Te weinig onderzoek naar hoe je veilig kunt stoppen met antidepressiva

(23-04-2021) Het langdurig gebruik van antidepressiva neemt overal ter wereld toe. Er is dringend nood aan meer onderzoek naar hoe je veilig en effectief kunt stoppen met antidepressiva, zegt een internationaal team onder leiding van UGent-onderzoekers.

Meer dan 12% Belgische volwassenen neemt dagelijks antidepressiva, wat België de zevende grootste verbruiker van antidepressiva maakt van alle OESO-landen. In een nieuw onderzoek benadrukken UGent-onderzoekers dat, hoewel er veel bekend is over het groeiend gebruik van antidepressiva, er zeer weinig onderzoek is over veilige en effectieve methodes om te stoppen met antidepressiva.

Gevaar van langdurig gebruik antidepressiva

We weten dat de toename van langdurig gebruik van antidepressiva een wereldwijd probleem is. Als huisarts zie ik de moeilijkheden die veel patiënten hebben bij het stoppen met antidepressiva. Momenteel weten we niet voldoende over hoe we langdurig gebruik kunnen terugdringen of wat de veiligste en meest effectieve methodes zijn om mensen te helpen bij stoppen. Er zijn bijvoorbeeld meer dan 1000 studies die kijken naar het starten met antidepressiva, maar we hebben wereldwijd slechts 33 gerandomiseerde gecontroleerde studies gevonden die het stoppen met antidepressiva onderzochten. Het is duidelijk dat dit gebied dringend aandacht nodig heeft", zegt hoofdauteur en UGent-onderzoeker, Ellen Van Leeuwen.

In 2017 nam 12% van de Belgische volwassenen antidepressiva, waarvan 29% langer dan een jaar. Richtlijnen raden meestal aan om antidepressiva te nemen tot 6-12 maanden na verbetering, of tot 2 jaar bij mensen met een risico op terugval. Veel mensen gebruiken antidepressiva echter veel langer. Onderzoek onder antidepressivagebruikers wijst uit dat tot de helft van de mensen die langdurig antidepressiva nemen, geen duidelijke medische reden heeft om ze te blijven slikken. Langdurig gebruik kan tot bijwerkingen leiden zoals slaapstoornissen, gewichtstoename, seksuele disfunctie, bloedingen en maag- en darmproblemen. Daarnaast kunnen ze ook het gevoel geven dat je emotioneel afgevlakt bent en niet in staat bent om zonder medicatie met problemen om te gaan.

Nieuwe studie over stoppen met antidepressiva

Voor deze nieuwe Cochrane studie, keken de onderzoekers naar de bevindingen van 33 gerandomiseerde gecontroleerde studies die 4995 deelnemers omvatten die antidepressiva voorgeschreven kregen voor 24 weken of langer. In 13 studies werd het antidepressivum abrupt gestopt; in 18 studies werd het over een paar weken gestopt (bekend als 'tapering' of afbouwen); in vier studies werd ook psychologische ondersteuning aangeboden; en in één studie werd gevraagd om te stoppen via een brief aan de huisarts, met richtlijnen over afbouwen. De meeste afbouwschema's duurden vier weken of minder en geen van de studies gebruikte zeer trage afbouwschema's van vier weken of meer - in tegenstelling tot nieuwe richtlijnen van het Britse Royal College of Psychiatrists die een afbouw over meerdere weken tot maanden aanbevelen om veilig te stoppen.

De onderzoekers vergeleken verschillende methodes om te stoppen versus voortzetting van langdurig antidepressivagebruik, en keken naar voordelen (zoals het percentage succesvolle stoppers) en nadelen (zoals de terugkeer van depressie of angst, bijwerkingen en onttrekkingsverschijnselen). Uit hun onderzoek blijkt dat er slechts zeer zwak bewijs is over de voor- en nadelen van elk van de verschillende benaderingen van het stoppen - waardoor het moeilijk is om op dit moment harde conclusies te trekken. Het belangrijkste probleem is dat eerdere studies geen onderscheid hebben gemaakt tussen symptomen van een terugkeer (of terugval) van de depressie en onttrekkingsverschijnselen na het stoppen met antidepressiva.

Onttrekkingsverschijnselen of terugval?

Cochrane Study AntidepressantsHet moeilijke onderscheid tussen onttrekkingsverschijnselen en terugval vormt een echte uitdaging voor zowel patiënten, artsen als onderzoekers. Het leidt vaak tot ongepaste voortzetting van antidepressivamedicatie en maakt het nemen van beslissingen in de gezondheidszorg moeilijk. In studies waar antidepressiva werden gestopt, werden onttrekkingsverschijnselen zoals slapeloosheid, stemmingsstoornissen, angst en veranderingen in eetlust soms geïnterpreteerd als een terugkeer van de angst of depressie van de patiënt. Hierdoor kan het lijken alsof de angst of depressie bij meer mensen terugkeert dan in werkelijkheid het geval is.

Om de incidentie van onttrekkingsverschijnselen bij patiënten vast te stellen, zijn grote gerandomiseerde gecontroleerde studies met verschillende afbouwstrategieën nodig. Finaal zijn meer stopstudies nodig en vooral in de eerstelijnsgezondheidszorg, omdat antidepressiva daar het vaakst worden voorgeschreven. In de tussentijd hopen de auteurs dat deze studie een startpunt is om sartsen te helpen bij het openlijk bespreken van het doorgaan of stoppen met antidepressiva met hun patiënten.

"We willen bewustzijn creëren het feit dat onttrekkingsverschijnselen na het stoppen met antidepressiva vaak voorkomen. Het ervaren van onttrekkingsverschijnselen is echter niet altijd een teken van terugval - het kan zijn dat hij of zij trager moet afbouwen naar veel lagere doseringen alvorens te stoppen, zegt Ellen Van Leeuwen.

Meer informatie

  • Dit onderzoek werd gepubliceerd in de Cochrane Database of Systematic Reviews. Lees het hier.
  • Cochrane publiceerde een interview met Ellen Van Leeuwen. Lees het hier

Contact