Einstein Telescoop wordt prioriteit voor Europa

(01-07-2021) Gisteren maakte het European Strategy Forum on Research Infrastructures bekend dat het Einstein Telescoop project deel gaat uitmaken van een kort lijstje van prioritair te realiseren projecten binnen Europa.

België ligt samen met Italië, Nederland, Spanje en Polen aan de basis van het Einstein Telescoop project en ondersteunde mee haar kandidatuur in het ESFRI selectieproces. Ons land zal een trekkende rol blijven spelen en investeert nu al in tal van voorbereidende R&D-trajecten.

UGent-professor Archisman Ghosh is een topexpert op het gebied van studie van kosmologie met zwaartekrachtgolven, en is de enige vertegenwoordiger van een Belgische universiteit in de Observational Science Board voor de Einstein Telescope.

Context

De Einstein Telescoop (ET) is een grootschalige internationale onderzoeksinfrastructuur die gedurende een halve eeuw het universum zal bestuderen aan de hand van zwaartekrachtsgolven.
Het laboratorium zal grotendeels ondergronds gelegen zijn, en omvat een complex van 30 km tunnels in de vorm van een gelijkzijdige driehoek. De gebruikte technologie is grensverleggend en transdisciplinair. Het ET-project geniet heel veel interesse in Europa en zelfs daarbuiten, er zijn momenteel tientallen academische instellingen en onderzoekslaboratoria uit meer dan 10 Europese landen die het project wetenschappelijk, politiek en financieel willen ondersteunen.

Vlaanderen speelt, samen met Wallonië, Nederland en Duitsland, een voortrekkersrol in het ET-project. Een sterk engagement van de Vlaamse overheid kan de kansen vergroten dat het ET project in de regio van het drielandenpunt België-Nederland-Duitsland wordt gerealiseerd.

Met haar succesvolle positionering op de roadmap van het European Strategy Forum on Research Infrastructures (ESFRI) is een zeer belangrijke mijlpaal gerealiseerd. We zijn in Vlaanderen en bij uitbreiding in België al meer dan vier jaar bezig om dit project academisch, technologisch en politiek op de kaart te zetten. We liggen hierdoor mee aan de wieg van dit project en zijn zowel op theoretisch/computationeel, instrumenteel vlak en op het gebied van data-interpretatie actief binnen het domein van zwaartekrachtgolven onderzoek. Het realiseren van de Einstein Telescoop, mede op ons grondgebied zou, naast het enorme internationale prestige, ook een grote boost kunnen geven aan het fundamentele fysicaonderzoek in Vlaanderen.

Daarnaast is dit hoogtechnologisch instrument een driver voor technologie en industriële ontwikkeling in vele cruciale domeinen zoals nieuwe materialen, cryogene temperaturen, vacuümtechnologie, optica en fotonica, kwantumtechnologie, computer technologie en artificiële intelligentie. Het project zal het mogelijk maken om een nieuwe generatie wetenschappers en ingenieurs op te leiden op het gebied van zwaartekrachtgolven problematiek, en breder op alle gerelateerde gebieden, en zo bijdragen tot het opbouwen van wereldklasse kennis in alle regio's.

Nu we het keurmerk van Europa hebben zullen de voordragende landen van het Einstein Telescoop project (momenteel Nederland, Italië, België, Polen en Spanje) een eerste stap moeten zetten tot prefinanciering van het project. Dit zal gepaard gaan met de publicatie van een zogenaamd bid book (te onderhandelen in de periode 2021-2024) met daarin de voornaamste kostenposten van het project, waarop landen en regio’s zullen bieden, al dan niet met tegenvoorwaarden.
Gecombineerd met dit traject zal een siteselectie procedure worden besloten, waarbij de geofysische karakteristieken van twee kandidaat gastregio’s, Sardinië en het drielandenpunt (Euregio Maas-Rijn), samen met socio-economische factoren tegen 2024 tot een finale beslissing omtrent de inplanting van het project zal leiden.

Totale benodigde financiering

  • R&D: € 200 miljoen (huidige investering door voorstellende landen: € 65 miljoen)
  • Constructie: € 1,7 miljard
  • Operationele kosten € 40 miljoen/jaar

Werkgelegenheid: 34.000 persoon-jaren gedurende de constructie; 1.500 jobs structureel.

Economische return wordt voor elke geïnvesteerde euro geschat op 3,6 euro in de lokale economie

Info

https://www.esfri.eu/latest-esfri-news/new-ris-roadmap-2021

www.einsteintelescope.be

www.etpathfinder.eu

www.etest-emr.eu.

Prof. Dirk Ryckbosch
Vakgroep Fysica en Sterrenkunde
M 0494 84 21 58
dirk.ryckbosch@ugent.be

Prof. Nick van Remortel (UAntwerpen), 0475 84 16 01, nick.vanremortel@uantwerpen.be

Prof. Alexander Sevrin (Vrije Universiteit Brussel), 0473 88 30 05, alexandre.sevrin@vub.be

Prof. Milos Nesladek (Universiteit Hasselt), 0491 56 96 00, milos.nesladek@uhasselt.be

Prof. Thomas Hertog (KU Leuven), 0473 11 18 57, thomas.hertog@kuleuven.be