Het geflipte brein

(08-06-2020) UGent-onderzoekers tonen aan dat de meeste personen met een rechter taaldominantie een volledig of bijna volledig gespiegelde hersenorganisatie vertonen

Terwijl de linkerkant van je hersenen luistert naar wat de nieuwslezer op de radio vertelt, zoekt de rechterkant van je brein zich een weg door het verkeer. Heel wat van onze hersenfuncties worden hoofdzakelijk door slechts één hersenhelft uitgevoerd. Zo speelt bij de meeste mensen de linkerhersenhelft een belangrijkere rol bij het spreken en het gebruik van voorwerpen, terwijl de rechterhelft zich vooral bezighoudt met ruimtelijk inzicht, het herkennen van gezichten en het begrijpen van de emotionele toon van spraak. Deze taakverdeling heeft het nadeel dat we bepaalde functies kunnen kwijtraken als de hersenhelft die ervoor verantwoordelijk is beschadigd raakt. Het voordeel is echter dat de functies niet in elkaars weg zitten en we gemakkelijk verschillende dingen tegelijk kunnen doen zoals autorijden en intussen naar het nieuws luisteren.

Onderzoek toont aan dat in het overgrote deel van de menselijke populatie de hersenfuncties op een identieke manier tussen de hersenhelften verdeeld worden, maar er zijn uitzonderingen! Door die uitzonderingen te bestuderen hebben UGent-onderzoekers een nieuw stukje in de puzzel van onze hersenorganisatie blootgelegd.

Gespiegeld brein

Net zoals een klein percentage van de bevolking linkshandig is, komt het af en toe voor dat een hersenfunctie in de ‘atypische’ helft terecht komt. Zo blijkt ongeveer 5 tot 10% van de bevolking een rechter hersenhelftdominantie voor taal te hebben waar die normaal aan de linkerkant zit. Waar we dusver een minder goed zicht op hadden, is hoe de rest van het brein georganiseerd is wanneer taal in de rechterhersenhelft terechtkomt. De Gentse wetenschappers namen de proef op de som door vier verschillende hersenfuncties bij personen met een linker- of rechter taaldominantie door middel van hersenscans in kaart te brengen. Uit hun resultaten blijkt dat de meeste personen met een rechter taaldominantie een volledig of bijna volledig gespiegelde hersenorganisatie vertonen. Al hun hersenfuncties blijken dus in de atypische hersenhelft te zitten, alsof hun hersenen tijdens de ontwikkeling links met rechts hebben verwisseld.

Hoewel het uiteraard over een kleine groep mensen gaat (die zich hiervan ook helemaal niet bewust zijn) suggereert deze bevinding het bestaan van een soort ‘bouwplan’ dat in de meeste gevallen aanleiding geeft tot een klassieke hersenorganisatie, maar af en toe gespiegeld kan zijn. Het onderzoek toonde verder aan dat de spiegeling van het bouwplan los staat van de normale variabiliteit die hersenfuncties qua lateralisatie kunnen vertonen en levert daarmee een betere verklaring voor de verschillende patronen van hersenorganisatie dan de bestaande modellen. Deze onderzoeksbevindingen werden recent gepubliceerd in het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift PNAS.

Contact