Vroegmiddeleeuwse boerengemeenschappen in noordelijk Francia (2017-2021)

Landelijke bewoning, materiële cultuur en landschap van Clovis tot de Graven van Vlaanderen in noordelijk Francia

Voor een lange tijd was het onderzoek naar de vroege middeleeuwen in Vlaanderen gedomineerd door Merovingische grafvelden. Het was pas in de jaren '70 dat de eerste nederzetting werd opgegraven. Zelfs nu is de kennis over de vroegmiddeleeuwse samenleving en het vroegmiddeleeuwse landschap zo goed als onbestaande. Dit is in sterke tegenstelling tot de ons omliggende regio’s van zuidelijk Engeland, Noord-Frankrijk, de Kempen en de Maasvallei.

Het gebrek aan academisch onderzoek is opvallend, zeker gezien de belangrijke geografische positie van het studiegebied als cultureel overgangsgebied tussen het Germaanse noorden en het Romeins-Frankische zuiden, en als politieke grenszone tussen de Frankische kerngebieden Neustrië en Austrasië. Het is ook in dit gebied dat het graafschap Vlaanderen zou ontstaan vanaf de latere 9de eeuw.

Het hoofddoel van dit onderzoek, dat gefinancierd wordt door het FWO, is het bestuderen van het dagelijkse leven, de cultuur en de socio-economie van de boerengemeenschappen die tijdens de vroege middeleeuwen (ca. 450 – ca. 1000 n. Chr.) in noordelijk Francia leefden, alsook hun onderlinge uitwisselingen. Voor de eerste maal zijn er voldoende gegevens voorhanden om deze zaken onderbouwd te onderzoeken. Dit is voornamelijk te danken aan de opkomst van de nood- en project-gebaseerde archeologie tijdens de laatste drie decennia. Het onderzoek zal focussen op nederzettingsvormen, huisbouwtradities, lokaal gemaakt aardewerk en de interactie mens-landschap. Op deze manier zal een inzicht verworven worden de veranderingen en de tradities die deze vroegmiddeleeuwse gemeenschappen bepaalden, op vlak van hun identiteit, hun omgang met het landschap, en de manier waarop ze in hun basisbehoeften voorzagen.

Het project draagt dan ook bij tot internationale debatten over identiteitsvorming, vroegmiddeleeuwse migratie, het ontstaan van de surplus-economie, de feodalisatie van de samenleving en het ontstaan van het graafschap Vlaanderen.

Contact

Drs. Ewoud Deschepper

Prof. dr. Wim De Clercq