sint-Pietersabdij, Design Museum Gent en de Sint-Baafskathedraal) treden wetenschappelijke objecten in dialoog met de gastcollecties en hun omgeving. Uitdagende installaties zetten aan tot reflectie over deelaspecten van wetenschap, wetenschapsbeoefening en hun relatie tot cultuur en maatschappij. De bezoeker krijgt zo de kans om samen met de organisatoren de voorwerpen in deze nieuwe context en vanuit inspirerende, vaak onverwachte, invalshoeken te her-bedenken. ‘Out of the Box’ wil dus niet enkel de academische collecties van de universiteit de stad in sturen; het wil vooral de bezoeker aanzetten om zelf ‘out of the box’ te gaan denken.

Toelichting installaties

Voor elke installatie nodigt het GUM een co-curator uit die vanuit zijn of haar expertise de tentoonstelling vormgeeft, de inhoudelijke discussie onderbouwt en aanwakkert.

Co-curator en coördinatie vanuit UGent: dr. Marjan Doom (Marjan.Doom@UGent.be)

Sint-Baafskathedraal (Whale spotting)

In 2015 kwam een jonge vinvis in de Gentse haven terecht op het bulbsteven van een vrachtschip. De gebeurtenis kon op massale belangstelling en ontzag van de toeschouwers rekenen. Sindsdien werd het skelet van het dier verwerkt door de Vakgroep Morfologie (Faculteit Diergeneeskunde, UGent). Het zal nu voor het eerst tentoongesteld worden in de kooromgang van de Sint-Baafskathedraal. Een gevoel van onmacht omschrijft best de emotie die het aanspoelen van deze wonderbaarlijke dieren blijft opwekken. Een menselijke respons die mogelijk zijn oorsprong vindt in vage herinneringen uit ons collectief geheugen waarbij tot in de Middeleeuwen het aanspoelen van walvissen de dreiging van negatieve toekomstvoorspellingen inhield.

Co-curator: dichter Peter Verhelst, Scenografie: Koen Bovée

Museum Dr. Guislain (Recollection of the Abyss)

Het bewaren van menselijke resten voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs resulteert in de aanleg van medische collecties. Ethiek, cultuur en tijdsgeest zijn steeds bepalend geweest in de vraag hoè en òf deze verzamelingen aan een publiek getoond kunnen worden.

Zo worden deze collecties fysieke herinneringen aan onze omgang met het dode lichaam doorheen de tijd. De weerzin tegenover elk herkenbaar contact met de dood blijkt echter een constante doorheen de geschiedenis. Deze kon en kan blijkbaar enkel omzeild worden door de dood mooier of onherkenbaar voor te stellen. In de 17de eeuw omfloerste Frederik Ruysch lichaamsdelen met kant. Vandaag leggen we biobanken aan met een onherkenbare collectie van menselijk materiaal waarin het dood weefsel een abstract gegeven wordt. Het werk van Alexi Williams Wynn verleidt met fascinerende en intrigerende vormen maar wekt terzelfdertijd een gevoel van ongemak en onbehagen op. Haar werk zet aan tot reflectie over de spanningsboog tussen schoonheid en het afstotelijke. Haar installaties confronteren tegelijkertijd met onze huidige vervreemding van het lichaam.

Co-curatoren: prof dr. Ignaas Devisch (medische filosofie en ethiek, UGent) en beeldend kunstenares Alexi Williams Wynn

Sint-Pietersabdij (In de ban van de tijd)

Tijd omgeeft en beïnvloedt ons elke dag. Nochtans valt het vertrouwd begrip ‘tijd’ moeilijk te definiëren. Hoe we de tijd meten en ervaren is een evidentie geworden waardoor we nog zelden bewust stilstaan bij wat het precies inhoudt. De vat die hij op ons dagelijks leven heeft, is echter onweerlegbaar. Het verhaal van deze tentoonstelling toont de zoektocht van de mens om het onmeetbare meetbaar te maken. Hoe tijdens de Middeleeuwen de tijd werd waargenomen aan de hand van kosmische fenomenen. Of nog, hoe we dankzij wetenschappers als Galileo en Huygens tijd kunnen meten gesteund op fysische fenomenen. Het is evengoed het verhaal van de invloed van accurate tijdmeting op het gedisciplineerde leven van vandaag; van de mens in de ban van het meten van de tijd tot de mens in de ban van de dwingende tijd.

Co-curator: prof. dr. Maarten Van Dyck (wetenschapsfilosoof, UGent), Scenografie: Koen Bovée

Design Museum (Take control – Lose control)

Wat drijft de mens in zijn grenzeloze drang en zoektocht naar kennis? Misschien koesteren we de hoop dat verdere ontwikkeling van kennis ons controle en vat zal geven op de werkelijkheid, op ons menszijn, onze toekomst… misschien zelfs op geluk. Een hoop die leidt tot zelfbegoocheling aangezien wetenschapsbeoefening geen rechtlijnige vooruitgang bewerkstelligt of zelfs als doel heeft. Het Universiteitsmuseum gaat over bovenvermelde thema’s in dialoog met de tijdelijke tentoonstelling ‘Hello Robot’ in het Design museum Gent. ‘Take Control – Lose Control’ legt de focus op een lokaal Gents verhaal over onderzoek naar robotica, digitalisering en design. Er wordt ingezoomd op een aantal ethische vraagstukken omtrent de maakbaarheid van de mens alsook op de kenniscreatie die leidt tot automatisering.

Co-curator: verhalenverteller, deeltjesversneller en vragensteller Fredo De Smet

Out of the Box is een prelude op de opening van het Gents Universiteitsmuseum (GUM) in 2019. “Het GUM wordt een museum van de 21e eeuw, een ontmoetingsplek die uitnodigt om actief deel te nemen aan het hedendaags wetenschappelijk én maatschappelijk debat.”

Out of the Box is open voor publiek op vrijdag 6 oktober. Vanaf 18.30 u. is iedereen welkom in de Sint-Pietersabdij voor een feestelijke opening. Vanaf november kan u deelnemen aan geleide rondleidingen die u langs de verschillende gastlocaties brengen.

Meer informatie en inschrijven via 200.ugent.be/outofthebox

Toelichting UGent-collecties

Aan de basis van de unieke en uitermate rijke UGent collecties ligt Willem I van Oranje. In 1817, bij de oprichting van de universiteit, benadrukt hij het belang van wetenschappelijke verzamelingen. Hij legt zelfs bij wet vast dat elke universiteit voor haar onderwijs in de ‘natuurlijke historie’ moet beschikken over ‘Un cabinet pour l’histoire naturelle des animaux et pour leur anatomie comparée’, wat de basis vormt voor de collectie van het Museum voor Dierkunde. Onder zijn initiatief worden nog meer verzamelingen verworven zoals een collectie chirurgische instrumenten (uitgegroeid tot het huidige Museum voor de Geschiedenis van de Geneeskunde) en etnografische verzamelingen. In de 200 jaar sinds de stichting vloeien nieuwe objecten en verzamelingen voort uit de wetenschappelijke bedrijvigheid aan deze instelling. Sommige worden nog zeer actief ingezet in het onderwijs. Deze prachtige collecties krijgen voortaan een nieuw onderkomen in het Gents Universiteitsmuseum.

Tentoonstellingskrant

Colofon

Curatoren: Marjan Doom, Fredo De Smet, Ignaas Devisch, Maarten van Dyck, Peter Verhelst, Alexi Williams Wynn

Deelnemend Kunstenaars: Peter Verhelst, Alexi Williams Wynn

Met dank aan alle gastlocaties en hun medewerkers die hebben bijgedragen tot de realisatie van deze tentoonstellingen. Dank aan Design museum Gent, Museum Dr. Guislain, Sint-Pietersabdij en Sint-Baafskathedraal, bisschop monseigneur Luc Van Looy, kanunnik Ludo Collin en CCV Bisdom Gent.

Bijschriften bij afbeeldingen

Museum Dr. Guislain

  1. Scan uit “Frederici Ruyschii, Opera omnia (anatomico-medico-chirurgica)”, 1737, Collectie Universiteitsbibliotheek Gent; tableau door Frederik Ruysch - www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/1.jpg
  2. © Mirjam Devriendt, Artwork Alexi Williams Wynn – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/2.jpg
  3. © Mirjam Devriendt, Atelier Alexi Williams Wynn – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/3.jpg
  4. © Mirjam Devriendt, preparaat op sterk water, Collectie Gents Universiteitsmuseum – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/4.jpg
  5. © Mirjam Devriendt, preparaat op sterk water, Collectie Gents Universiteitsmuseum – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/5.jpg
  6. © Mirjam Devriendt, glasplaatjes met organisch materiaal verzameld door prof. Frédéric Thomas, 1906-1986, Collectie Gents Universiteitsmuseum – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/6.jpg
  7. © Mirjam Devriendt, glasplaatjes met organisch materiaal verzameld door prof. Frédéric Thomas, 1906-1986, Collectie Gents Universiteitsmuseum – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/7.jpg

Design Museum Gent

  1. UGent onderzoek o.l.v. prof. dr. Dominique Adriaens naar het ontwerp van de bouw van een zeepaardstaart (Hippocampus capensis) voor industriële toepassingen – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/8.jpg
  2. © Mirjam Devriendt, paneel uit hybride HD4 computer, Collectie Gents universiteitsmuseum – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/9.jpg
  3. Ogen van sociale robot Ono, OPSORO, Vakgroep Industrieel Systeem en Productontwerp, UGent – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/10.jpg

Sint-Baafskathedraal

  1. © Mirjam Devriendt, balein van vinvis, Collectie Gents Universiteitsmuseum – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/11.jpg
  2. © Mirjam Devriendt, balein van vinvis, Collectie Gents Universiteitsmuseum – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/12.jpg
  3. © Mirjam Devriendt, ruggenwervel van vinvis, Collectie Gents Universiteitsmuseum – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/13.jpg
  4. © Mirjam Devriendt, ruggenwervel van vinvis, Collectie Gents Universiteitsmuseum – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/14.jpg
  5. © Mirjam Devriendt, ruggenwervel van vinvis, Collectie Gents Universiteitsmuseum – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/15.jpg

Sint-Pietersabdij

  1. Vieilles chansons et rondes pour les petits enfants, 1851-1913, Maurice Boutet de Monvel – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/16.jpg
  2. Scan uit “Calendarivm Romanvm magnum, cæsareę Maiestati dicatum”, 1518, Johann Stoeffler, Jacob Köbel, Collectie Universiteitsbibliotheek Gent; schemata eclipsum LV – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/17.jpg
  3. Scan uit “ Johannis Hevlli Michinae coelestis”, 1673-1679, Johannes Hevelius, Andreas Stech, Jeremiasz Falck, Adolf Boy, Simon Reiniger, Collectie Universiteitsbibliotheek Gent; Roemer met uurwerk – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/18.jpg
  4. Scan uit “De sphera mundi”, 1478, Johannes de Sacro Busto, editie Marcatellis, Collectie Universiteitsbibliotheek Gent – www.sciencemuseum.ugent.be/outofthebox/19.jpg