Prof. Jan Desmet over de uitdagingen voor hernieuwbare energie

(16-12-2019) Prof. Desmet pleit voor een radicale energie-omslag, waarbij we massaal omschakelen naar groene energie. Hij schetst de belangrijkste uitdagingen.

Professor Jan Desmet, hoogleraar aan de Vakgroep Elektrische energie, Metalen, Mechanische Constructies en Systemen, onderzoeksgroep EELAB/lemcko van de UGent, haalde afgelopen weken de nationale pers. Hij pleitte samen met andere ingenieurs voor een radicale energie-omslag. Onder andere door kerncentrales langer open te houden, maar vooral door massaal over te schakelen naar groene en hernieuwbare energie. En net daar staan we nog voor heel wat uitdagingen. Professor Desmet schetst de belangrijkste.

‘Not in my backyard’ als rem op windenergie

Offshore windmolenparken vinden ruimte aan onze Belgische kust, maar onshore heerst er bij particulieren in Vlaanderen nog te vaak het ‘not in my backyard’ principe, zeker wanneer ze zichtbaar worden vanuit een bebouwde omgeving. Windmolens hebben de perceptie tegen dat ze het uitzicht belemmeren, zorgen voor lawaaihinder én een vervelende slagschaduw veroorzaken. Prof. Desmet: “Ik begrijp die weerstand wel: veel mensen vrezen dat hun eigendom aan waarde verliest met windmolens in de buurt. Sensibilisering is niet voldoende, vrees ik. Ik zie wel heil in burgerparticipaties: mee investeren in windturbines vraagt initieel meer engagement, maar is financieel interessant.”

Wat na de groenestroomcertificaten?

Nu het financiële voordeel van de groenestroomcertificaten wegvalt, merk je bij verbouwingen een terugval in het plaatsen van zonnepanelen. De Vlaamse Overheid probeert dat tegen te gaan door hernieuwbare energie of warmtepompen te verplichten bij nieuwbouw. Prof. Desmet: “Waar ik nog wel ontzettend veel potentieel in zie, zijn burgercoöperaties of collectieve ondernemingen. Daken van publieke gebouwen, zoals een zwembad of een gemeentehuis, bieden de ideale ruimte voor veel zonnepanelen. Het zelfverbruik ligt bij gemeenschappelijke verbruikers ook een stuk hoger dan bij individuele installaties. We hebben in Vlaanderen en Europa wel de wetgeving wat tegen, die stelt dat je ten allen tijde van energieleverancier moet kunnen wisselen, terwijl je in zo’n coöperatieve net verplicht bent om daar energie af te nemen, wil je van de voordelen meegenieten.”

Geografie geeft richting

In België mag je al blij zijn als je 1 vierkante kilometer vindt die niet bebouwd is. Duitsland daarentegen heeft ettelijke vierkante kilometers onbebouwde grond, waar je makkelijk windturbines kan zetten. Zwitserland kan door hun bergachtig landschap met waterenergie werken. In België hebben wij daar noch de niveauverschillen noch de oppervlakte voor. Ondanks die uitdagingen is België binnen Europa één van de beste leerlingen van de klas. Prof. Desmet: “In Noord-Europa is het door de weinige zonne-uren logisch dat er minder wordt ingezet op zonne-energie, maar uiteraard meer op wind en warmte. In de zuiderse landen is het veel interessanter om zonne-energie op te wekken. Helaas staan ze daar bijlange nog zo ver niet in als in Vlaanderen. De nationale overheden kijken dus best naar de geografische en demografische mogelijkheden van hun land om de meest geschikte vorm van hernieuwbare energie te stimuleren.”

Samen naar meer hernieuwbare energie

Voor een maximaal hergebruik van energie is samenwerking essentieel. Het Living Lab op Campus Sterre is zo’n onderzoekssamenwerking tussen UGent en Stad Gent. Het onderzoek focust op materialen en technieken voor circulair bouwen en hoe die ingezet kunnen worden. Ook bedrijven kunnen gedurende 2 à 3 jaar met de UGent samenwerken rond onderzoeksprojecten, bijvoorbeeld naar de haalbaarheid van drijvende zonnepanelen of het uitbouwen van lokale energiegemeenschappen. Prof. Desmet plant in 2020 een onderzoek naar hernieuwbare energie en flexibiliteit: hoe opwekking, opslag en verbruik van hernieuwbare energie optimaal gecombineerd kunnen worden. Wie interesse heeft om hieraan mee te werken kan contact opnemen via JanJ.Desmet@UGent.be. Alle ambities van UGent op vlak van hernieuwbare energie kan je nalezen in het energiebeleidsplan.