Khalid Benhaddou: Racisme is een structureel probleem en niet de schuld van personen of etnische groepen

(19-06-2020) Sinds een aantal weken woeden in de brede samenleving hevige debatten rond racisme en dekolonisering. De dood van George Floyd zette een ongeziene golf van activisme in gang.

De Black Lives Matter beweging stond wereldwijd opnieuw op.  Ook in België. Zo vond op zondag 7 juni een protest plaats op het Brusselse Poelaertplein en worden standbeelden van Leopold II en andere kolonisators in het vizier genomen. 

We vroegen Khalid Benhaddou, sinds september 2019 opdrachthouder Diversiteit aan de UGent, wat de voorbije weken voor hem betekenden.

 

Khalid BenhaddouHet brutaal geweld van de politieagent in de VS op George Floyd met dood als gevolg heeft een diepe indruk op mij nagelaten. 

Het is verschrikkelijk om anno 2020 nog getuige te zijn van dergelijke taferelen. Als man met migratieachtergrond weet ik als geen ander hoe het voelt om systematisch onderworpen te worden aan politiecontroles zonder enige reden. Toen ik jong was beschouwde ik dit merkwaardig genoeg als een normaliteit. Maar het is niet normaal. Daarom levert de BLM-beweging vandaag een legitieme en noodzakelijke strijd tegen racisme en discriminatie. Alleen hoop ik ten stelligste dat de beweging niet vervalt in datgene wat men net bestrijdt, namelijk raciaal identiteitsdenken waarbij de witte persoon in dit geval het steeds moet ontgelden. We moeten net op zoek gaan naar bondgenoten in de brede samenleving om deze strijd samen te voeren.

We moeten mensen terecht bewustmaken van de ‘privileges’ die ze hebben en de voordelen die ze halen uit een bepaalde narratieve structuur, maar we mogen hen niet individueel en moreel verantwoordelijk houden voor fouten in denksystemen waar zij het product van zijn. Racisme is een structureel probleem en niet de schuld van personen of etnische groepen. Racisme vergt een structurele oplossing.

Als we het concreet hebben over de strijd tegen racisme en discriminatie dan denk ik aan twee sporen: sensibiliseren en handhaven. Als we de hearts and minds willen veroveren van de brede samenleving dan zullen we mensen gevoelig moeten maken voor de superdiversiteit. Sensibiliseer door bijvoorbeeld in de belangrijkste beroepsgroepen met een gezag-en voorbeeldfunctie trainingen te geven om attitudes en vaardigheden aan te brengen om te leren omgaan met diversiteit. Zorg dat leerlingen in het onderwijs herinneringseducatie krijgen en bewust worden gemaakt van ons koloniaal verleden. Maak bedrijfsleiders gevoelig voor de maatschappelijke en economische meerwaarde van diversiteit op de werkvloer. Daarnaast kan de overheid het voorbeeld geven door in de eigen instellingen positieve discriminatie bij gelijkwaardige kwalificatie toe te passen. Gebruik praktijktesten als middel om zij die discrimineren op de huur- en arbeidsmarkt in kaart te brengen, hierop aan te spreken en waar nodig te sanctioneren. 

Lang hebben we volgehouden dat wanneer je de elementen wegneemt die de vrijheid van een individu inperken, dit automatisch zou leiden tot een gelukkige samenleving. Zo stelde de Engelse filosoof John Stuart Mill in zijn boek ‘On Liberty’. Maar de Franse filosoof Alexis de Tocqueville heeft echter in de achttiende eeuw haarscherp voorspeld dat die vrijheden met elkaar zullen botsen. De overheid zal in dat geval correcties moeten aanbrengen. Het diversiteitsdebat is daar vandaag een voorbeeld van.

Als sommige individuen wel over vrijheid beschikken, maar systematisch uitgesloten worden omwille van achtergrond of huidskleur dan werkt deze vrijheid niet bevrijdend.

Henri Lacordaire, de Franse katholiek-liberale dominicaan en politicus formuleerde het als volgt: ‘Entre le fort et le faible, entre le riche et le pauvre, entre le maître et le serviteur, c’est la liberté qui opprime, et la loi qui affrachit.’ Voor de minderheidsgroep is het in sommige gevallen net de vrijheid die onderdrukt en de wet die bevrijdt. Misschien wordt het daarom wel tijd om een versnelling hoger te schakelen. De tijd dringt. Elke dag verliezen we zoveel talentvol en intellectueel menselijk kapitaal waar we straks als samenleving een gigantische prijs voor betalen.

Ik zal in elk geval als opdrachthouder Diversiteit aan de UGent alles op alles zetten om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen met diverse achtergronden de weg vinden naar onze universiteit, en zich er vooral thuis voelen.

 

Khalid Benhaddou

Directeur CIRRA
Coördinator Onderwijsnetwerk Islamexperten
Voorzitter Platform Vlaamse Imams en Moslimdeskundigen
Projectleider Diversiteit UGent
Lid Vlaams Vredesinstituut
Lid Commissie Medische Ethiek UZGent