Oorsprong van de middeleeuwse stad in Centraal Adriatisch Italië (2012-heden)

Decoloranda et coloranda urbs. De transformatie van urbane nederzettingspatronen in centrraal Adriatisch Italie tussen de late Oudheid en de middeleeuwen.

In Italië werden bijna 1/3 van de Romeinse stedelijke nederzettingen verlaten tussen de vierde en de achtste eeuw maar  vanaf de late oudheid verandert het concept van de stad op zich. Dankzij de vooruitgang in het onderzoek naar stedelijke archeologie is de  aandacht in de afgelopen jaren meer geconcentreerd op de materiële aspecten van de nederzetting transformaties en, ondanks het verschil in het aantal verlaten dorpen en het niveau van het verval van de stedelijke centra  van regio tot regio, er is nu meer consensus aangaande de meest voorkomende patronen waarin dit fenomeen zich heeft voorgedaan.

Door middel van een vergelijkende en geïntegreerde benadering, tracht het project  de topografische en stedenbouwkundige veranderingen, tussen de late oudheid en de periode van de stadstaten (van de derde-vierde tot de twaalfde eeuw), van de steden met een ononderbroken bewoning sinds de Romeinse tijd, na te gaan. Het onderzoek concentreert zich op het Adriatische gebied, meer bepaald de regio Picenum en dit op het einde van de vierde eeuw.

Het gekozen chronologische kader wordt gemotiveerd door het eerste bewijs van stedelijke verval - bevestigd door archeologische en documentaire bronnen - en het begin van de middeleeuwse periode van de stadstaten; een periode waarin volgens de moderne geografie, de stabilisatie van de regionale kaart van nederzettingen plaatsvindt.
De onderzochte regio is perfect geschikt voor een dergelijke vorm van analyse, met name ten aanzien van de centrale eeuwen van de betreffende periode, die traditioneel geassimileerd worden met de ontwrichting van de klassieke steden. De regio omvat  de twee verschillende Italiae, erkend door de hervorming van Diocletianus, en vertegenwoordigen  zowel het gebied van het Byzantijnse Exarchaat als het deel geregeerd door de Lombarden.

De in dit geografische gebied gelokaliseerde Romeinse steden met ononderbroken bewoning, zullen worden geanalyseerd als case studies - door middel van een GIS-onderzoek met behulp van alle beschikbare archeologische en documentaire bronnen - in het kader van het algemene Adriatische distributienetwerk.

De bedoeling van het onderzoek is om de oorsprong en de groei van de middeleeuwse steden vast te leggen door het reproduceren van de topografie van de steden op verschillende momenten van hun verval, als Romeinse stedelijke centra enerzijds, en hun  wederopbouw, als middeleeuwse steden anderzijds. De stedelijke transformaties in de overgangsperiode, typisch voor de late oudheid, zullen in verband gebracht worden met het eigentijdse lot van de verlaten Romeinse steden van deze regio's, het doel  van het onderzoek uitgevoerd door het departement Archeologie van de Gentse Universiteit en dit van 2012 tot 2015: Urbes Extinctae. Het onderzoek van  verlaten Romeinse steden in centraal Adriatisch Italië.

Contact

Dr. Francesca Carboni