Wat hagen ons kunnen bieden

(21-01-2021) Doctoraatsstudenten Thomas Vanneste en Sanne Van Den Berge onderzochten de plantenbiodiversiteit in de hagen en hun andere diensten aan de maatschappij.

Hagen zijn alomtegenwoordig en een mooi en onmisbaar deel van het West-Europese landschap. Ze worden al sinds de prehistorie gebruikt om akkers, weilanden en wegen te omheinen. Daarnaast kunnen ze ook een mooi onderdeel zijn van een park of tuin. Maar ze hebben ook veel praktische functies voor het milieu.

Dat hagen belangrijke verbindingen en habitats vormen voor heel wat diersoorten (o.a. voor vlinders, vogels, zoogdieren) staat al in vele boeken beschreven. Doctoraatsstudenten Thomas Vanneste en Sanne Van Den Berge, van het Labo Bos & Natuur van de Vakgroep Omgeving, onderzochten nu echter de plantenbiodiversiteit in de hagen.

Hagen kunnen tot de helft van de plantensoorten aanwezig in een landschap herbergen, en ze kunnen gemiddeld meer plantensoorten huisvesten dan kleine bosfragmenten. Bovendien trof men in deze hagen heel wat plantensoorten aan die typisch zijn voor oude en onverstoorde bossen. Mits een aangepast snoeibeheer kan de kroonlaag in hagen zich beter ontwikkelen en de juiste microklimatologische omstandigheden bieden voor de groei van typische bosplanten die stabiele en schaduwrijke condities verkiezen.

"Hagen slaan veel meer koolstof op dan grasstroken."

Naast hun belang voor biodiversiteit leveren hagen heel wat andere diensten aan de maatschappij, de zogenaamde ecosysteemdiensten. Zo slaan hagen veel meer ton koolstof per kilometer op in vergelijking met een grasstrook, bieden ze een enorme hoeveelheid aan staande houtvoorraad en is de maximale temperatuur in de zomer er enkele graden koeler.

Hagen in een veranderend klimaat

Het belang van hagen voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten kan dus niet overschat worden. Hagen zijn ook belangrijk als verbindingen tussen gebieden in een veranderend klimaat. Goed beheerde hagen met een gunstig microklimaat kunnen de effecten van klimaatverandering op bosplanten deels bufferen. Op landschapsschaal zullen dit soort hagen dus het meest effectief zijn om de verspreiding van plantensoorten en uitwisseling van genen tussen bosfragmenten te vergemakkelijken, met als gevolg populaties die beter bestand zijn tegen de effecten van klimaatverandering.

"Goed beheerde hagen kunnen de effecten van klimaatverandering op bosplanten bufferen."

In de toekomst zullen hagen dus een niet te onderschatten rol spelen voor het behoud van de biodiversiteit in landbouwlandschappen. Dit benadrukt nogmaals het belang om deze kleine maar belangrijke landschapselementen te beschermen. Het aanplanten van bomen is dus niet enkel nodig in bossen, maar zeker ook in hagen.

Europa aan zet – België volgt

HaagDe gevolgen van de klimaat- en biodiversiteitscrisis worden steeds duidelijker, waardoor we als maatschappij voor grote uitdagingen worden gesteld. Politici nemen daarom meer en meer maatregelen om dit tegen te gaan, zowel op nationaal als internationaal vlak. De Europese Commissie lanceerde bijvoorbeeld recent de Green Deal, waarbij volop wordt ingezet op het inperken van (de effecten van) klimaatverandering en biodiversiteitsverlies.

Belangrijke aandachtspunten hierin zijn het aanplanten van 30 miljard bomen over de 27 lidstaten heen en het beter integreren van landbouw en natuur. Lijnvormige elementen zoals hagen kunnen hier een belangrijke rol in spelen, als een groen netwerk in het landbouwlandschap.

Info

Thomas Vanneste
Vakgroep Omgeving
thomas.vanneste@ugent.be 

Sanne Van Den Berge
Vakgroep Omgeving
sanne.vandenberge@ugent.be