Identiteit

Het thema ‘identiteit’ bundelt onderzoek dat zich focust op de invloed van migratie en mobiliteit op de identiteit en de identificatieprocessen van migranten en vluchtelingen en op hun gevoel van ‘belonging’.

Assimilatieprocessen van migranten in een inter- en multigenerationeel perspectief

Omschrijving: Assimilatieprocessen van verschillende generaties migranten (1ste, 2de, 3de generatie) in verschillende periodes (jaren 60, jaren 80 en nu) staan centraal in dit onderzoek. Assimilatie wordt niet gezien als een te bereiken ideaal, wel als een mogelijke manier van kijken naar de processen die migranten doormaken in het gastland. Assimilatie is een begrip dat verschillende dimensies omvat: structureel (onderwijs, arbeidsmarkt), cultureel (taal, vrije tijd), sociaal (netwerk, lidmaatschap organisaties) en identificationeel (zelf- identificatie in termen van etnische/regionale/nationale belonging). Er is aandacht voor objectieve en subjectieve componenten (de eigen perceptie van migranten) van assimilatie. Er zijn drie deelstudies gepland: een survey onderzoek bij jongeren in de derde graad van het secundair onderwijs in Genk en Sint-Niklaas, familie-interviews met migranten van verschillende generaties en een discoursanalyse van krantenartikels uit verschillende periodes.
Promotor(en): Ilse Derluyn, Lieve Bradt
Onderzoek(st)er(s): Floor Verhaeghe
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek
Faculteit: Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen

De identiteit van de vluchteling: Een literaire studie van autobiografieën over gedwongen migratie

Omschrijving: Dit project bestudeert de actuele waarde van de juridische definitie van "vluchteling" zoals bepaald in de Conventie van Genève (1951) aan de hand van een analyse van autobiografische teksten van hedendaagse auteurs-vluchtelingen. Ik ga na hoe de literatuur van "complicated refugees" vragen oproept over de categoriseringen omvat in de formele vereiste van een "gegronde vrees voor vervolging wegens zijn of haar ras, godsdienst, nationaliteit, behoren tot een bepaalde sociale groep of politieke overtuiging". Ik voer dit onderzoeksproject uit als visiting scholar aan Columbia University (New York), fellow van de Belgian American Educational Foundation (BAEF) en onbezoldigd postdoctoraal medewerker aan de Universiteit Gent in academiejaar 2017-2018.
Promotor(en): Stef Craps
Onderzoek(st)er(s): Jessy Carton
Vakgroep / onderzoeksgroep: Letterkunde
Faculteit: Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

De onzichtbare stad in kaart gebracht. Ruimtelijke manifestaties van sub-Saharisch Afrikaanse diaspora in de middelgrote stad in Europa (case-study België).

Omschrijving: Dit interdisciplinair onderzoek beoogt de processen en producten van fysieke ruimte-productie van sub-Saharisch Afrikaanse diaspora in de middelgrote stad in België op een kritische en gelaagde manier in kaart te brengen. Via vernieuwende cartografische technieken en uitgebreid etnografisch onderzoek, voornamelijk bestaande uit interviews en observatie, zal dit onderzoek inzicht verschaffen in de stedelijke en architecturale vormen die deze migranten ‘van onderuit’ ontwikkelen in onze steden. De resultaten van het onderzoek zullen ons essentiële kennis verschaffen over (1) de architectuur van alledaagse ruimtes van Afrikaanse migratie, (2) de transnationale uitwisseling van strategieën van ruimte-productie, en (3) alternatieve vormen van stadsvernieuwing. Aldus zal een kruisbestuiving tussen drie onderzoeksdomeinen worden gerealiseerd: migrant studies, urban studies en architectuur.
Promotor(en): Johan Lagae, Karel Arnaut, Stijn Oosterlynck
Onderzoek(st)er(s): Luce Beeckmans
Vakgroep / onderzoeksgroep: Department of Architecture and Urban Planning
Faculteit: Faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur

De rol van sociaal werk in het ondersteunen van ger inwoners bij het ontwikkelen van hun beloning in de Mongoolse samenleving

Omschrijving: Objective of this research is to acquire local knowledge of the coping strategies of people who live in poverty and deprivation after migrating from rural Mongolia to urban Ulaanbaatar city. Two central theoretical concepts, developed in the field of migration and poverty studies, are used: (1) sense of belonging, and (2) aspirations to use social resources. This research will employ qualitative methods of inquiry to understand the situation in depth. Specific methods include ethnographic study in ger areas, a retrospective biographical interviewing with migrant families and semi-structured interviews with public officers such as local social workers, unit leaders, welfare officers and local administrators.
Promotor(en): Griet Roets, Ine Lietaert
Onderzoek(st)er(s): Terbish Bayartsetseg (Tsegi)
Vakgroep / onderzoeksgroep: Social Werk en Sociale Pedagogiek
Faculteit: Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen

De Russische migratie in Belgische steden. Een netwerk- en levensloopanalyse van Russische migranten in Brussel en Luik, 1880-1914.

Omschrijving: Het doel van dit onderzoek is om de Russische aanwezigheid in Brussel en Luik gedurende de jaren 1880 tot de vooravond van WOI te bestuderen via een netwerk- en levensloopanalyse. Het turbulent klimaat in Rusland, de economische recessie en de toegenomen alertheid voor het verspreidend socialisme, zorgden voor specifieke dynamieken die de Russische migratie naar deze contreien mogelijks een eigen onderscheidend karakter gaven. De belangrijkste bronnen zijn de vreemdelingendossiers, de gemeentelijke politiearchieven en de archieven van de Okhrana. Zo draagt dit onderzoek bij tot een verder begrip van de internationale lange-afstandsmigratie en verschaft het meer inzichten in de dynamieken tussen de migranten en de ontvangende maatschappij. Meer nog, door het gebruik van een netwerk- en levensloopanalyse, zorgt het voor een aanzienlijke verbreding van reeds bestaand onderzoek, dat voornamelijk de focus heeft gelegd op de Russische politieke vluchtelingen.
Promotor(en): Christophe Verbruggen, Margot De Koster
Onderzoek(st)er(s): Maïté Van Vyve
Vakgroep / onderzoeksgroep: Geschiedenis
Faculteit: Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

Het precaire burgerschap van vluchtelingen: een empirische studie over hoe vluchtelingen politiek worden

Omschrijving: In dit onderzoek focussen we op het precaire burgerschap van vluchtelingen in België. We willen hierbij zowel de statussen, praktijken en identiteiten van de migranten zelf onder de loep nemen, als ook hoe dit interageert met burgerschapsdiscoursen die door de Belgische overheden gehanteerd worden in het migratie- en integratiebeleid. Op deze manier willen we bijdragen aan het debat over hoe globale migratie burgerschap uitdaagt en transformeert. We doen dit aan de hand van een etnografische studie bestaande uit participerende observatie en diepte-interviews met jonge vluchtelingen in België enerzijds en een discoursanalyse van het Vlaamse en Belgische integratie- en migratiebeleid anderzijds.
Promotor(en): Lesley Hustinx
Onderzoek(st)er(s): Rachel Waerniers
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Sociologie/ Centre for Social Theory
Faculteit: Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen

Ik steek de grens over en neem mee… De grensoverschrijdende burgerlijke staat van personen: een vraagstuk van internationaal privaatrecht vanuit mensenrechtelijk perspectief

Omschrijving: De toenemende mobiliteit van mensen zorgt ervoor dat documenten over de burgerlijke staat van personen (bv. geboorte, huwelijk, overlijden) circuleren over de grenzen heen. De erkenning van deze documenten wordt traditioneel geregeld door het internationaal privaatrecht, dat streeft naar zoveel mogelijk grensoverschrijdende harmonie en continuïteit in het leven van mensen. Een nobele doelstelling die in de praktijk niet voor iedereen wordt gerealiseerd. Soms hebben mensen in het gastland een andere burgerlijke staat (bv. ongehuwd) dan in hun land van herkomst (bv. gehuwd). Dergelijke discrepanties - ook wel hinkende rechtsverhoudingen genoemd - zorgen voor veel rechtsonzekerheid en onvoorspelbaarheid. Het onderzoek naar een nieuwe benadering van de grensoverschrijdende burgerlijke staat vertrekt vanuit het recht op eerbiediging van het privé- en familieleven en gaat na in welke mate een mensenrechtelijke benadering de ongewenste effecten van hinkende rechtsverhoudingen kan temperen.
Promotor(en): Jinske Verhellen
Onderzoek(st)er(s): Sarah Den Haese
Vakgroep / onderzoeksgroep: Metajuridica, Privaat- en Ondernemingsrecht
Faculteit: Faculteit Rechtsgeleerdheid

Institutionele meertaligheid in asiel- en migratiesettings: een linguïstisch-etnografische studie van globaal Engels taalgebruik in lingua franca en getolkte interactie bij de Belgische asielinstanties

Omschrijving: Het project bestudeert lingua franca Engels in dialogische en triadische interactie met asielzoekers bij de Belgische asielinstanties. Het omvat een linguïstisch-etnografische analyse van interview data (zowel authentieke asielverhoren als semi-gestructureerde interviews met asielzoekers, dossierbehandelaars en tolken) verzameld bij de verschillende asielinstanties in België. Vanuit een geïntegreerde visie op de participatiestructuur van het asielinterview (met betrekking tot zowel dialogische als triadische interactiestrategieën en onderzoeksperspectieven), wil deze studie bijdragen tot fundamentele en toegepaste onderzoeksinzichten in globaal Engels taalgebruik in asielsettings waar het Engels geen officiële status heeft. Het project onderzoekt wat de pragmatische en indexicale impact is van deze meertalige praktijken op de interactie tussen de participanten, en gaat na hoe deze praktijken de discursieve constructie van sociaal-juridische identiteiten in het asielproces beïnvloeden.
Promotor(en): Katrijn Maryns
Onderzoek(st)er(s): Katrijn Maryns
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Taalkunde
Faculteit: Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

Juridische en administratieve bijstandsverlening voor asielzoekers in België

Omschrijving: Dit project wil de bescherming van asielzoekers verbeteren door de veiligstelling van procedurele rechten en verbeterde toegang tot kwalitatief juridisch advies. Het project streeft de volgende resultaten na: - Verbeterde kwaliteit van juridische bijstand en informatie voor asielzoekers, ook voor wie in grensdetentie geplaatst is en in aanmerking komt voor terugleiding. - Verbeterde toegang tot een meer kwalitatieve asielprocedure in België. - Doorgedreven wetenschappelijk onderzoek naar juridische, linguïstische en andere aspecten van de asielprocedure, met een bijzondere focus op detentie. Met het oog op deze resultaten zullen we een nieuwe dynamiek van juridische en administratieve bijstand voor individuele asieldossiers ontwikkelen, waarbij we de expertise van ervaren advocaten, rechtsbeoefenaars en academici uit verschillende disciplines zullen integreren en ter beschikking zullen stellen om op die manier de kwaliteit van de juridische bijstand aan asielzoekers te verbeteren.
Promotor(en): Ellen Desmet, Katrijn Maryns
Onderzoek(st)er(s): Marjan Claes
Vakgroep / onderzoeksgroep: Department of European, Public and International Law - Human Rights Centre
Faculteit: Faculteit Recht en Criminologie

Onzekerheid in de context van conflict, ontheemding en kampen

Omschrijving: Dit project bestaat uit een kwalitatief longitudinal onderzoek waarin 30 Zuid-Soedanese jongeren in het Adjumani vluchtelingenkamp (Noord-Oeganda) 2 jaar lang gevolgd worden. Aan de hand van kwalitatieve interviews in combinatie met visuele methodes (foto’s, video, tekeningen) wordt getracht om te begrijpen hoe jongeren onzekerheid ervaren in hun dagelijks leven en over hun toekomst, en hoe ze hiermee omgaan. Verder worden ook interviews afgenomen met beleidsactoren en hulpverleners, aangevuld met langdurige observaties van het dagelijks leven in het vluchtelingenkamp. Deze studie tracht licht te werpen op hoe jongeren onzekerheid ervaren en hoe dit verband houdt met de sociale en politieke context van het vluchtelingenkamp waarin ze leven. Door een beter zicht te krijgen op hoe levens en ervaringen opgebouwd worden binnen zo’n kamp, hoopt deze studie een kritische blik te werpen op kampen en, uiteindelijk, op hoe we vandaag omgaan met migratie en vluchtelingen.
Promotor(en): Wouter Vanderplasschen, Ilse Derluyn, Sofie Vindevogel
Onderzoek(st)er(s): Julie Schiltz
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Orthopedagogiek
Faculteit: Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen

Slachtofferschap in een context van migratie en mensensmokkel

Omschrijving: Vluchtelingen krijgen dikwijls een slachtofferlabel opgelegd waarbij kwetsbaarheid centraal wordt gesteld. Vooral in een situatie van mensensmokkel of –handel kan deze kwetsbaarheid misbruikt worden. Deze gevaren leiden vaak tot een passief slachtofferlabel waarbij de vluchteling volledig van zijn agency wordt ontnomen. Dit onderzoek zal vanuit een kritisch victimologisch opzet kijken naar deze slachtofferlabelling. Vooreerst wordt de instrumentalisering van dit label onderzocht in het kader van het Europese migratiebeleid. Hoewel mensenrechten aan de basis zouden liggen van het ontstaan van dit label, zal onderzocht worden of het niet eerder de bescherming van de Europese identiteit en veiligheid is die hierbij primeert. Verder zal dit opgelegde slachtofferlabel ook vergeleken worden met de slachtofferervaringen en –identiteit van de vluchteling zelf. Hierbij wordt onderzocht hoe deze de eigen ervaringen heeft beleefd, verwerkt en de slachtofferidentiteit heeft vormgegeven.
Promotor(en): Tom Vander Beken, Ilse Derluyn
Onderzoek(st)er(s): Gwen Herkes
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Criminologie, Strafrecht en Sociaal Recht
Faculteit: Faculteit Recht en Criminologie

Taal, etniciteit en beveiliging in Brussel

Omschrijving: Sinds de aanslagen in Brussel in 2016 besloot de regering van het Nederlands-Franse tweetalige Brussels Hoofdstedelijk Gewest om 107 extra veiligheidsagenten in dienst te nemen voor het openbaarvervoersysteem. Terwijl het Frans de lingua franca van Brussel is, is de Nederlands-Franse tweetaligheid formeel vereist voor de aanwerving van veiligheidsagenten bij openbare diensten. Slechts 7,5% van de Brusselse werkzoekenden heeft echter een goede kennis van het Nederlands in combinatie met het Frans. Daarom wordt een trainingsprogramma opgezet dat werkzoekenden de kans biedt om Nederlands te leren. Gebaseerd op observaties van deelnemers, semi-gestructureerde interviews en informele gesprekken met leerkrachten, organisatoren en kandidaat- veiligheidsagenten in een opleidingscentrum in Brussel, onderzoekt dit project of en hoe de investering in en de betekenis van talen in Brussel verweven is met vormen van gatekeeping, sociale stratificatie en racialisering.
Promotor(en): Sarah Van Hoof, Alfonso del Percio
Onderzoek(st)er(s): Sibo Kanobana
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vertalen, tolken en communicatie
Faculteit: Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

Terugkeer en re-integration van migranten die gedwongen terugkeren van Saoudi-Arabië naar Ethiopia, North Wolllo: Processes, uitdagingen en impact.

Omschrijving: Dit onderzoek bestudeert de terugkeer en re-integration van migrantne die gedwongen uitgewezen worden vanuit Saoudi-Arabië naar Ethiopia, en de impact die deze terugkeer heeft op de gezinnen en de gemeenschappen van de terugkeerders in Noord Wollo. De determinanten voor een succesvolle re-integratie worden onderzocht, alsook de strategieën die terugkeerders ontwikkelen om om te gaan met uitdagingen en problemen tijdens de re-integratie processen. Het onderzoek maakt gebruik van een survey, interviews, focus groepen en lify history om data te verzamelen.
Promotor(en): Ilse Derluyn, Lietaert Ine
Onderzoek(st)er(s): Tizazu Ashenafi Tirfie
Vakgroep / onderzoeksgroep: Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek
Faculteit: Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen

Thuiskomen: Een gemengde methoden onderzoek naar de relatie tussen repatriates' sociaal kapitaal en hun psychologisch welzijn.

Omschrijving: Het onderzoek heeft tot doel meer inzicht te verwerven in de terugkeer ervaring van Belgische expats die terug in België wonen nadat ze een tijd in het buitenland hebben gewoond. Er wordt voornamelijk gefocust op het sociale netwerk van de teruggekeerde expats en de invloed die dit heeft op hun terugkeer ervaring. Daarnaast wordt er ook aandacht besteedt aan hun culturele en expat identiteit. Er wordt gebruik gemaakt van zowel kwalitatieve als kwantitatieve methoden.
Promotor(en): Peter Stevens, Smaranda Boros
Onderzoek(st)er(s): Lore Van Gorp
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Sociologie
Faculteit: Faculteit Politieke en sociale wetenschappen

Verwachtingen van de gemeenschap en ondersteuning voor terugkeerders: een onderzoek naar de terugkeerervaringen van Kameroense terugkeerders.

Omschrijving: In Kameroen wordt internationale migratie gekoppeld aan specifieke socio-culturele verwachtingen op het vlak van een stijging van kapitaal en het delen van de verworven hulpbronnen. Het is weliswaar onduidelijk hoe deze verwachtingen van de ruimere gemeenschap een invloed hebben op het dagelijkse leven van Kameroense migranten die terugkeren naar hun land. Dit onderzoek zoomt daarom in op (1) de concrete verwachtingen van leden van de gemeenschap naar terugkeerders toe, (2) de ondersteuning die vanuit de overheid wordt opgezet voor terugkeerders; en (3) de invloed van deze verwachtingen en van de geboden ondersteuning hebben op de terugkeerervaring. Op deze manier wil dit onderzoek een bijdrage leveren aan bestaande inzichten over verschillen in post-return situaties en welzijn van terugkeerders.
Promotor(en): Ilse Derluyn , Ine Lietaert
Onderzoek(st)er(s): Presca Esseh Wanki Kang
Vakgroep / onderzoeksgroep: Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek
Faculteit: Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen

Vluchteling te koop? Een multimethodologisch onderzoeksproject naar de publieke communicatiestrategieën van internationale vluchtelingenorganisaties rond de Syrische en Centraal-Afrikaanse crisissen (2011-2018).

Omschrijving: Terwijl we geconfronteerd worden met een van de grootste vluchtelingencrisissen uit de moderne tijd, voeren veel landen restrictieve vluchtelingenbeleidsmaatregelen in. Publieke communicatie is bijgevolg essentieel geworden voor de werking van vluchtelingenorganisaties. Gezien (internationale) vluchtelingenorganisaties significant bijdragen tot de publieke opinie rond vluchtelingen, onderzoekt dit project kritisch hun communicatiestrategieën rond de Syrische en Centraal-Afrikaanse crisissen. We focussen op (1) het productieproces door middel van interviews met vluchtelingenorganisaties, (2) de praktijken om vluchtelingen te representeren en (3) de receptie van deze communicatie door burgers, vluchtelingen en journalisten. Los van de actuele aard en relevantie voor een beter begrip van de politieke, economische en culturele dimensies van de communicatie van deze organisaties, levert dit project een belangrijke bijdrage aan sleuteldebatten in het veld van internationale communicatie.
Promotor(en): Stijn Joye
Onderzoek(st)er(s): David Ongenaert
Vakgroep / onderzoeksgroep: Vakgroep Communicatiewetenschappen
Faculteit: Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen