Digimeter toont haat-liefderelatie met media en technologie

(20-02-2019) Uit de Digimeter, het jaarlijks imec/UGent-onderzoek in Vlaanderen naar onze relatie met media en ICT, bleek vorig jaar er een van paradoxen en verschuivingen. Wel gaan we met z’n allen een meer volwassen relatie aan met onze digitale realiteit.

Wat hebben we? Iedereen digitaal

Van alle Vlamingen blijft nog maar 2% zonder ‘smart device’ (computer, tablet, smartphone, smart tv of smart wearable). Je kan dus veilig stellen dat iedereen de digitale revolutie heeft omarmd.
Ook waar de klassieke digitale kloof nog grotendeels bestond uit een oudere generatie die niet aangehaakt was op digitale technologie, lijkt deze nu haast helemaal verdwenen. 37% van de 65-plussers heeft tegenwoordig zelfs een smartphone én een tablet.

Wat doen we ermee? Zappen tussen schermen

We zien een groeiend bewustzijn over een te grote afhankelijkheid van media en ICT. Het aantal Vlamingen dat zichzelf minstens één regel oplegt tegen overmatig smartphonegebruik steeg in een jaar tijd van 58% naar 76%. Toch zet 45% van de Vlamingen de smartphone op nummer één in de lijst van meest onmisbare schermen. De televisie heeft op dat vlak zowat helemaal afgedaan, met nog maar 5% die de tv als belangrijkste scherm aanduidt. We kijken geen tv meer, maar ‘ervaren video’. En daarbij zappen we tussen schermen en kanalen. Primetime in de zetel voor tv heeft plaatsgemaakt voor “verlengde primetime”, die pas eindigt met een laatste blik op onze smartphone net voordat we in bed in slaap vallen.

Zeer opvallend -en voor het eerst in jaren- is de toename in het gebruik van traditionele nieuwsmedia. Regionale en nationale tv-journaals worden weer meer bekeken, zowel op tv als online, en dit ten koste van nieuws via social media en zoekmachines. Hier liggen duidelijk kansen voor vertrouwde nieuwsbronnen om hun rol in het medialandschap te garanderen.

Hoe voelen we ons erbij? Haat-liefde regeert

Alles bij elkaar ontstaat bij de consument een groter bewustzijn over de voor- en nadelen van nieuwe technologie. En dit vanwege drie dillema’s: afhankelijkheid, betrouwbaarheid en transparantie. We omarmen technologie, maar tegelijk willen we onze afhankelijkheid ervan inperken. We willen meer nieuws online consumeren, maar tegelijk ontstaat een wantrouwen ten aanzien van fake news. En we willen onze data wel delen, maar hekelen het gebrek aan transparantie over wat bedrijven ermee doen.

Als gevolg is 45% van de Vlamingen onbeslist over hun relatie met technologie. Met evenveel van hen eerder optimistisch als eerder pessimistisch. Hierbij valt op dat deze groepen zich grotendeels onafhankelijk vormen ten aanzien van leeftijd, maar veelal volgens kennisniveau. Bij jongeren dreigt een nieuwe digitale kloof te ontstaan. Door de enorme snelheid waarmee nieuwe technologieën op de markt komen, geven steeds meer jongeren tussen 16 en 24 aan dat ze digitale toepassingen vermijden omdat ze er niet vertrouwd mee zijn of angst hebben om een fout te maken die ze niet kunnen rechtzetten.

Prof. Lieven De Marez, programmadirecteur en prof bij MICT, een imec-onderzoeksgroep aan de UGent: “De consument duidelijker informeren over wat er op hem afkomt, lijkt dé sleutelboodschap voor wie nieuwe technologie op de markt wil brengen. Het bewustzijn rond digibesitas is de voorbije jaren bij de consumenten gegroeid en beleidsmakers hebben hiertoe bijgedragen met campagnes. Maar ook de markt zelf nam digibesitas ter harte. Bijvoorbeeld met apps die je schermtijd monitoren. Een integrale aanpak die ook voor andere trends en dilemma’s nuttig kan blijken. De consument toont een toegenomen volwassenheid ten aanzien van technologie. En verlangt van de technologie dat het zich ook volwassen gedraagt, ondermeer ook door meer transparantie en het ethisch gebruik van data en technologie.”

Over Digimeter

Digimeter is een onafhankelijk onderzoeksproject dat sinds 2009 waardevolle informatie over Vlaamse mediagebruikers beschikbaar maakt voor instellingen, bedrijven en het grote publiek. Voor het tiende jaar op rij actualiseerde imec deze cijfers. Dit gebeurde met een enquête bij 4.745 Vlamingen van zestien jaar of ouder. Representatief ingedeeld op leeftijd, geslacht, opleidingsniveau en provincie. 65% van hen beantwoordde vragen tijdens een van de vele evenementen in Vlaanderen waar imec in september en oktober 2018 met de Digimeter aanwezig was. De andere 35% vulde de online vragenlijst in.

Het volledige rapport is online beschikbaar op de website van Digimeter.

Wil je volgend jaar ook je mening geven, ideeën delen of nieuwe technologie uittesten? Schrijf je dan in via www.maakdatmee.be

Info

Prof. Lieven De Marez
Vakgroep Communicatiewetenschappen
T 09 264 68 85