Universiteit Gent tekent San Francisco Declaration on Research Assessment (DORA)

(08-12-2020) De UGent ondertekende recent de San Francisco Declaration on Research Assesment (DORA). Met de ondertekening herbevestigt zij haar engagement voor een meer holistische en genuanceerde evaluatie van onderzoek.

De San Francisco Declaration on Research Assessment werd in 2012 gelanceerd door de American Society for Cell Biology. Ze bevat een aantal logische, maar destijds ook spraakmakende aanbevelingen over de manier waarop wetenschappelijk onderzoek geëvalueerd zou moeten worden. Zo stelt DORA dat de kwaliteit van het onderzoek zelf moet worden geëvalueerd, ongeacht waar of door wie het is gepubliceerd, en dat die kwaliteit niet kan worden afgeleid uit bijvoorbeeld de journal impact factor van het tijdschrift waarin het is gepubliceerd.

De verklaring pleit er verder voor om naast artikels ook andere vormen van onderzoeksoutput mee te nemen in de evaluatie (bijvoorbeeld datasets en software), en om de impact van het onderzoek breed te bekijken en te evalueren (bijvoorbeeld door ook rekening te houden met de invloed van het onderzoek op beleid).

Ignace Lemahieu, directeur Onderzoeksaangelegenheden: “Traditionele kwantitatieve en outputgerichte evaluaties sluiten te weinig aan bij de aard en de doelstellingen van het onderzoek dat geëvalueerd wordt en ook niet bij de rol die de onderzoekers in de samenleving willen opnemen. DORA is een oproep om enerzijds ‘andere’ onderzoeksoutput te evalueren, en anderzijds onderzoeksoutput ‘anders’ te evalueren.”

Naar een nieuwe evaluatiecultuur

Geïnspireerd door DORA en aansluitend bij de vaststelling dat het klassieke systeem tekortschiet, heeft de UGent de voorbije jaren een duidelijke visie op het evalueren van onderzoek ontwikkeld.

De visienota voor het evalueren van onderzoek aan de UGent uit 2016 stelt dat evaluatie-indicatoren doordacht moeten worden gekozen, rekening houdend met zowel de doelstelling van de evaluatie, de beoogde impact van het onderzoek, en de diversiteit tussen disciplines. De gekozen indicatoren en criteria moeten op voorhand aan alle betrokkenen worden meegedeeld. In 2017 werd de visie verder uitgewerkt in een bijkomende leidraad voor het gebruik van indicatoren in de evaluatie van onderzoek.

Ook het erkennen van andere onderzoeksoutput werd deel van de UGent-visie op onderzoek, getuige het beleidsplan maatschappelijke valorisatie uit 2015, dat maatschappelijke impact van onderzoek wil stimuleren en waarderen.

De principes uit de UGent-visie werden geleidelijk aan in de praktijk gebracht, in de eerste plaats bij de eigen onderzoeksfinanciering. Zo wordt bij diverse projecttypes gevraagd naar de vijf belangrijkste verwezenlijkingen van de betrokken onderzoekers. Bij sommige oproepen wordt naast de wetenschappelijke impact ook gepeild naar de mogelijke economische en maatschappelijke impact, en bij de Interdisciplinaire onderzoeksconsortia zijn een visie op interdisciplinariteit en een impactplan zelfs doorslaggevende evaluatiecriteria.

Parallel aan de evaluatie van onderzoek werd ook aan de evaluatie van onderzoekers gewerkt. Sinds de invoering van het nieuwe loopbaan- en bevorderingsmodel voor ZAP in 2018 wordt bij bevorderingen niet alleen het wetenschappelijke werk van een onderzoeker gewaardeerd. Ook andere aspecten van een academische loopbaan – onderwijs, leiderschap en people management, en institutioneel en maatschappelijk engagement – komen aan bod. Binnen de dimensie ‘onderzoek’ wordt niet enkel naar academische output gekeken, maar ook naar andere soorten output en andere vormen van wetenschappelijk werk, zoals peer review.

“Verbreed je perspectief op onderzoeksevaluatie”

Met de ondertekening van DORA engageert de UGent zich om verder te gaan op de ingeslagen weg.

Rik Van de Walle, rector: “De UGent heeft al heel wat gerealiseerd op het vlak van het evalueren van onderzoek. In het bijzonder met het vernieuwde loopbaan- en bevorderingsmodel voor het ZAP hebben we ons internationaal in de kopgroep van de vernieuwers geplaatst. Maar dat betekent niet dat we er al zijn. Het bijsturen van een evaluatiecultuur – want daarover gaat het, een cultuur – is een stapsgewijs proces dat op lange termijn bekeken moet worden. Uiteindelijk willen we komen tot een evaluatiecultuur die de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek voorop stelt, die een diversiteit aan onderzoek en onderzoekers waardeert, en die goede, integere onderzoekspraktijken stimuleert.”

Omdat wetenschappelijk onderzoek in een mondiale context gebeurt, volgt de UGent de internationale ontwikkelingen op dit vlak goed op en stemt ze het evaluatiebeleid voortdurend af op de bredere context.

Rik Van de Walle: “Het kan niet de bedoeling zijn dat UGent-onderzoekers door het interne evaluatiebeleid worden gehinderd bij het verwerven van externe financiering of bij het solliciteren op vacatures aan andere instellingen. We willen niet volledig voorbijgaan aan outputgerichte indicatoren, onder meer gelet op de rol die zij nog spelen in het Vlaamse en internationale financieringslandschap. Tegelijk wil ik onze nationale en internationale collega’s bij universiteiten, onderzoeksfinanciers en overheden oproepen om hun perspectief op onderzoeksevaluatie en onderzoek in het algemeen te verbreden. Het is mijn hoop dat nog meer instellingen de principes van DORA zullen onderschrijven en gaan toepassen. Er gebeurt al heel wat, zowel in ons land als in het buitenland, maar er blijft nog een lange weg te gaan, ook voor de UGent. Als we samen aan hetzelfde zeel trekken, kunnen we die weg sneller afleggen.”

Contact

Nele Bracke
Directie Onderzoeksaangelegenheden