Beleid & Recht

Het thema ‘beleid en recht’ bundelt onderzoek dat zich focust op beleidsmatige ontwikkelingen in migratiebeleid en migratierecht, zowel op lokaal, nationaal als transnationaal niveau.

Analyse van conflict-mobiliteit vetrekkende vanuit Oeganda's Nakivale Vluchtelingenkamp: verankering van mobiliteit in de bredere geschiedenis van migratie in Centraal- en Oost-Afrika

Omschrijving: Dit project onderzoekt in welke mate conflict-dynamieken en structuren ter opvang van vluchtelingen (kampen, vluchtelingenrechten, vluchtelingenbeleid) een impact hebben op bredere mobiliteitepatronen en -dynamieken in door conflict geteisterd Centraal- en Oost-Afrika. Het doel is mobiliteit te zien als een essentieel onderdeel van sociale 'life-making' processen en de politieke, regionale en historische dimensies van deze mobiliteit te exploreren.
Promotor(en): Koen Vlassenroot
Onderzoek(st)er(s): Jolien Tegenbos
Vakgroep / onderzoeksgroep: Conflict- en Ontwikkelingsstudies
Faculteit: Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen

Bestraffing in het kosmopolisch Europa

Omschrijving: Tijdens de laatste decennia zagen we een verschuiving van bepaalde beleidsdomeinen van het nationale naar het transnationale Europese niveau. Deze shift gebeurde ook in het gebied van stafrecht, strafrechtelijk beleid en asiel. Het Europese niveau werd een actieve speler door het ontwikkelen en installeren van een stijgend aantal instrumenten op het vlak van detentie condities. Dit project heeft als doel een licht te werpen op de veelzijdige manieren waarop 'Europa' vorm geeft aan bestraffing in dit deel van de wereld. Aan de hand van een descriptieve en interpretatieve analyse zal het project het kosmopolisch raamwerk operationaliseren, hierbij gebruik makend van een beleidsnetwerk benadering. Dit project focust op het Europese niveau met de EU en de CoE als de centrale transnationale organisaties die strafrechtelijke normen en standaarden creëren in Europa voor zowel gevangenen als asielzoekers.
Promotor(en): Gert Vermeulen, Tom Daems
Onderzoek(st)er(s): Rebecca Deruiter
Vakgroep / onderzoeksgroep: Criminologie, Strafrecht en Sociaal Recht/IRCP
Faculteit: Faculteit Recht en Criminologie

De identiteit van de vluchteling: Een literaire studie van autobiografieën over gedwongen migratie

Omschrijving: Dit project bestudeert de actuele waarde van de juridische definitie van "vluchteling" zoals bepaald in de Conventie van Genève (1951) aan de hand van een analyse van autobiografische teksten van hedendaagse auteurs-vluchtelingen. Ik ga na hoe de literatuur van "complicated refugees" vragen oproept over de categoriseringen omvat in de formele vereiste van een "gegronde vrees voor vervolging wegens zijn of haar ras, godsdienst, nationaliteit, behoren tot een bepaalde sociale groep of politieke overtuiging". Ik voer dit onderzoeksproject uit als visiting scholar aan Columbia University (New York), fellow van de Belgian American Educational Foundation (BAEF) en onbezoldigd postdoctoraal medewerker aan de Universiteit Gent in academiejaar 2017-2018.
Promotor(en): Stef Craps
Onderzoek(st)er(s): Jessy Carton
Vakgroep / onderzoeksgroep: Letterkunde
Faculteit: Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

De migratie crisis: Een analyse van de EU vluchtelingenbescherming in de Middellandse Zee

Omschrijving: Het thema vluchtelingen is zeer belangrijk in het beleid van de Europese Unie. Dit onderzoek bekijkt naar het fenomeen van de migratie crisis in de Middellandse Zee. Het is gebaseerd op de vaststelling dat een alarmerend aantal vluchtelingen en migranten sterft tijdens de oversteek van de Middellandse Zee naar Europa. Recente acties van de EU gericht op vluchtelingen die aankomen via de Middellandse Zee worden gezien als een schending van de rechten van deze vluchtelingen en als een schending van het engagement van de EU om vluchtelingen te beschermen. Het is belangrijk om na te gaan hoe dit nieuw EU beleid ingaat tegen het concept van mensenrechtenbescherming. Het onderzoek tracht inzicht te verwerven in de spanning tussen de EU en de vluchtelingen die de Middellandse Zee oversteken in de hoop om tot aanbevelingen te komen over de migratie crisis in de Middellandse Zee opgelost kan worden.
Promotor(en): Marleen Easton, Daniel Mekonnen
Onderzoek(st)er(s): Fisseha Mehari
Vakgroep / onderzoeksgroep: Publiek governance, management en financiën
Faculteit: Faculteit Economie en Bedrijfskunde

Etnische minderheden in het hoger onderwijs in China

Omschrijving: Het doctoraats onderzoek van Xiaoling Liu gaat over ongelijkheden in het Chinese hoger onderwijs. Haar onderzoek focust zich op de participatie van etnische minderheden en hun academische eraringen in China's elite instellingen voor hoger onderwijs. De studie onderzoekt de relatie tussen verschillende vormen van sociaal, cultureel en economisch kaptiaal, en de mogelijkheden en ervaringen van etnische minderheden die hiermee gelinkt zijn. De studie streeft er ook naar om de barriers te belichten die deze studenten ervaren om toegang te krijgen tot het hoger onderwijs en de strategieën die ze aanwenden om kwalificaties in het hoger onderwijs de behalen.
Promotor(en): Peter Stevens, Jeroen Huisman
Onderzoek(st)er(s): Liu Xiaoling
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Sociologie/Cultural Diversity: Opportunities & Socialisation
Faculteit: Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen

Gezinshereniging van Turkse migranten in België en Nederland: een vergelijkende studie over rechtsbewustzijn en strategieën in het licht van beleidsevoluties

Omschrijving: Het onderzoek focust zich op gezinshereniging van Turkse migranten in België en Nederland. Vanuit een rechtssociologisch perspectief zullen het rechtsbewustzijn en strategieën van Turkse migranten in beide landen onderzocht worden in het licht van beleidsevoluties. Veldwerk is een belangrijk component van het project. De onderzoeker zal in België en Nederland semi-gestructureerde interviews afnemen van Turkse migranten en zal hierin onderzoeken hoe het rechtsbewustzijn van de migranten is ten aanzien van veranderende wet,-en regelgeving in beide landen. Aan de hand van deze resultaten zal de onderzoeker een grondige vergelijkende analyse maken van het rechtsbewustzijn en de gebruikte strategieën met betrekking tot gezinshereniging van de Turkse migranten uit België en Nederland.
Promotor(en): Ellen Desmet
Onderzoek(st)er(s): Ayse Güdük
Vakgroep / onderzoeksgroep:
Europees, Publiek- en Internationaal Recht / Migratierecht
Faculteit: Faculteit Recht en Criminologie

Het precaire burgerschap van vluchtelingen: een empirische studie over hoe vluchtelingen politiek worden

Omschrijving: In dit onderzoek focussen we op het precaire burgerschap van vluchtelingen in België. We willen hierbij zowel de statussen, praktijken en identiteiten van de migranten zelf onder de loep nemen, als ook hoe dit interageert met burgerschapsdiscoursen die door de Belgische overheden gehanteerd worden in het migratie- en integratiebeleid. Op deze manier willen we bijdragen aan het debat over hoe globale migratie burgerschap uitdaagt en transformeert. We doen dit aan de hand van een etnografische studie bestaande uit participerende observatie en diepte-interviews met jonge vluchtelingen in België enerzijds en een discoursanalyse van het Vlaamse en Belgische integratie- en migratiebeleid anderzijds.
Promotor(en): Lesley Hustinx
Onderzoek(st)er(s): Rachel Waerniers
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Sociologie/ Centre for Social Theory
Faculteit: Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen

Ik steek de grens over en neem mee… De grensoverschrijdende burgerlijke staat van personen: een vraagstuk van internationaal privaatrecht vanuit mensenrechtelijk perspectief

Omschrijving: De toenemende mobiliteit van mensen zorgt ervoor dat documenten over de burgerlijke staat van personen (bv. geboorte, huwelijk, overlijden) circuleren over de grenzen heen. De erkenning van deze documenten wordt traditioneel geregeld door het internationaal privaatrecht, dat streeft naar zoveel mogelijk grensoverschrijdende harmonie en continuïteit in het leven van mensen. Een nobele doelstelling die in de praktijk niet voor iedereen wordt gerealiseerd. Soms hebben mensen in het gastland een andere burgerlijke staat (bv. ongehuwd) dan in hun land van herkomst (bv. gehuwd). Dergelijke discrepanties - ook wel hinkende rechtsverhoudingen genoemd - zorgen voor veel rechtsonzekerheid en onvoorspelbaarheid. Het onderzoek naar een nieuwe benadering van de grensoverschrijdende burgerlijke staat vertrekt vanuit het recht op eerbiediging van het privé- en familieleven en gaat na in welke mate een mensenrechtelijke benadering de ongewenste effecten van hinkende rechtsverhoudingen kan temperen.
Promotor(en): Jinske Verhellen
Onderzoek(st)er(s): Sarah Den Haese
Vakgroep / onderzoeksgroep: Metajuridica, Privaat- en Ondernemingsrecht
Faculteit: Faculteit Rechtsgeleerdheid

Institutionele meertaligheid in asiel- en migratiesettings: een linguïstisch-etnografische studie van globaal Engels taalgebruik in lingua franca en getolkte interactie bij de Belgische asielinstanties

Omschrijving: Het project bestudeert lingua franca Engels in dialogische en triadische interactie met asielzoekers bij de Belgische asielinstanties. Het omvat een linguïstisch-etnografische analyse van interview data (zowel authentieke asielverhoren als semi-gestructureerde interviews met asielzoekers, dossierbehandelaars en tolken) verzameld bij de verschillende asielinstanties in België. Vanuit een geïntegreerde visie op de participatiestructuur van het asielinterview (met betrekking tot zowel dialogische als triadische interactiestrategieën en onderzoeksperspectieven), wil deze studie bijdragen tot fundamentele en toegepaste onderzoeksinzichten in globaal Engels taalgebruik in asielsettings waar het Engels geen officiële status heeft. Het project onderzoekt wat de pragmatische en indexicale impact is van deze meertalige praktijken op de interactie tussen de participanten, en gaat na hoe deze praktijken de discursieve constructie van sociaal-juridische identiteiten in het asielproces beïnvloeden.
Promotor(en): Katrijn Maryns
Onderzoek(st)er(s): Katrijn Maryns
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Taalkunde
Faculteit: Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

Juridische en administratieve bijstandsverlening voor asielzoekers in België

Omschrijving: Dit project wil de bescherming van asielzoekers verbeteren door de veiligstelling van procedurele rechten en verbeterde toegang tot kwalitatief juridisch advies. Het project streeft de volgende resultaten na: - Verbeterde kwaliteit van juridische bijstand en informatie voor asielzoekers, ook voor wie in grensdetentie geplaatst is en in aanmerking komt voor terugleiding. - Verbeterde toegang tot een meer kwalitatieve asielprocedure in België. - Doorgedreven wetenschappelijk onderzoek naar juridische, linguïstische en andere aspecten van de asielprocedure, met een bijzondere focus op detentie. Met het oog op deze resultaten zullen we een nieuwe dynamiek van juridische en administratieve bijstand voor individuele asieldossiers ontwikkelen, waarbij we de expertise van ervaren advocaten, rechtsbeoefenaars en academici uit verschillende disciplines zullen integreren en ter beschikking zullen stellen om op die manier de kwaliteit van de juridische bijstand aan asielzoekers te verbeteren.
Promotor(en): Ellen Desmet, Katrijn Maryns
Onderzoek(st)er(s): Marjan Claes
Vakgroep / onderzoeksgroep: Department of European, Public and International Law - Human Rights Centre
Faculteit: Faculteit Recht en Criminologie

Kinderrechten in Belgische asielprocedures in beroep: een juridische etnografie

Omschrijving: Dit project onderzoekt hoe kinderrechten worden gepercipieerd, gemobiliseerd en in de praktijk gebracht door de actoren die betrokken zijn bij de Belgische asielprocedure in beroep. We combineren onderzoeksmethoden uit het recht (rechtspraakanalyse) en de antropologie (etnografie) om de rol van kinderrechten in deze procedures te bestuderen vanuit het standpunt van kinderen en jongeren, hun ouders of voogden, advocaten, eerste aanleg en rechters van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen. We beantwoorden drie vragen: hoe ervaren en begrijpen individuen de rechten van kinderen en jongeren; in hoeverre definiëren zij hun situatie in termen van kinderrechten; en welke normen en praktijken geven vorm aan de interne rechtscultuur waarbinnen de Raad opereert? Het project draagt bij aan het veld van 'kritische kinderrechtenstudies', waarbij in het bijzonder aandacht wordt besteed aan hoe kinderrechten door kinderen zelf en door interactie van kinderen met andere groepen worden vormgegeven.
Promotor(en): Ellen Desmet
Onderzoek(st)er(s): Sara Lembrechts
Vakgroep / onderzoeksgroep: Migratierecht
Faculteit: Faculteit Recht en Criminologie

Kosmopolitisch burgerschap onder constructie. Een structureel-culturele benadering van het implementatieproces van mensenrechten bij Roma en woonwagenbewoners.

Omschrijving: Het onderzoek vertrekt van de observatie dat het mensenrechtenideaal nog niet is gerealiseerd, zoals geïllustreerd door de vele schendingen van de rechten van een zeer kwetsbare groep, de Romamigranten. Om dit ongerealiseerd mensenrechtenideaal beter te begrijpen, kijken we naar de interpretatie van dit ideaal door verschillende actoren (politiek, juridisch, civil society, media) op verschillende niveaus (transnationaal, nationaal, lokaal). Het mensenrechteninstrument kan gezien worden als een sociaal construct, dat verschillende betekenissen krijgt naargelang de actor die het gebruikt. Het hoofddoel van het onderzoek is om het constructieproces van mensenrechten voor Romamigranten bloot te leggen, waarbij we bekijken hoe de structurele posities en discursieve strategieën van de betrokken actoren het publieke debat in de kranten beïnvloeden, nadat een schending wordt geclaimd. We gebruiken hiervoor meerdere case studies van zulke schendingen.
Promotor(en): Lesley Hustinx
Onderzoek(st)er(s): Chloë Delcour
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Sociologie/ CST (Centre for Social Theory)
Faculteit: Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen

MATREMI – Mapping and enhancing substance use treatment for migrants & ethnic minorities

Omschrijving: Het MATREMI project (2019) zette in op twee tekortkomen in de huidige literatuur en het beleid met betrekking tot migranten en etnische minderheden (MEM) in de drughulpverlening. Ten eerste droeg het MATREMI project bij aan het adequater registreren van de aanwezigheid van MEM-cliënten in de drughulpverlening om het beleid te informeren (doelstelling 1) en ten tweede werden de bestaande Belgische literatuur (2009-2019) en veelbelovende praktijken (gericht op het bereik en de retentie van en de toegankelijkheid voor [potentiële] MEM-cliënten in de drughulpverlening) voor professionals in de drughulpverlening samengebracht in een praktijkboek (doelstelling 2). Het MATREMI project werd gesubsidieerd door het Federaal Wetenschapsbeleid (Belspo) en bouwt verder op de vaststellingen uit het ZEMIV (2008) en het PADUMI (2017) onderzoeksprojecten. In dit project werden enkele gerichte beleidsaanbevelingen geformuleerd.
Promotor(en): Tom Decorte, Wouter Vanderplasschen, Torsten Kolind
Onderzoek(st)er(s): Charlotte De Kock, Carla Marscia
Vakgroep / onderzoeksgroep: Instituut voor Sociaal Drugonderzoek - Vakgroep Criminologie, Strafrecht en sociaal recht
Faculteit: Faculteit Recht en Criminologie

Onderzoek naar de formaliteiten betreffende de inschrijving en het verblijf van Europese werknemers in België

Omschrijving: Dit onderzoek richt zich op de administratieve procedures die het resultaat zijn van de implementatie van de Richtlijn 2014/54/EU in de Belgische wetgeving, een Europese richtlijn die tracht het vrije verkeer van werknemers te vergemakkelijken. Het onderzoek geeft een kritische analyse en beschrijving van de gemeentelijke praktijken in de drie gewesten betreffende de inschrijving en het verblijf van EU-burgers die hun recht op vrij verkeer uitoefenen. Daarnaast wordt een vergelijkende analyse gedaan van registratieformaliteiten in de volgende landen: Duitsland, Frankrijk, Luxembourg, Nederland en Italië. Als laatste zal het onderzoek ook eventuele aanbevelingen geven betreffende de wetgeving en de toepassing hiervan alsook suggesties om gemeentelijke praktijken efficiënter en meer uniform te maken. Het onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met de EU Rights Clinic van de Universiteit Kent en Fragomen; het wordt gefinancierd door Myria - het Federaal Migratiecentrum.
Promotor(en): Ellen Desmet
Onderzoek(st)er(s): Roos-Marie van den Bogaard
Vakgroep / onderzoeksgroep: Europees, Publiek- en Internationaal recht
Faculteit: Faculteit Rechtsgeleerdheid

Onderzoeksthema's

Het interfacultaire centrum CESSMIR legt zich toe op de ‘sociale aspecten’ van migratie, op de impact van migratie en vluchten op het leven van alle betrokkenen. De studies van CESSMIR worden geclusterd onder volgende thema’s:

Slachtofferschap in een context van migratie en mensensmokkel

Omschrijving: Vluchtelingen krijgen dikwijls een slachtofferlabel opgelegd waarbij kwetsbaarheid centraal wordt gesteld. Vooral in een situatie van mensensmokkel of –handel kan deze kwetsbaarheid misbruikt worden. Deze gevaren leiden vaak tot een passief slachtofferlabel waarbij de vluchteling volledig van zijn agency wordt ontnomen. Dit onderzoek zal vanuit een kritisch victimologisch opzet kijken naar deze slachtofferlabelling. Vooreerst wordt de instrumentalisering van dit label onderzocht in het kader van het Europese migratiebeleid. Hoewel mensenrechten aan de basis zouden liggen van het ontstaan van dit label, zal onderzocht worden of het niet eerder de bescherming van de Europese identiteit en veiligheid is die hierbij primeert. Verder zal dit opgelegde slachtofferlabel ook vergeleken worden met de slachtofferervaringen en –identiteit van de vluchteling zelf. Hierbij wordt onderzocht hoe deze de eigen ervaringen heeft beleefd, verwerkt en de slachtofferidentiteit heeft vormgegeven.
Promotor(en): Tom Vander Beken, Ilse Derluyn
Onderzoek(st)er(s): Gwen Herkes
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Criminologie, Strafrecht en Sociaal Recht
Faculteit: Faculteit Recht en Criminologie

Terugkeer, verantwoordelijkheid en herintegratie in Centraal Afrika: een multi-disciplinaire exploratie naar endemisch geweld en sociaal herstel

Omschrijving: Dit onderzoek wil, steunend op een multi-disciplinaire aanpak en met als focus de ervaringen van diegenen die trachten hun samenleving (her)op te bouwen in post-conflict regio's in centraal Afrika, een bijdrage leveren tot een beter begrip over hoe samenlevingen zich herstellen in conflict-regio's. Het project onderzoekt drie verschillende soorten 'returnees': vluchtelingen, intern ontheemden en ex-strijders in het grensgebied van de Centraal-Afrikaanse Republiek, DR Congo en Oeganda. Het onderzoekt de relaties tussen returnees onderling en met de gemeenschap waarnaar ze terug keren en hun relaties met nationale regeringen, externe organisaties en actoren. Het wil bijdragen tot een beter begrip van de relevantie en impact van (extern gestuurde) interventies tot vredesopbouw en terugkeer voor het dagelijks leven van de betrokken groepen en samenlevingen. Dit onderzoek loopt in samenwerking met London School of Economics en de Social Science Research Council.
Promotor(en): Koen Vlassenroot
Onderzoek(st)er(s): Koen Vlassenroot
Vakgroep / onderzoeksgroep: Conflict- en Ontwikkelingsstudies
Faculteit: Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen

Veilig bij de buren? Vluchtelingenbescherming en EU extern migratiebeleid in Turkije en Marokko

Omschrijving:

De Europese Unie tracht haar internationale verantwoordelijkheid inzake vluchtelingenbescherming steeds meer uit te besteden aan derde landen. Haar beleidsvrijheid wordt echter beperkt door het internationale vluchtelingenrecht en de mensenrechten. Dit project onderzoekt de juridische en daadwerkelijke bescherming van vluchtelingen in Turkije en Marokko.

Het onderzoek omvat zowel het 'gebruikersperspectief' van vluchtelingen op hun fundamentele rechten, d.m.v. veldwerk ter plaatse, als een kritische aftoetsing van de nationale beschermingskaders aan de minimumstandaarden van het internationale recht, onder meer het respect voor het non-refoulementsbeginsel. Ook wordt nagegaan of er sprake is van een internationaal gedeelde verantwoordelijkheid om vluchtelingen te beschermen, en wat dit zou kunnen omvatten.

Conclusies zullen bevindingen en aanbevelingen bevatten voor nationale asielsystemen, het externe migratiebeleid van de EU en het internationale rechtskader.

Promotor(en): Ellen Desmet

Onderzoek(st)er(s): Ruben Wissing

Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Europees, Publiek- en Internationaal Recht / Onderzoeksgroep Migratierecht

Faculteit: Faculteit Recht en Criminologie