Zit je ergens mee? Wacht niet tot de emmer overloopt!

(18-10-2019) Geen gezever, op je tanden bijten, je hebt het zeker zelf uitgelokt … Als het over mentaal welbevinden gaat, dan gonst het nog van de clichés en dooddoeners.

En sinds deze week kan je er ook niet naast kijken in de gangen en personeelsruimtes van onze universiteit. Wat zit er achter deze confronterende campagne? Dat doen vicerector Mieke Van Herreweghe en vertrouwenspersoon Sara Drieghe uit de doeken.

Sara Drieghe: “Worstel je ergens mee, blijf er dan niet mee zitten. Dat willen we duidelijk maken. Maar ook: kijk niet de andere kant op als je signalen opmerkt bij iemand anders. Want iedereen is verantwoordelijk voor het gezonde werkklimaat aan de UGent. En raak je er zelf, met je collega’s of leidinggevende niet uit? Dan kan je met je vraag bij de vertrouwenscontacten in de faculteiten of de vertrouwenspersonen terecht, van stress en conflict over verslaving tot alle vormen van grensoverschrijdend gedrag.”

Mieke Van Herreweghe: “Met de communicatie willen we ook Trustpunt, het vroegere vertrouwenspunt, beter bekendmaken als centraal aanspreekpunt voor issues rond mentaal welbevinden. De nieuwe naam ‘Trustpunt’ is laagdrempelig, straalt vertrouwen uit en verwijst tegelijk naar rust. Trustpunt is een plek waar je in alle rust je verhaal kan doen, om zelf opnieuw rust te vinden in je hoofd. Ook belangrijk in onze internationale werkomgeving: de nieuwe naam ligt veel beter in de mond bij anderstaligen dan het vroegere ‘vertrouwenspunt’.”

“Bij Trustpunt kan je in alle rust je verhaal doen, om zelf opnieuw rust te vinden in je hoofd” – Mieke Van Herreweghe

Prestatiegerichte cultuur

Campagne Trustpunt - stressAffiches, boekjes en nieuwe intranetpagina’s wijzen ons op het belang van een organisatie waar iedereen zich goed in zijn vel voelt. Was daar nood aan binnen de UGent?

Mieke Van Herreweghe: “Een universiteit is een prestatiegerichte werkomgeving. Dat bleek uit onze grote welzijnsenquêtes die we in 2013 en 2018 uitvoerden. In de tweede meting werden de resultaten van de eerste namelijk grotendeels bevestigd, ondanks de acties die we hadden uitgerold. Sterker nog: stress en overbelasting waren bij sommige groepen medewerkers zelfs toegenomen over die periode. Als zorgzame werkgever zijn we bekommerd om het mentale welbevinden van de UGent-gemeenschap. Deze sensibiliseringscampagne maakt hier deel van uit.”

Welke thema’s spelen vooral aan de UGent?

Sara Drieghe: “We krijgen veel vragen rond stress en faalangst. Maar net zo goed bieden we collega’s ondersteuning na een schokkende gebeurtenis of doen we aan conflictbemiddeling.”

Mieke Van Herreweghe: “Bij doctorandi speelt ook de onzekerheid over hun statuut, net zoals de verhouding met hun promotor. Vooral feedback geven en incasseren verloopt niet altijd even vlekkeloos. Daarom organiseren we binnenkort verplichte trainingen voor wie voor het eerst een promotorschap opneemt. Die promotorenopleiding besteedt ook de nodige aandacht aan welzijnsaspecten.”

Campagne Trustpunt - conflicten

Luisterend oor

Stel: ik klop aan bij Trustpunt. Waaraan kan ik mij verwachten?

Sara Drieghe: “Eerst en vooral neemt de vertrouwenspersoon uitgebreid de tijd om te luisteren, in alle discretie. Vervolgens bekijken we samen wat je verwachtingen zijn en of er vervolgstappen mogelijk zijn. Misschien wil je het probleem zelf aankaarten bij de andere betrokkenen maar weet je niet precies hoe. Dan kunnen we dat gesprek samen voorbereiden. Soms organiseren we een bemiddelingsronde of we gaan in gesprek met iemand binnen de organisatie die mee kan zoeken naar een oplossing. Of we bieden ondersteuning als je het probleem niet alleen durft aan te kaarten bij je collega’s of leidinggevende.”

Mieke Van Herreweghe: “De begeleiding door Trustpunt is er in eerste instantie op gericht om de vertroebelde relaties tussen mensen te herstellen. Let wel: de vertrouwenspersoon neemt een neutrale positie in. Als melder mag je dus niet verwachten dat Trustpunt mee je standpunt gaat verdedigen.”

Melder aan zet

Komen er altijd vervolgstappen na een gesprek bij Trustpunt?

Sara Drieghe: “Soms is een doorverwijzing naar externe hulpverlening aangewezen of noodzakelijk: naar een arbeidsarts, de ombudspersoon, UCare na een schokkende gebeurtenis, het Zorgcentrum na Seksueel Geweld binnen het UZ Gent, een psycholoog … Ongeveer de helft van de collega’s wil graag een of ander vervolgtraject na het eerste gesprek bij Trustpunt. De rest heeft voldoende aan een luisterend oor, in combinatie met advies van de vertrouwenspersoon zelf.”

Mieke Van Herreweghe: “Belangrijk is ook dat de vertrouwenspersonen geen enkele stap zullen zetten zonder expliciete toestemming van de melder. Je kiest dus zelf of je een vervolgactie wil. Trouwens, ook als leidinggevende kan je bij Trustpunt terecht voor advies en coaching rond psychosociale risico’s binnen je team. Of wanneer je signalen opmerkt bij een collega of getuige bent van uitspraken of gedragingen die volgens jou niet door de beugel kunnen.

“Ongeveer de helft van de melders bij Trustpunt wil graag een of andere vervolgactie, de rest heeft voldoende aan een luisterend oor” – Sara Drieghe

Voelsprieten in het veld

Vicerector Mieke Van Herreweghe en vertrouwenspersoon Sara Drieghe

In de faculteiten zijn er ook zogeheten vertrouwenscontacten. Hoe werkt Trustpunt met hen samen?

Sara Drieghe: “De vertrouwenscontacten zijn onze voelsprieten in het veld. Ze zijn opgeleid voor hun rol en we overleggen regelmatig. Als laagdrempelig aanspreekpunt binnen de vertrouwde werkomgeving bieden deze collega’s een luisterend oor, maar ze doen zelf nooit bemiddeling of andere interventies. Daarvoor schakelen ze de vertrouwenspersonen in.”

Mieke Van Herreweghe: “Die rol van Trustpunt als draaischijf is cruciaal. Heb je veel verschillende meldpunten, dan kan een probleem soms lang blijven aanslepen. Doordat Trustpunt alle meldingen centraliseert, kunnen we veel sneller en gerichter actie ondernemen.”

Voeren ook andere universiteiten campagne rond welzijn bij hun medewerkers?

Mieke Van Herreweghe: “Uiteraard vinden de andere universiteiten het net zo belangrijk dat hun medewerkers zich goed in hun vel voelen. Uniek is wel dat ons Trustpunt acht voltijdse medewerkers telt, die ten dienste staan van zowel ons personeel als van onze studenten. Dat wil niet zeggen dat er bij ons meer problemen zijn. Wel dat we bewust investeren in mensen en middelen om een preventief welzijnsbeleid uit te tekenen en psychosociale risico’s op een doelgerichte en eenvormige manier aan te pakken.”

 

“We investeren bewust in mensen en middelen om een preventief welzijnsbeleid uit te tekenen” – Mieke Van Herreweghe

Welzijnsplan verplicht

Uit de registratie van alle meldingen weet Trustpunt goed wat er leeft binnen de UGent. Gebeurt er iets met die cijfers?

Sara Drieghe: “Op kwartaalbasis rapporteren we cijfermatig, en dus anoniem, vanuit Trustpunt aan het Subcomité Preventie en Bescherming op het Werk waar Mieke voorzitter van is. Wij doen in ons jaarverslag aanbevelingen aan het bestuur en gaan jaarlijks langs bij alle decanen en directeurs. Met hen bekijken we hoe we zo gericht mogelijk kunnen ondersteunen naar de preventie en aanpak van psychosociale risico’s. Vanaf 2020 zullen we ook geregeld intern communiceren over welzijnsthema’s, onder meer via de personeelsnieuwsbrief.”

Mieke Van Herreweghe: “Ook met resultaten van de welzijnsenquête gaan we actief aan de slag. Tot op het niveau van de faculteiten en hun directies, vakgroepen en afdelingen worden er actieplannen uitgewerkt rond psychosociaal welzijn. Ook de beleidsplannen van de faculteiten zelf bevatten voortaan verplicht een welzijnsrubriek met concrete actiepunten.”

“Nog te veel collega’s starten hun verhaal met ‘Ik weet eigenlijk niet of het wel erg genoeg is’” – Sara Drieghe

Campagne Trustpunt - alcoholWeg met taboes

Tot slot, wanneer is deze sensibiliseringscampagne voor jullie geslaagd?

Mieke Van Herreweghe: “Wanneer we de collega’s hebben kunnen triggeren om over hun eigen gedrag na te denken. En dat we tegelijk het taboe en de vele clichés kunnen doorbreken die nog steeds rond psychosociaal welzijn hangen. Zit je met iets, wacht dan niet tot de emmer echt overloopt. Dat idee willen we op een zorgzame manier overbrengen, maar zonder de betuttelende of belerende toer op te gaan.”

Sara Drieghe: “Als vertrouwenspersoon kunnen we natuurlijk niet alles oplossen. Maar een goed gesprek kan vaak al genoeg kracht geven om met het probleem aan de slag te gaan. ‘Ik weet eigenlijk niet of het wel erg genoeg is om het hier te komen vertellen’: met dit excuus starten nog te veel collega’s en leidinggevenden hun verhaal als ze bij ons terechtkomen. Daar willen we verandering in brengen zodat problemen worden aangepakt alvorens ze escaleren.”

Wil je meer weten over Trustpunt?

Je leest er alles over op www.ugent.be/goedinjevel.

Deze week worden in de personeelsruimtes van je vakgroep, afdeling of dienst de affiches van de Trustpunt-campagne opgehangen. Ook kan je een handige folder meenemen over welzijn op het werk.