Mieke Van Herreweghe: Diversiteit is voor een universiteit eenvoudigweg noodzakelijk

(19-06-2020) Sinds een aantal weken woeden in de brede samenleving hevige debatten rond racisme en dekolonisering. De dood van George Floyd zette een ongeziene golf van activisme in gang.

De Black Lives Matter beweging stond wereldwijd opnieuw op.  Ook in België. Zo vond op zondag 7 juni een protest plaats op het Brusselse Poelaertplein en worden standbeelden van Leopold II en andere kolonisators in het vizier genomen. 

We vroegen vicerector Mieke Van Herreweghe wat de voorbije weken voor haar betekenden.

Mieke Van HerrewegheIk heb me de laatste dagen tussen de soms hectische coronamomenten door vaak afgevraagd of we als UGent wel of geen statement de wereld moeten insturen rond Black Lives Matter. Als je zo’n statement maakt, moet je er immers zeker van zijn dat je daden dan ook volgen: “Walk the talk” heet zoiets. Aan window dressing heeft niemand iets. Uiteraard veroordelen wij alle vormen van racisme.

Uiteraard zijn wij een universiteit die heel duidelijk gesteld heeft dat diversiteit een meerwaarde is in plaats van die te problematiseren. Onze onderwijsvisie vertrekt van multiperspectivisme als centraal uitgangspunt en dat kan alleen als men de zaken ook vanuit diverse blikvelden benadert. Diversiteit is voor een universiteit dus eenvoudigweg noodzakelijk, daar zijn wij als rector en vicerector 100% van overtuigd. 

Maar hoe zit het dan met onze daden? Kunnen wij verzekeren dat elke medewerker van de UGent ook achter dat uitgangspunt staat? Neen, dat kunnen we niet en dat zou wellicht ook niet wenselijk zijn, want ook daarin is diversiteit belangrijk. Maar er zijn grenzen. De Raad van Bestuur heeft al enkele jaren geleden een non-discriminatieverklaring goedgekeurd, gekoppeld aan een academische gedragscode die discriminatie duidelijk veroordeelt. In 2018 heeft de Raad van Bestuur ook een gedragscode grensoverschrijdend gedrag goedgekeurd waarin duidelijk gesteld wordt dat discriminatie als grensoverschrijdend gedrag beschouwd wordt en niet tolereerbaar is aan de UGent. We hebben een mensenrechtenbeleid waarmee we het respect voor de mensenrechten willen stimuleren en de risico’s op mensenrechtenschendingen willen minimaliseren. Dat zijn allemaal belangrijke en richtinggevende beleidsinstrumenten waarmee we toch enige impact hebben.   

Maar is dat voldoende? Deze week heb ik toevallig gekeken naar een aflevering van de schitterende serie Kinderen van de Holocaust. Daarin kwam de intussen overal gekende reactie van gewone Duitsers na het bevrijden van de eerste concentratiekampen aan bod: “Wir haben es nicht gewußt”. Ik wil hier niet ingaan op de zeer gepolariseerde discussie of je de situatie vandaag kan vergelijken met die van WOII, maar weet wel dat die houding een soort verregaande “passive bystander”-houding is. Net daarom organiseren wij aan de UGent “active bystander”-trainingen (over hoe je kan omgaan met het getuige zijn van grensoverschrijdend gedrag) en “implicit bias”-trainingen (om medewerkers zich bewust te laten worden van onbewuste vormen van discriminatie). Net daarom vond ik dat ik deze tekst toch moest schrijven.        

Deze week heb ik toevallig ook gekeken naar Becoming, de documentaire die Michelle Obama volgt bij haar boektournee doorheen de Verenigde Staten. Op een bepaalde moment gaat ze in gesprek met een groepje Native American universiteitsstudenten. Op de vraag hoe "us reservation kids" kunnen omgaan met het impliciete racisme dat een enorme impact heeft op hun dagelijkse leven aan een Amerikaanse universiteit, antwoordt Michelle Obama:

I cannot imagine how tough it must be for you all. And I want you guys to have perspective as you're going through it and not let this time shape what will be. So, you're in school. Be in school. Get your fricking education. You know, Barack and I, all through this presidency, all through the lies and stuff they said about us,  all we could do was wake up every day and do our jobs, and let our jobs and our lives speak for itself.”

Ik kan hier alleen maar aan toevoegen dat aan de UGent studenten (en uiteraard ook medewerkers) vanuit diverse achtergronden bijzonder welkom zijn. Wij zullen proberen jullie zo op te leiden dat jullie daden ook voor jullie zullen spreken en jullie een verschil kunnen maken in onze maatschappij. That’s our job.    

Mieke Van Herreweghe
Vicerector Universiteit Gent