Wat denken Belgen echt en hoe staan ze tegenover de tegenstellingen tussen de landsgedeelten?

(05-12-2017) Inzichten in het Belgisch communautair conflict vanuit een sociaalpsychologisch perspectief

De Vlaams-Waalse tegenstelling werd tot nu weinig onderzocht. Dit vormde de aanleiding voor de oproep aan Belgische onderzoekers om de kwestie onder de loep te nemen. Sociaalpsychologisch onderzoek werpt een licht op de dynamieken van heel wat conflicten, zoals tussen verschillende etnische groepen, of tussen landen met tegenstrijdige belangen. Vaak heeft dit onderzoek betrekking op conflicten die zich afspelen ver van ons bed.

Onder redactie van Nicolas Van der Linden (ULB) en Arne Roets (UGent) droegen sociaalpsychologen en politicologen van verschillende universiteiten uit de twee landsgedeelten bij aan een collectie van zeven wetenschappelijke artikels en een editoriaal over de Waals-Vlaamse tegenstellingen in het vaktijdschrift Psychologica Belgica

Wat Belgen echt denken en hoe ze echt tegenover de tegenstellingen tussen de landsgedeelten staan, is de focus van elk van de onderzoeken. De verschillende studies zijn allemaal afgenomen in steekproeven van Vlaamse en Waalse burgers en één onderzoek werd afgenomen in Duitstalig België. 

Vlag

  • Vlamingen voeren het principe van verdienste hoog in het vaandel; Walen vinden dat er naar behoefte eerder dan verdienste moet worden gekeken. Vlamingen zouden territorialiteit belangrijk vinden, terwijl Walen vinden dat je in je eigen taal moet bediend worden. Gelden deze stereotypes dan echt? In tijden van conflict vinden we dit patroon inderdaad terug, maar in tijden van communautaire vrede luwt deze principestrijd. (Klein, Bouchat, Azzi, & Luminet)

 

  • Het einde van de tweede wereldoorlog is ondertussen meer dan zeventig jaar geleden. Maar in België voelen we nog steeds de naweeën. Amnestie voor collaboratie roept ook vandaag nog steeds meer steun op bij Vlamingen dan bij Walen. Hoewel beide groepen de collaboratie afkeuren, zijn Vlamingen meer geneigd de repressie ervan als oneerlijker in te schatten. Daardoor zijn ze meer bereid de spons over het verleden te vegen. (De Guissmé, Lastrego, Mélotte, & Licata)

 

  • Ondanks het stereotype dat Vlamingen intoleranter zijn dan Walen, blijkt uit het onderzoek dat het niveau van vooroordelen ten aanzien van migranten en homoseksuelen in Wallonië iets hoger ligt dan in Vlaanderen. De houding van Vlamingen tegenover Walen, en van Walen tegenover Vlamingen zijn dan weer vergelijkbaar. Doordat de Franstalige politieke partijen zich minder actief mobiliseren op het immigratie- en regionalisme vraagstuk worden vooroordelen in Wallonië minder gelinkt aan stemgedrag dan in Vlaanderen. (Meeusen, Boonen, & Dassonville)

 

  • Zijn de onderliggende redenen voor de vooroordelen van Vlamingen over etnisch-culturele minderheidsgroepen vergelijkbaar met hun vooroordelen tegenover Walen? Niet helemaal. Vlamingen met vooroordelen tegenover etnisch-culturele minderheden ervaren culturele dreiging, maar anti-Waalse gevoelens kunnen beter begrepen worden als een manier om de Vlaamse identiteit te benadrukken.  (Meuleman, Abts, & Meeusen)

 

  • Zijn Belgen echte Calimero’s? Zowel Vlamingen als Walen voelen zichzelf het slachtoffer van de andere partij. Vroeger voelde de Vlaamse regio zich onderdrukt, vandaag de dag ligt de machtsbalans eerder omgekeerd. Percepties van slachtofferschap bij zowel Vlamingen als Walen voeden onze gevoelens ten aanzien van de andere groep, des te meer wanneer we ons sterk verbonden voelen met onze groep, en ze bepalen hoe we ons opstellen ten aanzien van de andere groep. (Jasini, Delvaux, & Mesquita)

 

  • Het zal wellicht aannemelijk klinken: hoe meer mensen zich identificeren met hun taalgemeenschap, hoe negatiever ze tegenover België staan. Toch klopt deze stelling niet in de Duitstalige gemeenschap. Opvallend is ook hoe laag de niveaus van afwijzing van België er zijn. ‘De laatste echte Belgen wonen in Eupen’. (Asbrock & Van Hiel)

 

  • Een laatste artikel gaat na wie er een verlangen heeft om tot verzoening tussen de gemeenschappen te komen. Sceptici tegenover verzoening blijken tot hetzelfde type te behoren aan beide kanten van de taalgrens: Vlamingen en Walen die een eerder rigide manier van denken hebben en relatief autoritaire ideeën huldigen, vertonen minder empathie en vertrouwen tegenover de leden van de andere taalgroep. (Van Assche, Bostyn, De keersmaecker, Dardenne, & Hansenne)

 

Alles is integraal terug te vinden op: https://www.psychologicabelgica.com/44/volume/57/issue/3/

Meer info

Arne Roets
Vakgroep Ontwikkelings-, Persoonlijkheids- en Sociale Psychologie
T 09 264 64 19 

Alain Van Hiel
Vakgroep Ontwikkelings-, Persoonlijkheids- en Sociale Psychologie
T 09 264 64 25