Welke impact heeft plastic op onze gezondheid?

(27-04-2021) In de komende 4 jaar onderzoekt het Europese project Imptox hoe micro- en nanoplastics onze gezondheid beïnvloeden. Onze faculteit werkt mee als 1 van de 12 partners.

Het consortium van Imptox bestaat uit 12 partners, verdeeld over 8 Europese landen. Samen onderzoeken ze welke invloed micro- en nanoplastics en vervuilende stoffen in ons leefmilieu hebben op voedselveiligheid en gezondheid. Astma en allergieën krijgen daarin bijzondere aandacht.

Micro- en nanoplastics (MNP's) zijn overal in het milieu aanwezig en maken deel uit van ons dagelijks leven. Ze zitten in onze voeding, in ons water en in de lucht. Toch weten we niet precies hoe gevaarlijk ze zijn voor onze gezondheid.

Dit project wil onder andere nagaan welke en hoeveel micro- en nanoplastics er in bepaalde omgevingen opduiken, welke vervuilende stoffen zich aan die plastics vasthechten, en waar ze in ons lichaam terechtkomen.

De resultaten moeten de effecten van microplastics op de menselijke gezondheid duidelijk maken. Dat is cruciale informatie voor beleidsmakers.

Allergieën

Allergieën horen bij de meest voorkomende aandoeningen in Europa. Hoge concentraties van micro- en nanoplastics in ons leefmilieu kan mogelijk leiden tot meer mensen met een allergie, of tot een sterkere allergie. "Er is nog maar weinig geweten over hoe micro- en nanoplastics allergieën beïnvloeden", verduidelijkt de coördinator van het Imptox project, Tanja Ćirković Veličković (Universiteit van Belgrado, Servië).

"In dit project zullen voor de eerste keer ooit het effect van micro- en nanoplastics op allergie en astma  bestuderen. Dat doen we aan de hand van verschillende preklinische modellen en klinische studies bij kinderen met een allergie."

Verschillende vakdomeinen worden betrokken in dit multidisciplinaire project: chemie van de voeding, vervuilende stoffen in voeding, polymeren en metalen, toxicologie, -omics, en klinische immunologie en allergie.

Professor Andreja Rajkovic (Vakgroep Levensmiddelentechnologie, Voedselveiligheid en Gezondheid) benadrukt de complexiteit in de interacties tussen micro- en nanoplastics en onze gezondheid: "We beseffen dat deze stoffen dienst doen als drager van microbiële pathogenen, toxines en giftige chemische stoffen. Samen vormen die stoffen een uniek leefmilieu waar we tot hiertoe nog te weinig over weten."

"Meer specifiek zullen we nagaan of verschillende combinaties van micro- en nanoplastics en vervuilende stoffen een impact hebben op bijvoorbeeld antibioticaresistentie, of het vermogen van microben om ziektes te veroorzaken. Dat zal een van onze belangrijkste doelen in het Imptox-project zijn", aldus professor Andreja Rajkovic.

"We hebben dringend betere analytische instrumenten nodig om deze stoffen te identificeren en om onze blootstelling eraan beter te begrijpen", voegt Lea Ann Dailey toe (Universiteit Wenen, Oostenrijk).

Multidisciplinair

Het team dat aan dit project meewerkt is multidisciplinair en bestaat uit universiteiten, onderzoeksinstellingen en kleine en middelgrote ondernemingen. De UGent zal ook samenwerken met haar Global Campus in Korea, om stalen uit de Gele Zee te kunnen gebruiken.

"Onze resultaten moeten een basis vormen voor toekomstige regelgeving om mensen te beschermen tegen de risico's van plastics in onze omgeving", licht prof. Ćirković Veličković toe.

Micro- en nanoplastics in ons leefmilieu

Plastic gaat buitengewoon lang mee. In het leefmilieu wordt plastic langzaam afgebroken door micro-organismen, warmte, oxidatie, licht of water. Daarbij vormt plastic kleine plasticdeeltjes: micro- en nanoplastics. Die variëren in vorm, chemische samenstelling, grootte en concentratie.

Er bestaan ook micro-plastics die speciaal ontwikkeld werden om te gebruiken in cosmetica, schoonmaakproducten, medicijnen en voeding. Ook die komen terecht in onze omgeving.

Hoeveel dat er zijn, weten we niet. Daarvoor zijn er te weinig instrumenten beschikbaar om ze te meten en in kaart te brengen. In oceanen en oppervlaktewater circuleren naar schatting 5,25 triljoen plasticdeeltjes. Sinds de coronapandemie kan dat aantal zelfs nog veel hoger liggen, omdat het gebruik van plastic sindsdien gestegen is. 

Deze kleine deeltjes zitten in de oceanen, meren, rivieren, grondwater, lucht en voeding. Ze kunnen opgegeten of ingeademd worden. Vervuilende stoffen zoals zware metalen, allergenen, toxines en micro-organismes kunnen zich vasthechten aan de plasticpartikels en zo onze omgeving en onze gezondheid in gevaar brengen.

Europese plasticstrategie

Imptox is 1 van de 5 projecten in het Europese programma Horizon 2020 dat met het onderzoekscentrum van de Europese Commissie zal samenwerken binnen een netwerk rond MNP's.

De Europese Commissie heeft plastic als een prioriteit geïdentificeerd. Met dit netwerk wil de commissie bijdragen aan de Europese plasticstrategie. 

Partners

  • Hemijski Fakultet, Univerzitet u Beogradu, Servië
  • Medizinische Universität Wien, Oostenrijk
  • Universiteit Gent, België
  • KU Leuven, België
  • Sciensano, België
  • Moverim Consulting, België
  • Centre National de la Recherche Scientifique CNRS, Frankrijk
  • Promoscience, Italië
  • Karolinska Institutet, Zweden
  • Srebrnjak Children's Hospital, Croatië
  • Haute Ecole Specialisée de Suisse Occidentale, Zwitserland

Meer info