Van diergeneeskunde naar nationale volksgezondheid

(02-04-2020) Alumnus Steven Van Gucht is al enkele weken prominent aanwezig in de media. Als voorzitter van het Wetenschappelijk Comité Coronavirus helpt de viroloog de overheid het coronavirus te bestrijden.

Van Gucht studeerde diergeneeskunde en behaalde een doctoraat in diergeneeskundige wetenschappen met een onderzoek naar respiratoire virussen van het varken. Van diergeneeskunde naar nationale volksgezondheid; het lijkt een onlogische stap, maar dat is het allerminst.

One Health

Hond op operatietafelDe wisselwerking tussen diergeneeskunde en humane geneeskunde is groot. De idee dat de gezondheid van mens, dier en milieu verbonden zijn, noemen we het One Health concept. Zeker in een land als België, met veel inwoners, dieren en landbouw op een kleine oppervlakte, is dat een belangrijk fenomeen. 

Veel virussen bij de mens ontstonden uit dierlijke virussen. Zo zijn menselijke influenzavirussen afkomstig van varkens of van vogels. Ook bij TBC, rabiës, salmonella of antibioticaresistentie zijn er verbanden tussen mens en dier. Door ziektes bij dieren te onderzoeken, kunnen onderzoekers beter het overdrachtsrisico inschatten naar de mens. Ook de UGent past het One Health principe toe: de diergeneeskunde werkt nauw samen met de humane geneeskunde.

Jaarlijks sterven er zo’n 60.000 mensen aan hondsdolheid of rabiës, voornamelijk kinderen in ontwikkelingslanden. Door vaccinatie van honden kan deze vreselijke ziekte voorkomen worden.  

Dierenartsen in strijd tegen corona

Labo vakgroep Virologie, Parasitologie en ImmunologieDat net dierenartsen ingeschakeld worden in de strijd tegen corona is allerminst een toeval. De diergeneeskunde heeft ervaring met epidemieën van infectieziektes, zoals rabiës, vogelgriep, varkenspest en mond-en-klauwzeer. In de opleiding van dierenartsen komen infectieziektes uitgebreider aan bod dan in de humane geneeskunde, waar andere ziektes zoals kanker een groter aandeel hebben. Dierenartsen hebben dus een sterke achtergrond om nu op te treden in de coronacrisis.

Het coronavirus veroorzaakt een infectie in de longen. Dierenarts-onderzoekers hebben een beter zicht op wat er gebeurt ter hoogte van longen, bijvoorbeeld door experimenteel onderzoek met corona en andere respiratoire virussen bij varkens. Artsen moeten vooral voortgaan op symptomen van hun patiënten, terwijl dierenartsen het verloop van een infectie veel visueler kunnen opvolgen.

Steven Van Gucht doctoreerde over het respiratoir coronavirus van het varken. Hij is één van de beste PhD studenten die ik ooit heb begeleid. Het is zeer terecht dat hij voorzitter van het Wetenschappelijk Comité Coronavirus is, men kan zich geen betere voorzitter wensen. - Prof. Kristien Van Reeth (Vakgroep Virologie, Parasitologie en Immunologie)

De transitie van de diergeneeskunde naar volksgezondheid is courant. Dierenartsen werken met allerlei verschillende diersoorten, waarvan de mens er een is. Er zijn dus heel wat dierenartsen die menselijke pathogenen (ziekteverwekkers) onderzoeken. Piet Vantemsche bijvoorbeeld, de voormalige topman van het Federaal voedselagentschap, is een dierenarts die varkenspest en dioxinecrisissen beheerde.  Later werd hij ingeschakeld bij een griepepidemie. In de huidige coronacrisis staat hij aan het hoofd van de economische taskforce. 

We mogen trots zijn op onze dierenartsen, zij houden het land draaiende in deze moeilijke tijden. - Prof. Jeroen Dewulf (Vakgroep Voortplanting, Verloskunde en Bedrijfsdiergeneeskunde)
Labo in faculteit DiergeneeskundeOngeveer twee derde van de studenten diergeneeskunde gaat verder in de praktijk met verschillende diersoorten. De overige 30% komt terecht in overheidsfuncties, onderzoeksinstellingen, onderwijs en de farmaceutische industrie. 

Momenteel loopt er in het labo Virologie van de faculteit Diergeneeskunde een onderzoek om antistoffen tegen corona op te sporen. We weten niet hoeveel mensen intussen immuun zijn en zo’n immuniteitstest kan het herstel van de samenleving versnellen. 

Gebrek aan financiering

Een groot probleem binnen de diergeneeskunde is het gebrek aan financiering voor experimenteel onderzoek. De diergeneeskunde moet het met zo’n 10% van de budgetten stellen die de humane geneeskunde krijgt. Wanneer er een pandemie uitbreekt, kan er plots geld voor onderzoek worden vrijgemaakt. En dat is problematisch, want er is zo’n 10 jaar nodig om tot degelijke oplossingen te komen. 

Hans NauwynckWe hebben weet van een virus bij varkens dat in de toekomst mogelijk kan overgaan op de mens, het arterivirus. Een pandemie van dit virus zou de coronacrisis doen verbleken. Toch krijgen we amper middelen bijeengesprokkeld om dat virus te onderzoeken. Waarom? Omdat het probleem zich op dit moment niet voordoet bij de mens. - Prof. Hans Nauwynck (Vakgroep Virologie, Parasitologie en Immunologie)

Zeker in een One Health-omgeving is het net belangrijk om duurzaam te investeren op alle onderzoeksniveaus. De faculteit Diergeneeskunde van de UGent blinkt uit in pathogeneseonderzoek. Een warme oproep aan de politiek: wacht niet om problemen op te lossen tot ze zich stellen, maar investeer proactiever in de wetenschap. 

 

Huisdieren besmet met corona?

Prof. Jeroen Dewulf: “Er zijn twee gevallen beschreven van honden en één van een kat waar het  coronavirus is aangetroffen. Er is nog discussie of het hier gaat over contaminaties of over besmettingen door hun eigenaars. De honden vertoonden geen symptomen. De kat is even ziek geweest, maar we weten niet zeker of dat door het coronavirus kwam. Verder onderzoek moet hier uitsluitsel over geven.

Als de dieren besmet blijken te zijn met het coronavirus, dan is de vraag of ze dit terug op mensen kunnen overdragen. Dit is een typisch One Health vraagstuk. Het antwoord is altijd afhankelijk van diersoort tot diersoort en van infectie tot infectie. Wanneer huisdieren aan het gezicht likken, baasjes hun dieren aaien, dieren bij hun eigenaars in bed slapen of uit het bord eten, dan bestaat de kans dat bacteriën en virussen worden uitgewisseld.” 

Lees meer artikels over: