Europese planten reageren ongelijk op klimaatopwarming
(19-03-2026) Europese planten reageren ongelijk op klimaatopwarming: bergen verliezen koudeminnende soorten in sneltempo, terwijl bossen en graslanden rijker worden aan warmteminnende soorten.
Een internationale studie, geleid door onderzoekers van het Forest & Nature Lab (ForNaLab, Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen, UGent), en waar ook het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) sterk bij betrokken was, toont hoe klimaatverandering plantengemeenschappen in Europa hertekent. Het onderzoek, dat gepubliceerd werd in Nature, analyseerde een unieke databank met meer dan 6.000 vegetatieplots verspreid over bossen, graslanden en bergtoppen in Europa, met observaties over een periode van 12 tot 78 jaar.
Kernbevindingen
- Thermofilisatie overal zichtbaar: planten die warmte verkiezen nemen toe ten opzichte van koudeminnende soorten.
- Bergen het hardst getroffen: in de Alpen en andere berggebieden verdwijnen koudeminnende soorten opvallend snel.
- Bossen en graslanden: daar is de relatieve toename van warmteminnende soorten groot, vooral door kolonisatie van nieuwe soorten, maar verliezen we ook wat koudeminnende soorten
- “Climatic debt” of klimaatschuld: in alle ecosystemen reageren planten trager dan de klimaatverandering zelf, waardoor een "klimaatschuld" opbouwt die risico’s inhoudt voor biodiversiteit en ecosysteemstabiliteit: de planten zijn niet meer in evenwicht met het klimaat op die plaats.
Waarom belangrijk?
De resultaten maken duidelijk dat klimaatopwarming niet overal dezelfde effecten heeft. Ecosystemen reageren verschillend, afhankelijk van hun structuur en samenstelling. Dat betekent dat klimaatadaptatiestrategieën sterk op maat van het ecosysteem moeten worden ontwikkeld.
“Onze studie toont dat we niet één uniform verhaal kunnen schrijven over de impact van klimaatopwarming. Terwijl in berggebieden soorten verdwijnen die nergens anders kunnen overleven, zien we in bossen en graslanden eerder een verschuiving naar warmteminnende soorten. Dat heeft ingrijpende gevolgen voor het behoud van biodiversiteit in Europa,” zegt Professor Pieter De Frenne, UGent.
Over het onderzoek
Het onderzoek is een samenwerking van tientallen wetenschappers uit heel Europa, Noord-Amerika en Azië. De unieke dataset combineerde langetermijnopnames van plantengemeenschappen uit bossen, graslanden en bergtoppen. Voor Europa is dit de meest uitgebreide analyse tot nu toe die ecosystemen rechtstreeks vergelijkt.
Contact
Professor Pieter De Frenne
0497821502