Corona en academische loopbanen: erkennen en aanpakken van ongelijke impact

(08-03-2021) Hoewel de coronapandemie de hele samenleving in haar greep houdt, is de impact ervan op individuele personen vaak heel ongelijk. Ook in de academische wereld wordt dit vastgesteld.

Zo ondervinden onderzoekers met zorgtaken of een stevige onderwijsopdracht momenteel vaak meer last op het vlak van loopbaanontwikkeling dan andere onderzoekers. De UGent roept op om deze ongelijkheid te erkennen en haar samen aan te pakken.

De coronacrisis duurt intussen een jaar. Hoewel de beschikbaarheid van effectieve vaccins het beste laat verhopen (ondanks de wat aarzelende start van de eigenlijke vaccinatiecampagne), is het nog onduidelijk wanneer het leven weer wat normaler zal verlopen. Deze crisis begint zwaar te wegen voor velen. Het mentale welbevinden van onze studenten, die ook nog eens in een cruciale levensfase zitten, én van onze medewerkers is een punt van zorg. Maar ook andere vormen van impact van de COVID-19-crisis verdienen onze aandacht.

Het voorbije jaar, en tot op vandaag, leverden en leveren zeer vele collega’s buitengewone inspanningen om veilig onderwijs én onderzoek te garanderen. Dat getuigt van veerkracht en solidariteit bij de leden van de UGent-gemeenschap. Toch mogen we niet ontkennen dat deze pandemie ook leidt tot een groeiende ongelijkheid, niet alleen in de brede maatschappij, maar ook in de academische wereld, en dit zowel op het vlak van welbevinden als op het vlak van carrièrekansen.

De ongelijke corona-impact op het academische personeel blijkt onder meer uit het voortreffelijke werk dat een aantal leden van de Jonge Academie de voorbije maanden heeft verricht. De Jonge Academie verzamelde de belangrijkste cijfers en gegevens van de Vlaamse universiteiten en publiceerde die op www.wetenschapismvx.be. Uit hun analyse blijkt onder meer dat (jonge) onderzoekers (m/v/x) met zorgtaken of een stevige onderwijsopdracht vaak heel wat zwaarder getroffen worden dan andere onderzoekers. Om dergelijke ongelijke COVID-19-impact tegen te gaan, ontwikkelde de Jonge Academie ook een toolbox met daarin concrete tips over wat academici zelf kunnen doen.

“Het is goed dat de Jonge Academie de ongelijke impact van corona op de academische carrières al vroeg onder de aandacht heeft gebracht. Door onder meer te blijven inzetten op duurzame tewerkstelling met focus op een gezonde work-life balance zullen we deze impact op lange termijn zeker kunnen beperken, maar dat neemt niet weg dat we in de huidige fase extra waakzaam moeten blijven en waar nodig specifieke ondersteuning moeten voorzien.” (Vicerector Mieke Van Herreweghe)

Voor de UGent is het essentieel om ervoor te zorgen dat deze ongelijke impact niet uitmondt in een nadelig langetermijneffect. Daarom vestigen we in dit bericht graag de aandacht op een aantal concrete aanbevelingen en UGent-specifieke maatregelen.

Begrijp corona-impact door erover te lezen

Informeer je over de ongelijke impact van corona op academici (m/v/x) met zorgtaken of een zware onderwijsopdracht aan de hand van de handige factsheet die de Jonge Academie heeft opgesteld. Maak anderen bewust van deze ongelijke impact en de risico’s ervan.

Communiceer over de impact van de coronacrisis op jouw werk

Om te beginnen is het van belang dat alle academische medewerkers de impact van de pandemie op hun activiteiten zichtbaar maken en documenteren. Tips over hoe je dergelijke impact kan documenteren, vind je in de toolbox van de Jonge Academie en (specifiek wat UGent-onderzoek betreft) op deze pagina.

Vervolgens kan je bij allerhande evaluaties en selecties, wanneer daar de ruimte toe geboden wordt, melding maken van ingrijpende persoonlijke omstandigheden zoals de COVID-19-impact. Dit kan gaan om de toename van zorgtaken, extra inspanningen met het oog op digitalisering van het lesmateriaal, solidariteit in het opnemen van onderwijstaken, onmogelijkheid om data te verzamelen, noodzakelijke bijsturing van de onderzoeksplanning, enz.

Wanneer onderzoeksactiviteiten met meer dan één maand uitgesteld of volledig stopgezet worden ten gevolge van de crisis, dan kan je dit ook melden via researchdelay@ugent.be.

Houd rekening met corona-impact bij beoordelingen

De UGent blijft pleiten voor mildheid en flexibiliteit bij het beoordelen van het werk van medewerkers. Zo kan de COVID-19-factsheet onder de aandacht gebracht worden in de context van beoordelings- en evaluatiecommissies. Concrete tips voor commissieleden vind je op deze pagina.

Het recent vernieuwde loopbaan- en bevorderingsbeleid voor het ZAP voorziet dat leden van het ZAP zelf een feedbackgesprek met hun HR-commissie kunnen aanvragen. Op basis daarvan kunnen de ambities geformuleerd in de inpassingstekst bijgesteld worden – bijvoorbeeld wanneer impact werd ondervonden door COVID-19. Ook zonder expliciete aanpassing van de inpassingstekst is het overigens perfect mogelijk om bij de evaluatie rekening te houden met de eventuele corona-impact. Het is dus van belang dat academici die ongelijke impact zichtbaar kunnen maken zodat er bij evaluaties ook rekening mee kan worden gehouden.

Ga na of de financiering van ernstig vertraagde doctoraatsprojecten uitzonderlijk verlengd kan worden

In heel wat gevallen kan de corona-impact op lopend doctoraatsonderzoek het hoofd geboden worden door het onderzoek bij te sturen of door flexibel om te gaan met de initieel vooropgestelde minimale criteria of doelstellingen. Sommige doctoraatsonderzoekers kunnen echter in een cruciale fase van hun project geconfronteerd worden met een onmogelijk nog recht te zetten vertraging. Dergelijke vertraging kan zich bijvoorbeeld voordoen omdat voorziene opgravingen niet konden doorgaan als gevolg van een voortdurend reisverbod, omdat essentiële onderzoeksinfrastructuur gedurende een lange periode exclusief werd aangewend voor COVID-19-gerelateerde activiteiten, enz.

De UGent huldigt het principe dat de huidige crisis niet tot gevolg zou mogen hebben dat doctorandi hun doctoraat niet kunnen behalen. In geval van een ernstige en niet te remediëren onderbreking of vertraging dient onderzocht te worden of een in tijd beperkte, uitzonderlijke verlenging van de financiering van lopende doctoraten haalbaar is. Promotoren of samenwerkingsverbanden voor onderzoek (bv. vakgroep, onderzoeksgroep, …) stellen hiervoor bij voorkeur eigen middelen ter beschikking. Voor assistenten kunnen faculteiten nagaan of de toekenning van een zevende mandaatjaar billijk is. Indien er absoluut geen alternatieve financieringsmogelijkheden beschikbaar zijn, kan de promotor sinds kort ook een aanvraag richten tot het Bijzonder Onderzoeksfonds (BOF).

Initiatieven om het mentaal welzijn te bevorderen

Bijzondere tijden vragen bijzondere uitdagingen. De UGent is een universiteit waar zorgzaamheid en veiligheid ertoe doen. Zorg voor onszelf en voor anderen is een belangrijk aandachtspunt. Een overzicht van specifieke ondersteuning op het vlak van welbevinden vind je op de coronapagina voor medewerkers.

Ook de Doctoral Schools hebben verschillende initiatieven rond het welbevinden en de ondersteuning van (internationale) doctorandi en postdoctorale onderzoekers verzameld op hun webpagina.

“We hebben als instelling een zwaar jaar achter de rug, maar door de inspanningen van zeer velen hebben we het UGent-schip tijdens deze crisisperiode goed op koers kunnen houden. Ik kan onze medewerkers én studenten daar niet genoeg voor bedanken. Toch roep ik iedereen op om blijvend oog te hebben voor diegenen die door de crisis zwaarder getroffen zijn dan anderen – we mogen niemand loslaten.” (Rector Rik Van de Walle)

Een duurzame tewerkstelling met focus op een gezonde work-life balance

De UGent maakt werk van een duurzame tewerkstelling met focus op een optimale work-life balance. Zo werd de voorbije jaren een vernieuwd ZAP-loopbaan- en bevorderingsbeleid op de sporen gezet, waarin ook de inzet voor onderwijs en maatschappelijke dienstverlening ten volle wordt gewaardeerd. Ook voor het WP bestaat ondertussen een transparant loopbaanbeleid. En heel recent werd voor de doctoraatsbursalen een sterker juridisch kader uitgewerkt dat gebaseerd is op vertrouwen, ondersteuning en waardering.

Wij willen dat pad naar een duurzame, kwalitatieve loopbaan verder bewandelen. De manier waarop we ons onderzoek evalueren, zal hierbij een cruciale rol spelen. Met de recente ondertekening van de San Francisco Declaration on Research Assessment (DORA) herbevestigt de UGent haar engagement voor een meer holistische en genuanceerde evaluatie van onderzoek. Concrete acties betreffen de implementatie van de principes uit DORA in bestaande en nieuwe evaluaties, en de monitoring van het effect daarvan. Ook zullen alle (aspirant-)UGent-onderzoekers over DORA geïnformeerd én gesensibiliseerd worden om de principes zelf toe te passen.

Een ander aandachtspunt is de afstemming tussen werken binnen een academische setting en de vele zorg- en privé-engagementen. Zo keurde de UGent recent een nieuw reglement inzake verlofstelsels goed dat geldt voor alle personeelscategorieën. Het nieuwe reglement speelt in op de maatschappelijke tendens naar meer mogelijkheden voor een betere organisatie van werk en privéleven. Enkele voorbeelden van wijzigingen zijn de mogelijkheid van 1/10 ouderschapsverlof, invoering van het mantelzorgverlof, flexibilisering van het opnemen van ouderschapsverlof, enz.