Nieuwe PISA-resultaten moeten Vlaanderen wakker schudden

(03-12-2019) UIt het nieuwe PISA-onderzoek blijkt dat Vlaamse 15-jarigen op alle vlakken slechter scoren dan 3 jaar geleden. De achteruitgang voor leesvaardigheid is zelfs aanzienlijk.

Het ‘Programme for International Student Assessment’ (PISA) is een driejaarlijkse internationale studie die al sinds 2000 de wiskundige en wetenschappelijke geletterdheid en de leesvaardigheid test bij de 15-jarigen in 79 landen. Het onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Voor PISA 2018 werden in Vlaanderen 4.882 leerlingen uit 172 scholen getest.

Achteruitgang op elk vlak

De resultaten van de Vlaamse leerlingen gaan achteruit op elk gebied. Voor leesvaardigheid is de achteruitgang ten opzichte van 2015 zelfs aanzienlijk. Voor de eerste keer sinds het begin van de tests in 2000 vallen de Vlaamse 15-jarigen voor leesvaardigheid  uit de top 10 van de OESO-landen. Binnen Europa moet Vlaanderen voor leesvaardigheid Ierland, Estland, Letland en Polen laten voorgaan. 1 op 5 van de Vlaamse leerlingen haalt niet eens het minimumniveau: ze kunnen teksten niet goed gebruiken en ze kunnen er de belangrijkste elementen niet uithalen.

Voor wiskunde en wetenschappen behoren de Vlaamse leerlingen nog steeds tot de Europese subtop, maar ook hier gaan de gemiddelde scores duidelijk achteruit. Tussen 2003 en 2018 daalde het aantal toppresteerders voor wiskunde in geen enkel land zo sterk (-15%) als in Vlaanderen. 17% van onze leerlingen is laagpresteerder voor wiskunde en 18% laagpresteerder voor wetenschappen. Er zijn maar 9 landen/regio's waar de wetenschappelijke geletterdheid duidelijk gedaald is tussen 2006 en 2018, maar Vlaanderen is er 1 van.

Zelfde trend in alle onderwijsvormen

De negatieve trend is zichtbaar in alle onderwijsvormen, ook in het Algemeen Secundair Onderwijs. Vroeger was amper 1% van de laagpresteerders voor leesvaardigheid een ASO-leerling: nu vind je al 7% van die laagpresteerders in het ASO.
De Vlaamse leerlingen geven overigens amper blijk van leesplezier. Maar liefst 60% geeft aan enkel te lezen als het moet. De helft van de Vlaamse 15-jarigen bestempelt lezen zelfs als tijdverlies.

De prestaties worden in Vlaanderen meer dan in andere onderwijssystemen verklaard door achtergrondkenmerken zoals thuistaal en migratie. Zo zijn de resultaten duidelijker slechter bij leerlingen die thuis geen goed Nederlands spreken.

“Deze resultaten kan en mag je niet wegwuiven”, zegt Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts.  “Jaar na jaar zijn er wel experts die de slechte resultaten relativeren, maar ik wil dat uitdrukkelijk níet doen. Zeker de evolutie op lange termijn kunnen we niet naast ons neerleggen. We moeten nú ingrijpen en de kwaliteit opkrikken. Ten eerste moeten we focussen op Nederlands, want taal is de sleutel tot alle andere kennis. Ten tweede moeten we de lat hoger leggen, met aangescherpte eindtermen die focussen op Nederlands en Wiskunde. Ten derde moet ons onderwijs meer in de spiegel kijken, met in heel Vlaanderen dezelfde proeven die meten of we erin slagen om leerwinst te boeken. Het zal zeker 10 jaar duren voor we effecten van die aanpak zien. Op korte termijn zullen er niet meteen meetbare resultaten zijn, maar we moeten de tanker wel keren”.

De resultaten van het nieuwe PISA-onderzoek worden vandaag voorgesteld in Brussel.

De vakgroep onderwijskunde van de UGent is sinds het begin van het PISA-onderzoek in 2000 verantwoordelijk voor de coördinatie en uitvoering van dit onderzoek in Vlaanderen.

Info

Website PISA

Inge De Meyer
Nationaal projectmanager PISA
M 0486 58 38 25