Zwitsers theatermaker Milo Rau wordt UGent-eredoctor

(17-02-2020) Op 20 maart reikt de UGent een institutioneel eredoctoraat uit aan Milo Rau. Daarnaast worden 5 eretitels toegekend wegens wetenschappelijke verdiensten.

Milo Rau

Na studies sociologie, Duits en Romaanse taal- en letterkunde werkte Milo Rau (°1977, Zwitserland) onder meer als regisseur, journalist en essayist. Na opdrachten in onder meer Berlijn, Parijs, de Brusselse Beursschouwburg en München is hij sinds 2018/19 artistiek directeur van NTGent.

Sinds zijn artistieke debuut in 2002 heeft Milo Rau meer dan 50 toneelstukken, films, boeken en acties op zijn naam staan. Zijn producties waren te zien op alle grote internationale festivals en toerden door meer dan 30 landen wereldwijd.

Zijn werk mag dan al vaak als controversieel beschouwd worden, Milo Rau zelf streeft meer na dan loutere controverse: telkens opnieuw zet hij zijn publiek aan om buiten de gebaande paden te treden en vastgeroeste zekerheden los te laten, probeert hij over uiteenlopende en vaak zeer universele thema’s een maatschappelijk debat los te weken en ruimte voor verandering te creëren.
Hij ontving al heel wat artistieke onderscheidingen. Met de toekenning van een institutioneel eredoctoraat zet de UGent ook zijn maatschappelijke impact uitdrukkelijk in de verf. Milo Rau zal op de academische zitting ter gelegenheid van Dies Natalis (vrijdag 20 maart) aanwezig zijn via een videoboodschap.

De rector is  promotor van dit eredoctoraat en licht zijn keuze voor Milo Rau toe in een gesprek met de theatermaker:

De noodzaak en vrijheid van denken en bevragen

UGent-rector Rik Van de Walle herinnert zich nog levendig hoezeer hij onder de indruk was van La Reprise, de laatste theatervoorstelling van Milo Rau vòòr diens officiële aanstelling als artistiek directeur van NTGent in september 2018. "Vanaf dat moment was ik ervan overtuigd dat we Milo ooit een eredoctoraat moesten geven. Iedereen die ik erover aansprak, was dat idee genegen en dus is het een pak sneller gegaan dan verwacht."

De universiteit prijst de geografische, vormelijke en inhoudelijke veelzijdigheid van Milo Rau's werk. Hij maakt theater, schrijft columns en essays, draait films en documentaires, en dat alles over een waaier aan onderwerpen, vaak met een sociaal-politieke inslag. "Milo is een cultuurmaker van wereldklasse die handelt vanuit een enorme breeddenkendheid," aldus Rik Van de Walle, "en het is net die breeddenkendheid die in volstrekte overeenstemming is met het pluralistische fundament van onze universiteit, namelijk dat alle opvattingen a priori gelijkwaardig en dus het onderzoeken én in vraag stellen waard zijn."Milo Rau en Rik Van de Walle

Alles in vraag
"Academici mogen nooit tevreden te zijn met wat er is: ze stellen alles in vraag en verzetten zich tegen de status quo", gaat de rector verder. "Een wetenschapper die zich neerlegt bij de tot dusver kenbare werkelijkheid, tekent voor zijn eigen werkloosheid. Die nooit aflatende kritische houding is karakteristiek voor Milo Rau. Ook hij stelt alles in vraag, in een domein dat ons als universiteit erg aanbelangt: dat van de cultuur. Universitair onderwijs en dito onderzoek zijn ook altijd cultuurgebonden."

Milo Rau: "Tegelijk is de theorie mij niet vreemd. Ik poog niet enkel kunst te produceren, maar wil ook altijd reflecteren en communiceren over de keuzes die het produceren van kunst veronderstelt. Waarom en hoe wordt iets verteld? Ik wil die context laten zien. Toen ik begon bij NTGent, heb ik me ook meteen afgevraagd hoe toegankelijk een stadstheater kan en moet zijn. Wat is de relatie met het publiek en met de stad? Hoe kunnen we samen nieuwe klassiekers maken? Een theaterregisseur heeft eigenlijk geen afgelijnde taak, behalve dan het faciliteren van het kader waarin anderen hun job kunnen doen."

Rik Van de Walle: "Onze respectievelijke biotopen en verantwoordelijkheden lijken in dat opzicht op elkaar. Als rector dien ik een context te creëren waarin wetenschappers hun werk kunnen doen. Ik heb mij verder met hun inhoudelijke focus en onderzoekslijnen niet te moeien. Ik ben dan ook heel erg gehecht aan academische vrijheid."

Voorbij het nutsdenken
"Naar mijn mening hebben academici in wezen geen concrete verplichtingen, zelfs niet ten aanzien van de maatschappij", zegt de rector. "De maatschappij heeft op haar beurt wel nood aan mensen die kennis creëren, omdat ze anders verdort. Dat gaat ook op voor cultuur. Een maatschappij heeft nood aan culturele vernieuwers en ik ben ervan overtuigd dat de maatschappij die vernieuwers moet steunen. Zowel cultuur als academisch onderzoek kunnen tot op zekere hoogte niveau 'nuttig' zijn, maar het belang ervan reikt veel verder dan dat."

Milo Rau: "Sterker nog: we weten bijvoorbeeld niet goed hoe bomen communiceren, omdat de wetenschap daar nooit voldoende op ingezet heeft, gestuurd door een bepaald nutsdenken. Zowel kunstenaars als wetenschappers hebben dan de dynamiek om ons perspectief bij te sturen."

Rik Van de Walle: "Kunstenaars en wetenschappers zijn gedreven door nieuwsgierigheid, maar je kunt en moet je steeds afvragen wie of wat die nieuwsgierigheid bepaalt. Je komt namelijk heel snel in een comfortabele modus operandi terecht, waarbij je het risico loopt dat je niet meer buiten dat framework wilt of kunt denken. Kunstenaars en wetenschappers moeten daarom niet alleen uitdagen maar ook uitgedaagd worden."

Milo Rau en Rik Van de WalleBuiten het kader
Rik Van de Walle: "Ik zie het dan ook als mijn taak om, naast het creëren van de juiste context, mensen aan te moedigen om iets anders te denken dan dat wat ze tot dusver hebben gedacht en iets anders te doen dan wat ze eerder deden. Ik ben ervan overtuigd dat we vanuit de universiteit meer moeten uitbreken. Het instituut verlaten, andere plekken opzoeken en kijken naar sectoren die eenzelfde creatieve proces doorlopen, om ervan te leren. Kijken naar hoe Milo de dingen doet, bijvoorbeeld. En vice versa."

Milo Rau: "Tegelijk is een zeker framework niet onbelangrijk. Dat zorgt voor een bepaalde 'zekerheid' of 'veiligheid' om andere gebieden te exploreren. Deadlines zijn in dat opzicht ook handig."

Rik Van de Walle: "Maar zelfs als je een deadline haalt, kan en mag iets nooit af zijn. Kennis blijft altijd in ontwikkeling. De druk van publiek en beoordelaars van een bepaald eindproduct, verarmt in zekere zin het creatieve proces dat kennis of kunst genereert. Die druk moet dus binnen de perken worden gehouden, en indien nodig simpelweg genegeerd worden."

Facultaire eredoctoraten

Naast dit institutionele eredoctoraat reikt de UGent op Dies Natalis ook eredoctoraten uit wegens wetenschappelijke verdiensten.
Vijf faculteiten konden dit jaar een eredoctor voordragen:

  • Faculteit Letteren en Wijsbegeerte: professor Dame Mary Beard (University of Cambridge, VK). Promotoren: prof. Lieve Van Hoof en prof. Koen Verboven
    Prof. Beard geniet wereldwijd erkenning voor haar inzet om de klassieke cultuur toegankelijk te maken voor een breed publiek.
  • Faculteit Recht en Criminologie: professor John H. Knox (Wake Forest University, VS). Promotor: prof. Luc Lavrysen
    Prof. Knox sloeg als een van de eersten de brug tussen milieurecht en mensenrechten. Zijn publicaties daarover zijn wereldwijd toonaangevend.
  • Faculteit Diergeneeskunde: professor Katrin Hinrichs (College of Veterinary Medicine Texas A&M University, VS). Promotor: prof. Ann Van Soom
    Prof. Hinrichs verricht pionierswerk op het vlak van geassisteerde voortplantingstechnieken bij paarden en was onder meer betrokken bij de geboorte van het eerste veulen uit een in vitro geproduceerd embryo in Noord-Amerika.
  • Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen: professor Dave Goulson (University of Sussex, VK). Promotor: prof. Guy Smagghe
    Prof. Goulson is gespecialiseerd in de ecologie en het behoud van insecten (in het bijzonder hommels). Hij is sterk begaan met wetenschap en maatschappij, en de popularisering van onderzoek en de doorstroming ervan naar de maatschappij.
  • Faculteit Farmaceutische Wetenschappen: dr. Ajit baron Shetty (gewezen CEO Janssen Pharmaceutica  en voorzitter van de Raad van Bestuur van VIB). Promotor: prof. Dieter Deforce
    Dr. Shetty is zelf geen academicus, maar is een groot facilitator van wetenschappelijk onderzoek in de farmaceutische wetenschappen. Daarnaast heeft hij op vele manieren de ontwikkeling van onderzoeksinstellingen gesteund.