Geluk zit niet in een klein hoekje, maar hangt af van de ‘grote’ dingen

(20-03-2019) Geluksexperten publiceren een tiental maatschappelijke aanbevelingen om het geluk van de Belg op te krikken.

Vandaag, op de Internationale Dag van het Geluk, publiceren de UGent en levensverzekeraar NN de finale resultaten van het Nationaal Geluksonderzoek, een diepgaand en uitgebreid onderzoek over geluk in België. Het onderzoek legt de levensdomeinen bloot die het sterkst verband houden met onze levenstevredenheid.

Wat blijkt? Goede sociale relaties, tevredenheid met onze gezondheid en onze financiële situatie tonen het sterkste verband met ons geluk.  En vooral: bijna 60% van onze levenstevredenheid is maakbaar.

Maar gelukkig zijn blijkt veel meer dan een persoonlijk streven. Ook het beleid, de werkgevers, het onderwijs en de media kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan ons maatschappelijk geluk. Om mensen op weg te helpen publiceren de onderzoekers  de belangrijkste resultaten uit het wetenschappelijk onderzoek en een tiental maatschappelijke aanbevelingen om onze levenstevredenheid op te krikken.

Het Nationaal Geluksonderzoek: methode

De voorbije jaren, tussen 20 maart 2017 en 2019, ging gezondheidseconoom Lieven Annemans op zoek naar wat de Belg gelukkig maakt. Hij leidde ‘Het Nationaal Geluksonderzoek’ als titularis van de NN leerstoel.

In totaal werden 3770 Belgen bevraagd omtrent alle facetten van het leven die een verband kunnen hebben met ons geluk. Uit dit aantal werd een representatieve steekproef geselecteerd van 1600 Belgen op basis van regio, leeftijd, opleidingsniveau, beroepscategorie en geslacht.

Het geluksniveau of de levenstevredenheid werd bevraagd op basis van de wetenschappelijke methode van de ‘Cantril Ladder’. Hiertoe werd de de volgende vraag gesteld: ‘Beeld u voor uzelf een ladder in met traptreden genummerd van 0 beneden tot 10 bovenaan. De bovenste trede vertegenwoordigt het best mogelijke leven voor u en de onderste het slechtst mogelijke leven voor u. Op welke trede zou u uw leven van vandaag de dag plaatsen?’

De Belg scoort volgens het Nationaal Geluksonderzoek gemiddeld 6,55 op 10 op vlak van levenstevredenheid. Dat is lager dan in eerdere nationale en internationale rapporten, zoals de European Social Survey. Een mogelijke verklaring voor het lagere cijfer is dat de bevraging anoniem gebeurde. Eerder onderzoek wees immers uit dat deelnemers daardoor mogelijk eerlijker antwoorden.

Het afgelopen jaar werden op geregelde tijdstippen tussentijdse resultaten uit het onderzoek bekend gemaakt over die levensdomeinen die verband houden met ons geluk. Uit de vorige resultaten bleek al dat Belgische senioren vandaag gemiddeld gelukkiger zijn dan millenials,  dat meer dan de helft van de jonge Belgen onder de 34 jaar zich geregeld eenzaam voelen en  dat geluk niet blijft stijgen met het inkomen. Vandaag worden de finale resultaten van het twee jaar durende onderzoek voorgesteld.

Het onderzoek naar geluk en levenstevredenheid wordt steeds belangrijker en groeide de voorbije jaren uit tot een beleidsdoelstelling in steeds meer landen. Ook België doet sinds enkele jaren aan het monitoren van het ‘bruto nationaal geluk’ dankzij de rapporten van het Federale Planbureau.

Aanbevelingen

Deze adviezen richten zich naar het federaal, regionaal en lokaal beleid. Ze gaan over het creëren van de fundamenten van een samenleving die de kans op levenstevredenheid verhoogt.

1. Zorg voor een meer rechtvaardige financiële situatie 
Mensen die in precaire omstandigheden leven hebben nagenoeg geen kansen op levenstevredenheid. De samenleving moet hier prioritair aan werken. 

2. Investeer meer in gezondheid
Een betere gemiddelde fysieke en mentale gezondheid van de populatie verhoogt de levenstevredenheid en de welvaart van het land.  

3. Werk aan betere sociale relaties 
Sociale relaties komen naar voor als belangrijkste domein. Ook de overheid, vooral de lokale dan, kunnen hier rechtstreeks aan werken.  

4. Investeer in sociaal welzijn op het werk
Voldoende autonomie en zich niet eenzaam voelen op het werk zijn het sterkst gelinkt aan werktevredenheid, maar ook voldoende betrokkenheid, competentie, geen masker moeten opzetten, en minder stress zijn gerelateerd met tevredenheid op het werk. 

5. Zorg voor financiële geletterdheid
Mensen gaan soms schulden aan om dingen te kopen waar ze niet gelukkiger van worden, en vergeten vaak ook voldoende aandacht te besteden aan financiële zekerheid. Door mensen te laten nadenken over wat voor hun levenstevredenheid belangrijk is zorgt men voor bewustere keuzes.

6. Bevorder de stressbestendigheid
Te veel verwachten van mensen, het bezorgen van stress en ervoor zorgen dat ze zichzelf niet kunnen zijn hebben een zeer sterke impact op onze levenstevredenheid. Het omgaan met stress kwam als sterke hefboom naar voor in de domeinen gezondheid en sociaal welzijn. 

7. Bevorder sociale relaties van kinds af aan
Sociale relaties kan men verbeteren door van kinds af aan de juiste vaardigheden aan te leren en prikkels over te brengen. Maar ook op latere leeftijd kan hieraan gewerkt worden. 

8. Betere indeling van onze vrije tijd
Wanneer men zijn of haar vrije tijd grotendeels besteedt aan sociale media, smartphone, binge-watchen, gaat dit ten koste van de tijd om aan activiteiten te doen die de levenstevredenheid bevorderen. 

9. Gezond leven
Naast het bovenstaande kan men ook nog andere veranderingen in onze levensstijl aanbrengen. 

10. Ons brein trainen 

Men kan ook zelf het brein trainen via de hierboven vermelde technieken zoals meditatie, bepaalde yoga- en mindfulness-technieken. Hierdoor wordt de geest sterker.

Info

Prof. Lieven Annemans

Vakgroep Volksgezondheid en Eerstelijnszorg