ERC Consolidator Grants voor Thomas Van Leeuwen en Frederick Verbruggen

(04-12-2017) Het ERC maakte onlangs de resultaten bekend van de ERC Consolidator Grant oproep van 2017.

Twee van de 329 prestigieuze grants zijn toegekend aan onderzoekers van de Universiteit Gent: Thomas Van Leeuwen en Frederick Verbruggen ontvangen elk zo’n 2 miljoen euro om te streven naar een doorbraak die van groot belang kan zijn voor zowel het wetenschapsveld als de maatschappij.

Controle van impulsieve acties

Heb je je ooit afgevraagd hoe mensen hun gedrag kunnen controleren? Of hoe je impulsen kan onderdrukken en aan verleidingen kan weerstaan? Sinds de klassieke oudheid hebben deze vragen schrijvers, filosofen, en wetenschappers bezig gehouden. Vandaag schrijven psychologen doelgericht gedrag toe aan een prefrontaal executief controlesysteem dat impulsieve acties onderdrukt. Impulscontrole (of een gebrek eraan) is in verband gebracht met lichamelijke en geestelijke gezondheid, succes op school en op het werk, en de persoonlijke financiële situatie. Het idee dat mensen in staat zijn om hun impulsen te onderdrukken staat ook centraal in onze huidige sociale, economische, en juridische systemen. Vele fundamentele vragen over impulscontrole blijven echter onbeantwoord. Dit is voornamelijk te wijten aan een enge onderzoeksfocus op het stoppen van goed geoefende acties.

Door rekening te houden met de verschillende cognitieve, emotionele, motivationele, en omgevingsfactoren, zal het ERC-project Ctrl-Impact van Frederick Verbruggen leiden tot een beter begrip van hoe impulsieve acties ontstaan in verschillende situaties en hoe deze kunnen gecontroleerd worden. Dit project zal ook leiden tot nieuwe theoretische inzichten in bepaalde klinische- en gedragsproblemen.

Mechanismen van extreme adaptatie bij plagen

Onze landbouwgewassen staan onder sterke druk van insecten- en mijtenplagen en een gebrekkige gewasbescherming kan leiden tot desastreuze gevolgen. Onder de insecten en mijten bevinden zich alleseters (polyfaag), uitzonderlijke soorten omdat ze zich kunnen voeden op een hele waaier aan planten. Het zijn net die organismen die tot de meeste bestrijdingsproblemen leiden omdat ze ook heel snel resistent worden tegen gewasbeschermingsmiddelen. Dit is geen toeval: planten beschermen zich tegen vraat met een sterk arsenaal aan chemische wapens. Polyfage insecten en mijten moeten dus veel verschillende toxische stoffen kunnen ontgiften. Daardoor zijn ze ook beter in staat om de gewasbeschermingsmiddelen die wij gebruiken onschadelijk te maken.

In het ERC-project POLYADAPT van Thomas Van Leeuwen, wordt de spintmijt gebruikt als modelorganisme om de mechanismen van het extreme aanpassingsvermogen in alleseters bloot te leggen. De spintmijt Tetranychus urticae is één van de meest notoire resistente plagen met een uitzonderlijk waardplanten bereik van meer dan 1.000 verschillende planten. Met een aantal baanbrekende genetische experimenten wordt het antwoord gezocht op de vraag hoe spintmijten erin slagen om de genen verantwoordelijk voor adaptatie perfect aan te sturen.  Het antwoord hierop moet leiden tot nieuwe inzichten over hoe we polyfage plagen beter kunnen beheren.