Wat doet de UGent nu precies met overleden olifant Dumbo?

(22-06-2020) De lijkschouwing van Dumbo is geen alledaagse opdracht voor de UGent. Het doel? Achterhalen aan wat Dumbo overleed én gegevens verzamelen voor onderzoek.

Een kolossale opdracht: de lijkschouwing van de overleden olifant Dumbo is geen alledaagse opdracht voor de UGent. Enerzijds is het doel te achterhalen aan wat Dumbo overleed, anderzijds past het onderzoek in een breder plaatje.

“De gegevens die we verzamelen, bezorgen we aan een internationale werkgroep zodat er op grotere schaal analyses kunnen gebeuren”, vertelt Leen Van Brantegem, kliniekhoofd pathologie van de faculteit Diergeneeskunde.

Twee weken geleden stierf Dumbo in zoo Planckendael. Kort na het overlijden contacteerde de zoo de UGent voor een autopsie. In de laatste twintig jaar is het nog maar de derde volwassen olifant die op de autopsietafel van de faculteit Diergeneeskunde belandt. Een unieke kans dus voor onderzoek, al is dat niet de eerste reden waarom het kadaver bij de UGent terechtkomt. “In de eerste plaats is het onderwijs voor studenten en residenten en dienstverlening naar de zoo toe. In Vlaanderen zijn wij de enige universiteit die het kunnen uitvoeren”, legt dokter Van Brantegem uit. Via macroscopisch en histopathologisch onderzoek moet de doodsoorzaak van de olifantenmatriarch duidelijk worden.

Herpes

Maar los van de autopsie zijn er nog heel wat stalen genomen. Niet om zelf te onderzoeken, wel om op internationaal niveau te gebruiken.

“Per diersoort bestaan er internationale werkgroepen die allerlei gegevens, stalen en analyses bundelen. Bij olifanten is dat extra nuttig, want er zijn er te weinig om per land aparte onderzoeken te doen. Er loopt nu bijvoorbeeld onderzoek naar een specifieke soort herpes, dodelijk voor olifanten. Maar niemand weet waar het zich in de organen nestelt. Door gegevens van meerdere autopsieën te bundelen, is de kans groter om een patroon te ontdekken.”

Grote bijnieren

Dat het resultaten oplevert, is in het verleden al gebleken. Zo ziet het leven van grote katten in dierentuinen er anders uit dan vroeger. “Uit meerdere autopsieën bleek dat veel van die katten te grote bijnieren hadden. Een teken van chronische stress. Een conclusie waarmee je naar het management kan stappen”, aldus doctor Van Brantegem.

Once in a lifetime

Met een gewicht van enkele ton, was de autopsie van Dumbo zeker geen werk voor één persoon. Drie masterstudenten kregen de kans om mee te helpen. “We wisten dat we er vooral waren om fysieke mankracht te leveren”, steekt studente Liesbeth Forier van wal.

“Maar het was toch vooral de ogen uitkijken, zeker in het begin”, lacht ze. “We zijn het gewoon om autopsieën te doen op dieren, ik vooral op koeien. Op zich volg je altijd een vast stramien, zoals beginnen met het ontwarren van de darmen. Dat was hier niet anders”.

Wel anders was natuurlijk de schaal. En bepaalde anatomische bijzonderheden. “Zo’n slurf komen we als student nooit tegen bij een autopsie. Nu konden we er een doorsnede van maken om de spieren te bestuderen. Dat maakte het nog boeiender om te doen. Mijn passie voor olifanten is enkel nog gegroeid”. Een once in a lifetime dus. Zo voelt Liesbeth het zeker aan: “Het is een eer dat we hier hebben mogen aan meewerken. Ik zie het als een cadeau van de universiteit aan ons”. Een afscheidscadeau, want het was ook meteen de laatste autopsie van haar opleiding, die er binnen enkele weken opzit.

Op die manier is er ook een onderwijsluik aan het hele verhaal verbonden. “Het volledige skelet bewaren we trouwens. Dat kan altijd handig zijn voor studenten om te bestuderen”, besluit dokter Van Brantegem.

 Binnen enkele weken weten we waaraan de olifant overleed.

Lees meer artikels over: