Pleidooi voor nieuwe, uniforme methode voor forensische leeftijdsschatting

(23-03-2019) Jannick De Tobel ontwikkelde in het kader van zijn doctoraatsonderzoek een methode om de leeftijd van onder meer niet-begeleide minderjarige vreemdelingen en adoptiekinderen correcter te schatten.

De nieuwe methode kan met hoge betrouwbaarheid inschatten of een persoon minder- of meerderjarig is, en maakt komaf met het gebruik van schadelijke straling tijdens het forensisch onderzoek. Jannick De Tobel pleit voor een uniforme methode en interpretatie van de schattingen, die momenteel uiteenlopende uitkomsten kunnen opleveren.  

Leeftijdsschatting met MRI

Dr. Jannick De Tobel zocht een nieuwe methode als alternatief voor de huidige radiografieën en CT-scans die werken met straling: "Met MRI scannen we drie regio’s: de wijsheidstanden, de linkerpols en de sleutelbeenderen. We kijken naar de ontwikkeling van die structuren en linken die aan de leeftijd. Tot nu toe wisten we niet hoe we de informatie van de drie scans op een juiste manier konden combineren. Door ons onderzoek kunnen we dat nu wel. De combinatie leidt tot een leeftijdsschatting met een bijhorende maat van onzekerheid."

Deze nieuwe methode heeft een aantal voordelen:

-       Geen blootstelling meer aan schadelijke straling zoals nu bij radiografieën en CT-scans

-       MRI-scan levert een beeld op dat gemakkelijker te interpreteren is dan bij radiografie het geval is

-       Omdat er geen straling gebruikt wordt, is er meer onderzoek mogelijk bij proefpersonen om deze methode nog te verfijnen en de foutenmarge zo klein mogelijk te maken.

De nieuwe methode is wel duurder en omslachtiger voor degene die onderzocht wordt. Het onderzoek toont aan dat leeftijdsschatting met MRI wetenschappelijk kan en veelbelovend is, maar de praktische implementatie ervan is voornamelijk een politieke beslissing.

Jannick De Tobel: "Dit onderzoek is maar het begin voor MRI bij leeftijdsschatting. Voordat de methode in praktijk kan gebracht worden, is verder onderzoek nodig met grotere groepen om de schatting nog preciezer maken. Er zijn dan ook verschillende Europese onderzoekers mee bezig om dit verder uit te bouwen. In Zweden werd MRI al toegepast in de praktijk, maar men stelde zich vragen bij de statistische achtergrond. Die is bij onze methode wel adequaat uitgewerkt."

1 methode voor alle schattingen

Ongeacht de keuze van de methode, pleit Jannick De Tobel ook voor een gestandaardiseerd protocol zodat alle wetenschappers in België (en internationaal) dezelfde methode en berekening toepassen voor de schatting. Momenteel kunnen de resultaten variëren naargelang de instelling die het onderzoek uitvoerde.

"Elk individu heeft het recht om op een adequate manier te bewijzen dat hij/zij minderjarig is. Hierbij moet de wetenschapper de informatie uit de drie scans combineren op een statistisch verantwoorde manier. De sterkte ligt in de combinatie van de tanden en de botten."

1050 forensische leeftijdsschattingen in 2018

In 2018 vroegen de Diensten Voogdij en Vreemdelingenzaken 1050 leeftijdsschattingen aan. Het ging bijvoorbeeld over niet-begeleide jonge vreemdelingen die geen geldige identificatiebewijzen konden voorleggen om aan te tonen dat ze minder- of meerderjarig waren. De leeftijdsschattingsprocedure wordt dan ingezet wanneer er twijfel bestaat omtrent de kalenderleeftijd.

Controverse

Het gebruik van medische beeldvorming of medische expertise in het algemeen voor leeftijdsschatting in de context van migratie staat al jaren ter discussie. Sommige beroepsverenigingen en NGO’s vinden het onverantwoord dat medische onderzoeken in deze context gebruikt worden. Ook het Ethisch Comité van het UZ Gent heeft in 2016 het volgende gesteld: “Het moet voor de buitenwereld duidelijk zijn dat noch de UGent noch UZ Gent meewerkt aan het opstellen van protocollen voor het bepalen van leeftijd in het kader van de vluchtelingenproblematiek.”

Info

Jannick De Tobel
Vakgroep Diagnostische Wetenschappen – UGent
Forensische Odontologie – KU Leuven
jannick.detobel@ugent.be