Schijn bedriegt: een kleine boom is niet altijd een jonge boom

(21-01-2019) Wetenschappers van de UGent, het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA), het Congolese Instituut voor Landbouwonderzoek en een internationaal consortium stelden vast dat sommige kleine bomen in Congo ouder zijn dan hun uiterlijk deed vermoeden.

Kleine mysterieuze bomen behoren tot de oudste van het Congolese regenwoud

Woudreuzen werden lange tijd beschouwd als de oudste bomen van het Congolese regenwoud. Uit onderzoek blijkt nu dat ook kleine bomen erg oud kunnen zijn, en zelfs ouder kunnen worden dan de grote kanjers. De ontdekking dat kleine bomen soms langer leven, en dus langduriger koolstof vasthouden, heeft belangrijke gevolgen voor het bosbeleid in de tropen.

 

 

Bosecoloog Bhély Angoboy Ilondea (KMMA) “Ze blijken nauwelijks te groeien en haast stil te staan in de tijd. We stelden vast dat een boom met een diameter van 10 cm makkelijk 300 jaar oud kan zijn, terwijl bomen met een diameter van meer dan 60 cm soms nog geen 200 jaar oud zijn"

Met schatkaart en metaaldetector

Om het groeiritme van de bomen te bestuderen, maten de wetenschappers breedtes van groeiringen op houtstalen die genomen waren met een holle boor. Uniek is dat de groeisnelheid van de bomen met grote precisie gemeten kon worden, dankzij de metalen identificatieplaatjes die koloniale wetenschappers 70 jaar geleden op zo’n 6,000 bomen in het reservaat aanbrachten. De littekens die de nagels in het hout nalieten, markeren een heel precies ijkpunt, het jaar 1948.

Gewapend met een ‘schatkaart’ uit de koloniale periode en een metaaldetector, spoorde het onderzoeksteam in het vergeten Luki-onderzoeksgebied de achtergebleven plaatjes en nagels op, die soms tot 20 cm diep in het hout gegroeid waren. Zo werd duidelijk dat sommige kleine bomen aan een uiterst traag tempo groeien, en bijgevolg een erg hoge leeftijd kunnen bereiken. Deze unieke gegevens uit het Congolese regenwoud werden vergeleken met ‘klassieke’ groeimetingen (diametermetingen) van het 'Afrikaanse Tropisch Regenwoud observatienetwerk’ (www.afritron.org, Leeds University), op tienduizenden bomen in vier Centraal-Afrikaanse landen.

Lang zullen ze leven

Tropische bossen zijn essentieel om het klimaat te regelen door de overtollige CO2 uit de atmosfeer op te slaan. Ze bevatten de helft van de plantaardige koolstof op aarde. De nieuwe kennis over de leeftijd van kleine bomen in tropische wouden nodigt dan ook uit om het bosbeleid in functie van koolstofopslag te herzien. “Ons werk toont aan dat zowel grote als kleine bomen belangrijk zijn om koolstofopslag op lange termijn te verzekeren. Kleine boompjes bevatten weinig koolstof, maar leven lang én ze zijn zeer talrijk. Grote bomen zijn zeldzamer en hebben snellere levenscycli, maar een enkeling bevat veel koolstof. We herinneren wetenschappers en bosbeheerders eraan om de focus op zowel grootte als levensspanne te leggen. Men heeft de neiging om alleen de grote bomen in het bos te zien, maar schijn bedriegt.", legt Bhély uit.

Het onderzoek

Het resultaat van dit onderzoek werd net gepubliceerd als cover story in het februarinummer van het toonaangevende vaktijdschrift Nature Plants.

Info & betrokken vakgroepen

Jan Van den Bulcke
Vakgroep Omgeving (UGent)
T 09 264 61 25
jan.vandenbulcke@ugent.be

Lees meer artikels over: