Europese prijs voor aan de UGent ontwikkelde nieuwe drugstest

(20-10-2017) Op een wetenschappelijke bijeenkomst van het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving in Lissabon wordt op 25 oktober een van de prestigieuze EMCDDA Scientific Awards uitgereikt aan doctoraatsstudente Annelies Cannaert.

Het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving (EMCDDA) is een agentschap van de Europese Unie dat informatie over alle aspecten van drugs en drugsverslaving in Europa verzamelt en verspreidt. Het werkt hiervoor samen met landen binnen en buiten de EU en met internationale organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie, Interpol en Europol. De EMCDDA Scientific Award is een onderscheiding voor innovatief en hoogwaardig onderzoek op het gebied van illegale drugs, waarbij genomineerde artikels beoordeeld worden op wetenschappelijke originaliteit, wetenschappelijke kwaliteit, helderheid, schrijfstijl en Europese relevantie.

Annelies Cannaert rondt momenteel haar doctoraat af aan het Laboratorium voor Toxicologie van de UGent, onder promotorschap van professor Christophe Stove. Tijdens haar doctoraat ontwikkelde ze een alternatieve test om zogenaamde nieuwe psychoactieve substanties -dit zijn afgeleiden van ‘klassieke’ drugs zoals bijvoorbeeld amfetamine en cannabis- op te sporen in biologische vloeistoffen zoals urine en bloed. Ze krijgt de onderscheiding voor werk dat in oktober 2016 gepubliceerd werd in het toonaangevend tijdschrift Analytical Chemistry.

De aan de UGent ontwikkelde test zoekt niet, zoals gewoonlijk, naar de drug zelf, maar is gebaseerd op de biologische activiteit van drugs. Dit is belangrijk omdat bij nieuwe psychoactieve substanties telkens nieuwe moleculen met kleine structurele veranderingen worden ontwikkeld, waardoor de klassieke drugstesten omzeild worden. Dit is niet langer mogelijk met de nieuw ontwikkelde test. De omvang van het probleem wordt duidelijk wanneer bloed- en urinestalen, die enkele jaren geleden via de klassieke testen negatief scoorden, opnieuw geanalyseerd worden, en nu positief testen op verbindingen die toen nog onbekend waren. Ook bij personen die van nabij worden opgevolgd om bv. afwezigheid van cannabisgebruik na te gaan, werd gezien dat deze soms grijpen naar de zogenaamde synthetische cannabinoïden. Dit zijn stoffen die structureel niets met cannabis te maken hebben maar wel gelijkaardige effecten uitoefenen, veel moeilijker opspoorbaar zijn en -belangrijk- veel gevaarlijker zijn.

De toepassing van de nieuwe drugstest werd ondertussen in de praktijk geëvalueerd op echte urine- en bloedstalen, waaruit blijkt dat deze effectief in staat is om nieuwe psychoactieve substanties, zoals deze synthetische cannabinoïden, op te sporen. Ook dit vervolgonderzoek werd gepubliceerd in Analytical Chemistry.

De UGent-testen zijn bovendien niet alleen in staat om aanwezigheid van eender welke stof met cannabis-achtige effecten op te sporen. Ook de aanwezigheid van zowel legale als illegale krachtige pijnstillers, zoals morfine, het nog krachtiger fentanyl en recenter ontwikkelde fentanyl analogen, kan worden opgespoord. Verder onderzoek spitst zich onder meer toe om de testen -die zich momenteel nog in onderzoeksfase bevinden- bijkomend te verfijnen en nog makkelijker toepasbaar te maken op grote schaal, zodat deze op termijn mogelijk wereldwijd kunnen worden ontplooid.