Met haar 200 jaar is onze universiteit een grande dame met een rijke geschiedenis. Naar aanleiding van dit jubileum zetten prof. Eugeen Roegiest (Gandante) en de Gentse Gidsen rondleidingen op touw die het verleden tastbaar maken.

Op stap met Gandante

Het Pand

Wandeling 1: Hoe Gent een universiteitsstad werd: het avontuur van de beginjaren

In 1817 heeft de eerste opening plaats van de universiteit die Willem I in Gent sticht. Dit gebeurt in het stadhuis. De rondleiding start aan het stadhuis (indien vrij, bezoeken we de zaal van de plechtige opening). We wandelen langs sites waar de universiteit zich in de beginjaren vestigde en laten de eerste professoren en de eerste afgestudeerden aan het woord. Ook de taalkwestie, van bij de start een heikel punt, komt aan bod. We eindigen waar de stad en de burgerlijke elite voor de universiteit een feestpaleis, de Aula Academica, liet bouwen.  Het interieur van de Aula vertolkt de verwachtingen die de stad koesterde, bij de oprichting van een universiteit. De eerste faculteitsgebouwen tonen de structuur van de beginnende universiteit.

  • Startplaats: stadhuis
  • Einde: Aula Magna
  • Duur: 120 min.

Wandeling 2: Van Pand tot Baudelo

Een toevallige samenloop van verscheidene historische gebeurtenissen heeft Gent doen uitgroeien tot een universiteitsstad, een centrum van kennis en wetenschap. De wandeling toont aan dat Gent door zijn geschiedenis als het ware voorbestemd was een kenniscentrum te worden.

De rondleiding is daarom opgevat als een zoektocht naar de antecedenten van deze ontwikkeling, een zoektocht naar de lotgevallen van historische plaatsen, sites en gebouwen die de voedingsbodem vormen of aan de basis liggen van Gent als kenniscentrum.

Uiteraard doet de rondleiding plaatsen en gebouwen aan, waar het boek als drager van kennis en cultuur een prominente rol speelt. Toch gaat het tijdens de tocht niet alleen over oude bibliotheken en bibliofielen,  maar evenzeer over calvinisten en jezuïeten, over de Franstalige liberale burgerij en de Vlaamse Beweging.

  • Start: Pand
  • Einde: Baudelo
  • Duur: minimum 2u.

Wandeling 3: Een schrijn voor het geschreven woord: van Blandijn tot Krook

Nieuwe bibliotheekprojecten in hun omgeving

Niet toevallig staat op het hoogste punt van de stad sinds driekwart eeuw de boekentoren van de universiteit als baken van de wetenschap. De boekentoren staat symbool voor een stad die kennis en cultuur omarmt en koestert. Verscheidene nieuwe projecten staan op stapel.

De universiteitswijk rond de Blandijnberg biedt tal van nieuwe projecten en recente restauraties die we tijdens deze wandeling belichten. De universiteitsbibliotheek is het voorwerp van een zorgvuldige restauratie, maar ook het gebouw van de wetenschappen is gerestaureerd. Verder vinden we het UFO, het nieuwe rijksarchief en vooral de site rond de (Waalse) Krook, waar de nieuwe stadsbibliotheek wordt ondergebracht en waaraan ook de universiteit participeert.

De rondleiding is complementair met de wandeling “Van Pand tot Baudelo”. Ze behandelt een reeks nieuwe bibliotheek- en bouwprojecten. De wandeling benadrukt tegelijk de dynamiek die de gebouwen veroorzaken op hun wijde omgeving, hun bijdrage tot stadsvernieuwing en actualisering.  De nieuwe projecten getuigen opnieuw van de voortdurende zorg die Gent als kenniscentrum draagt of droeg voor het geschreven woord.

  • Start: Sint-Pietersplein
  • Einde: stadsbibliotheek, voormalig EGW gebouw
  • Duur: 120’

Wandeling 4: Het Pand: over dominicanen, calvinisten en orangisten

Het Pand heeft een bewogen geschiedenis gekend, waarbij de universiteit herhaaldelijk in het verhaal opduikt. Bijna gedoemd om te verdwijnen is de hele site, na een lange lijdensweg, door de universiteit aangekocht en is ze uiteindelijk, na heel wat discussie, gerestaureerd. De lange geschiedenis kan men aflezen uit de complexe structuur van een klooster dat achtereenvolgens calvinistische hogeschool, opslagplaats, garage, vlooienpaleis en uiteindelijk cultuur- en congrescentrum van de universiteit werd.

De rondleiding verloopt grotendeels binnen de gebouwen. Activiteiten in het gebouw laten niet altijd toe het gebouw in zijn geheel of delen ervan te bezoeken. Voorafgaande afspraken zijn noodzakelijk.

  • Duur: ongeveer 90’

Wandeling 5: De Bijloke: stadshospitaal, universitaire ziekenzorg en cultuurcentrum

De opeenvolgende bestemmingen van de Bijloke maken van de site en haar onmiddellijke omgeving een onuitputtelijk verhaal. De rondleiding toont de opeenvolgende historische lagen, die alle sporen hebben nagelaten op de site. Dit verhaal begint in de 13de eeuw, wanneer de religieuzen het Pand (wandeling 4) moeten verlaten. Vandaag is hier nog een van de oudste ziekenzalen van Europa te bewonderen. De uitbreiding van het klooster, het pittige verhaal van het moeilijke samengaan tussen stadshospitaal en universitaire campus in de 19de eeuw, de nieuwe bestemming van de Bijloke als centrum van kunst, cultuur en kunstonderwijs garanderen een rondleiding vol afwisseling.

  • Start: aan de ingang van het STAM
  • Het interieur van sommige gebouwen, zoals van de 13de eeuwse ziekenzaal en kapel, is niet altijd toegankelijk.
  • Vanaf 6 oktober tot 27 maart 2018 kan de rondleiding ook gecombineerd worden met een bezoek aan de STAM tentoonstelling “stad en universiteit. Sinds 1817”
  • Duur: 2 uur

Wandeling 6: De Coupure: platteland wordt residentieel wonen

Tot het interbellum rekruteerden professoren en studenten uit de welgestelde burgerlijke elite. Wanneer ze in Gent kwamen wonen, kozen Gentse professoren bijgevolg ook voor de wijken van deze elite. In de buurt van de Bijloke en de Coupure bevond zich een dergelijke concentratie. 

De Coupure is nochtans gegraven rond 1750 tussen de Brugse Vaart en de Leie om een nieuwe impuls te geven aan de ontluikende industrie in Gent. Het Sint-Agnetesas is er nog een getuige van. Door de aanleg van de haven in het noorden van de stad, langs het kanaal Gent – Terneuzen, verliet de industrie de Coupure en werd het kanaal, dankzij zijn landelijke karakter aanleiding tot een groene promenade, waar wie voldoende middelen had zich graag kwam vestigen. Er kwamen aanvankelijk buitenverblijven en herbergen, waar men de rust opzocht. Hier ook stond de wieg van de  Gentse floraliën en vestigden zich klinieken en kloosters.

  • Start: Lindenlei

Wandeling 7 (ook als fietstocht): Gentse professoren verfraaien de stad

De fietstocht verloopt langs iconische universiteitssites (historische en hedendaagse), langs gebouwen ontworpen door universiteitsprofessoren en sites die herinneringen aan personen oproepen die verband houden met de universiteit en tegelijk een belangrijke bijdrage hebben geleverd tot de geschiedenis of de architectuur van de stad. Ze liggen verspreid over de stad.

Vertrek en aankomst zijn voorzien aan het Sint-Pietersstation, waar fietsen te huur zijn. Bij de uitbouw van het traject is zoveel mogelijk rekening gehouden met fietsvriendelijke wegen. De fietstocht bedraagt een tiental kilometer.

‘Gentse professoren verfraaien de stad’ bestaat ook als wandeling. De wandeling vertrekt dan aan het Laurentplein en verloopt grotendeels in het historische centrum.

  • Opmerking: de tocht verschilt van het fietstraject dat de universiteit heeft ontworpen en dat langs de verschillende universiteitsgebouwen en faculteiten verloopt.

 

7 routes met de Gentse Gidsen

BraunschoolOok de Gentse Gidsen kon de 200e verjaardag van de UGent niet zomaar laten voorbijgaan. In totaal werkten ze 7 routes uit, waarvan sommige je rondleiden in gebouwen die normaal gezien gesloten blijven voor het grote publiek.

Praktisch

  • Wat? Themawandelingen van telkens 2 uur
  • Voor wie? Groepen van max. 25 deelnemers (vanaf 16 jaar)
  • Prijs? 80 euro
  • Inschrijven: www.gentsegidsen.be

Overzicht wandelroutes

  • Durven, denken, doen
    Sinds haar ontstaan in 1817 liet de universiteit heel wat sporen na in Gent. Je komt onder meer voorbij de (resten van de) eerste vier faculteitsgebouwen: het pakhuis op de Korenmarkt (Geneeskunde), het jezuïetenklooster (Letteren en Wijsbegeerte), de Baudelobibliotheek (Rechten) en de Sint-Elooiskapel (Wetenschappen en Anatomie).
  • Pioniers, proffen en politici
    Onder de alumni van de UGent bevinden zich luisterrijke figuren die hun stempel drukten op de stad. Sommigen ervan werden geëerd met straatnamen of beelden. Je hoort verhalen over Emile Braun, Jan Frans Willems, Maurice Maeterlinck, Hippolyte Metdepenningen en vele anderen.
  • AulaDe kracht van kennis: beelden, boeken, gebouwen
    Stap mee vanaf het Ufo tot aan de Jozef Plateaustraat en bewonder onderweg onder meer de muurschildering op het economiegebouw, die figuren als Adam Smith, Milton Friedman en John Keynes afbeeldt. Als toetje krijg je het verhaal van Jozef Plateau, de professor natuurkunde die aan de basis lag van de cinematografie.
  • Helende kennis: meersen, microben, medicijnen
    In de 13e eeuw schonk gravin Johanna de Bijlokemeersen om er een hospitaal te stichten. Toen de studenten geneeskunde hier kwamen oefenen, werd het ziekenhuis uitgebreid door Adolphe Pauli. Het architecturale concept zou model staan voor de bouw van andere ziekenhuizen in heel Europa.
  • Roelandt met recht en rede
    Als stadsarchitect bepaalde Lodewijk Roelandt grotendeels het gezicht van Gent. De wandeling neemt je mee naar de Aula, een ontwerp van zijn hand, met aansluitend de Emile Braunschool. Niet te missen zijn de indrukwekkende fresco’s en de rotonde met prachtige koepel in de Aula, en de 17de-eeuwse binnenplaats in de Braunschool.
  • Wereldwijdse wetenschappen
    Kom alles te weten over de evolutie van de wetenschappen via een rondleiding in het Technicum, waar de geest van wetenschappers als Leo Baekeland en Gustaaf Magnel — pionier op het vlak van betononderzoek — rondwaart. Je bezoekt ook het voormalige lab van Magnel waar je nog de enorme machines kunt bewonderen.
  • Over koten, kroegen en katers
    Stappend van het Gravensteen via de Kuiperskaai, het studentenkwartier van weleer, tot aan de Overpoort hoor je verhalen over het leven van ‘les monsieurs’, zoals eerste studenten werden genoemd. Onderweg proef je zelf ook van het studentenleven in een van de vele studentencafés.