Plantendiversiteit Europese bossen neemt af

(15-05-2020) Door milieuveranderingen neemt de plantendiversiteit in Europese bossen af, zo blijkt uit internationaal onderzoek waaraan bio-ingenieurs van de Universiteit Gent meewerkten.

Het onderzoeksteam publiceerde cijfers over de effecten van milieuveranderingen zoals de klimaatverandering, de toename van de hoeveelheid stikstof in het bosecosysteem, en veranderd bosbeheer, op meer dan 1000 plantensoorten in Europese bossen. Bio-ingenieurs van de Universiteit Gent werkten mee aan het onderzoek, dat bijzonder waardevol is in de strijd tegen het verlies van biodiversiteit, zoals vastgelegd in de Green Deal-richtlijnen van de Europese Commissie.

Op basis van de cijfers doen ze twee belangrijke vaststellingen:

  1. De plantendiversiteit in bossen van gematigde streken neemt af (onderzoek gepubliceerd in Nature Ecology & Evolution).
  2. Het bladerdak beschermt bossen tegen klimaatopwarming (onderzoek gepubliceerd in Science).

Plantendiversiteit neemt af

De onderzoekers ontdekten dat minder algemene en gespecialiseerde plantensoorten stelselmatig vervangen worden door wijdverspreide soorten. Ze konden deze ontwikkeling linken aan de toegenomen hoeveelheid stikstof die in onze bossen wordt afgezet.

Professor Lander Baeten (faculteit Bio-ingenieurswetenschappen, UGent) licht toe: “Er is meer stikstof aanwezig in bossen. Die toename verandert de concurrentieverhoudingen tussen plantensoorten: de wijdverspreide soorten gedijen beter in de stikstofrijke omgeving en groeien dus sneller. Daardoor sterven er andere meer gespecialiseerde soorten uit. Uiteindelijk worden bossen hierdoor homogener, omdat we steeds meer dezelfde soorten zien opduiken.”

Bladerdak beschermt tegen opwarming

Daarnaast toonden de onderzoekers ook het belang aan van een dicht bladerdak. De afkoeling door het bladerdak van bomen beschermt planten en dieren in het bos immers tegen extreme temperaturen. Dat maakt hen beter bestand tegen de opwarming van de aarde.

Prof. Pieter De Frenne (faculteit Bio-ingenieurswetenschappen, UGent): “Als het bladerdak dichter is, buffert het de klimaatopwarming voor de organismen die eronder leven. Als dat minder dicht wordt, dan stijgt de temperatuur eronder snel.
Alle organismen hebben een optimale temperatuur waarin ze het beste gedijen. Wanneer het klimaat warmer wordt, profiteren soorten die van warmte houden. Dan verdringen ze de soorten die beter functioneren in lagere temperaturen. Door de wereldwijde klimaatverandering leven veel soorten nu al in een suboptimaal temperatuurbereik."

Belangrijk voor bosbeheer van de toekomst

Als het bladerdak van een bos minder dicht wordt - hetzij door verstoringen veroorzaakt door klimaatverandering zoals droogte, ziekten en plagen, en stormschade, hetzij als gevolg van menselijke tussenkomst - ervaren de planten die eronder leven een extra opwarming, waarop ze slecht voorbereid zijn. Gezien de verwachte toename van hittegolven in Europa, zou dit de biodiversiteit van bossen aanzienlijk kunnen veranderen. Bovendien wordt bij een minder dicht bladerdak de negatieve impact van de stikstof nog geaccentueerd, omdat de snelgroeiende soorten meer licht krijgen, waardoor ze verder explosief toenemen.

Bosbeheerders moeten daarom rekening houden met de effecten van bosbeheer, zoals het kappen van bomen, op de omstandigheden in het bos, zoals licht en klimaat. Hun werk kan een grote impact hebben op de biodiversiteit in het bos”, aldus prof. Lander Baeten.

Databank voor klimaatverandering in bossen

De UGent-onderzoekers zijn ook de bezielers van de forestREplot-databank. Die gebruiken onderzoekers wereldwijd om veranderingen in de samenstelling van kruidlagen en het functioneren van bossen in kaart te brengen.

Daarnaast zijn de gegevens uit de databank ook van belang om de effecten van wereldwijde veranderingen in het milieu te beoordelen, zoals stikstofdepositie en klimaatverandering.

Dit onderzoek kwam tot stand met steun van de European Research Council (ERC) binnen de projecten FORMICA o.l.v. prof. Pieter De Frenne en PASTFORWARD o.l.v. prof. Kris Verheyen.

Meer info

Contact