Vereenzaming bij internationale medewerkers

(10-12-2020) Veel net toegekomen internationale onderzoekers ervaren door de coronamaatregelen een gevoel van isolement. We laten hen zelf aan het woord en zoeken uit wat we hier samen aan kunnen doen.

The English version

De coronamaatregelen staan toe dat iedereen een minimum aan sociaal contact kan onderhouden: eerst was dat je bubbel, nu is dat je directe gezin en je knuffelcontact. Dit is nodig voor ons mentaal welzijn. Maar sinds code rood is ingevoerd aan de UGent en België terug in lockdown verkeert, is het vooral voor kersverse internationale onderzoekers soms een grote uitdaging om niet geïsoleerd te worden in Gent. Als iedereen in zijn kot moet blijven, hoe bouw je dan de contacten op die je nodig hebt om normaal te functioneren?

We laten hieronder Nel Grillaert (DPO) en Adinda Dujardin (Trustpunt) aan het woord om wat duiding te geven bij de problematiek van eenzaamheid en een aantal strategieën aan te bieden voor hoe we samen het probleem kunnen aanpakken. Daarna vertellen een aantal PhDs over hun ervaringen tijdens hun eerste weken in Gent onder lockdown.

Nel Grillaert en Adinda Dujardin over de problematiek

  • Nel Grillaert is een career coach bij DPO en doet aan loopbaanbegeleiding.
  • Adinda Dujardin werkt als vertrouwenspersoon bij Trustpunt en is een aanspreekpunt rond mentaal welzijn.

Waaraan merken jullie dat er onder de doelgroep doctorandi en postdocs welzijnsproblemen zijn? Welke problemen zijn dat?

Nel – Tijdens mijn werk als loopbaancoach merk ik dat bij velen de motivatie om te werken aan het dalen is. Ze staan ’s ochtends op en ze hebben geen zin meer om aan pc te zitten. Alle dagen zijn hetzelfde, ze verliezen verbinding met hun collega’s en hun leidinggevenden. Spontane feedback gebeurt veel minder dus mensen hebben het gevoel dat ze niet meer weten of ze goed of slecht bezig zijn. Ze zijn voelen zich alsof ze “zomaar iets aan het doen zijn”.

Adinda – Bij Trustpunt zien we eerder het signaal dat er een toegenomen gevoel van eenzaamheid is onder internationale medewerkers. Ook voor de start van de corona-pandemie was voor internationale medewerkers integratie immers vaak een uitdaging: Naast een nieuwe job, kom je daarbij ook in een nieuwe, onbekende omgeving terecht waar je vaak (nog) niemand kent, dus een sociaal netwerk uitbouwen, zowel op professioneel als op persoonlijk vlak, is cruciaal. Daarbij moet je soms ook leren om culturele verschillen te overbruggen. Aan de slag gaan aan de UGent als internationale medewerker kan dus in normale tijden al een uitdaging zijn, maar we zien nu dat de lockdown dit proces bemoeilijkt. Dit zorgt ervoor dat we nu vaak horen dat mensen zich eenzaam voelen. Sommige onderzoekers geven aan dat ze letterlijk maandenlang alleen zitten. De lockdown zorgt dat ervoor dat dit soort problemen groter worden dan ze al waren.

Daarnaast krijgen we van promotoren en andere medewerkers ook signalen dat ze zich zorgen maken om de internationale medewerkers in hun team. Men weet vaak niet zo goed hoe je moet omgaan met iemand die zich in een negatieve situatie bevindt, zoals dat bij vereenzaming het geval is. (Adinda Dujardin)

Wat zijn de oorzaken van het dalende gevoel van (mentaal) welzijn onder de doelgroep?

Adinda – Het constante telewerken heeft gevolgen voor iedereen. We merken dat veel mensen zich minder kunnen beroepen op zogeheten energiegevers zoals sociale contacten, hobby’s of activiteiten. Je kan zo’n energiegevers zowel op het werk als in je persoonlijke omgeving vinden. Op beide domeinen komen veel van die energiegevers echter onder druk te staan. Als jij bv. iemand bent die zijn energie haalt uit een babbeltje te slaan of eens te gaan lunchen met iemand en dat gaat door de maatregelen helemaal niet meer omdat alles digitaal is, heeft dat gevolgen voor je energiepijl. Je kan je moeilijker opladen. De koffiepauze, samen je boterhammen eten of een collega tegenkomen in de gang, dat gaat nu allemaal niet meer. Het kan voor internationale medewerkers in normale omstandigheden al een uitdaging zijn om energiegevers te zoeken en te vinden in een nieuwe stad, maar in deze tijden wordt die uitdaging ongetwijfeld nog groter.

Nel – Mensen hebben ook het gevoel dat ze enkel nog met hun werk bezig zijn, al de rest (hobby’s, sociaal contact) valt weg. Door de maatregelen is het zeer gemakkelijk om in een vicieuze cirkel te vallen want je loopt het risico dat je wereld vernauwt – zeker voor alleenstaanden zoals veel van onze PhDs. Zij hebben thuis vaak niemand om hun dag mee te bespreken en digitaal blijft het natuurlijk moeilijk om diep in te gaan op de dingen die je bezighouden, zeker als je nieuw bent! Dat resulteert soms in onzekerheid en faalangst waardoor het moeilijk wordt om dingen te relativeren.

Velen zullen er ook voor terugdeinzen om dit soort gevoelens te delen met hun promotor want men wil natuurlijk niet het risico lopen dat ze de indruk wekken dat ze slecht bezig zijn. Daardoor komen ze uiteindelijk terecht in een enorm geïsoleerde situatie, met alle gevolgen van dien. (Nel Grillaert)

Hoe is dit onder de aandacht gekomen van de UGent?

Adinda – De belangrijkste reden is dat een aantal verschillende diensten onafhankelijk van elkaar tot de conclusie kwamen dat er een probleem was. Trustpunt, DPO, de Doctoral Schools en ook de faculteiten merkten dallemaal plots een stijging in het aantal klachten of cases die te maken met de problematiek van vereenzaming onder internationale medewerkers. Er bestaan al initiatieven voor studenten die deze problematiek aanpakken, dus het was geen grote stap om ook voor internationale medewerkers een dienstenoverschrijdend project beginnen om dit probleem aan te pakken.

Welke oplossingen biedt de UGent om met deze problemen om te gaan? Wat kunnen doctorandi/postdocs zelf doen?

Adinda – Onze werkgroep heeft een webpagina gemaakt waarop een overzicht staat van organisaties die gerund worden door en werken voor internationale PhD researchers of internationale medewerkers in het Gentse in het algemeen. Ook tijdens de lockdown organiseren zij activiteiten en bieden zij mogelijkheden aan om je sociaal netwerk uit te breiden en je peers te ontmoeten. Neem dus zeker contact op met hen! Sociaal contact uitzoeken, ook tijdens de lockdown, blijft een van de allerbelangrijkste stappen die je kan zetten om je mentaal welzijn te verzekeren.

Bovendien zijn veel faculteiten nu ook bezig met het organiseren van activiteiten om nieuwelingen in contact te brengen met andere medewerkers en studenten. Een overzicht hiervan vind je ook op de pagina.

Wat betreft andere stappen die je zelf kan ondernemen, zijn er spijtig genoeg geen one-size-fits-all oplossingen. Iets wat ik soms opmerk is dat mensen door stress in een soort tunnelvisie terecht komen, waardoor ze niet meer zien wat er wel nog mogelijk is om met de situatie om te gaan. Men heeft de neiging om in stresserende situaties terug te grijpen naar wat men al kent, maar in de huidige situatie zijn die bekende copingstrategieën niet altijd mogelijk. Zo kan het bijvoorbeeld moelijker worden om na te denken over welke manieren er wel nog zijn om sociaal contact te zoeken, zoals bijvoorbeeld digitaal of buiten tijdens een wandeling.

Focussen op wat nu niet meer mogelijk is door de lockdown helpt niet om je beter te voelen. Probeer te focussen op wat er wél nog mogelijk is. Voorzie daarnaast ook voldoende ontspanning en kom genoeg buiten. Het is soms gemakkelijker om in de wintermaanden binnen te blijven maar probeer het toch te doen.

Als je merkt dat je het sociaal contact echt mist, organiseer het dan op een manier die toegelaten is. Het zal misschien niet hetzelfde zijn als voorheen, maar het is zonder twijfel beter dan geen contact. Contacteer collega’s, vrienden of familie en plan een video-call in. Of ga ermee gaan wandelen (je mag je in groep met 4 verplaatsen), dan heb je zowel sociaal contact als een beetje beweging.

Nel – Wees vooral niet bang om het contact te initiëren. Durf die eerste stap te zetten naar een collega, kennis of vriend. Een nee heb je, een ja kan je krijgen.

Heb je advies over wat andere medewerkers – promotoren bij uitstek – kunnen doen om al dan niet net gearriveerde PhDs of postdocs te helpen doorheen deze moeilijke periode?

Adinda – Promotoren, blijf contact houden met je PhDs! Vraag aan hen wat jij voor hen kan doen. Durf dat initiatief te nemen om dit bespreekbaar te maken. Dat hoeft niet zoveel te zijn. Een informele koffiemeeting, een korte check-in of gewoon iemand die vraagt hoe het met je gaat kan soms al een verschil maken. Het is ok om met elkaar af te stemmen over de impact die corona heeft op je welzijn. Zo’n klein gebaar kan voor een internationale medewerker het begin betekenen van zich opgenomen voelen door de groep.

Nel – Medewerkers, neem contact op met jullie internationale collega's. Moedig dat aan bij anderen en probeer zelf ook de eerste stap te nemen. Wacht niet tot je collega het initiatief neemt.

Ngoc Lan NguyenNgoc Lan Nguyen - Vietnam

  • Hanoi, Rode Rivierdelta, Vietnam
  • Doctoraatstudent in de Vakgroep Elektromechanica, Systeem- en Metaalengineering, Faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur
  • Aangekomen op 3 november

Is er een lockdown in Vietnam?

Nee, de overheid heeft vrij vroeg al zeer strikte maatregelen genomen waardoor de infectiecijfers sinds april laag gebleven zijn. Corona is niet echt een groot probleem meer. Er kwamen wel veel herinneringen bij mij naar boven toen ik toekwam in Gent tijdens de lockdown.

Was je wat bezorgd over naar hier komen?

Het werd mij in september bevestigd dat ik mijn PhD-studie in Gent mocht aanvatten, toen er geen sprake meer was van een lockdown, weet je nog? Maar nadat ik mijn visum in orde had gebracht, liet mijn promotor me plots weten dat België toch terug in lockdown ging. “Nu is het te laat,” dacht ik, “ik heb mijn visa al!” Nee, ik maak maar een grapje, ik ben blij dat ik hier ben.

Gelukkig is de lockdown niet te extreem: je mag nog altijd buiten gaan en de winkels blijven open. Ik werk vooral thuis, maar ik probeer ’s avonds toch altijd een wandeling te maken want Gent is zo’n mooie stad. Voor de rest is er eigenlijk niet zoveel te doen. (Ngoc Lan Nguyen)

Kende je hier iemand voor je toekwam?

Nee, niemand. Het spijtige aan de lockdownmaatregelen is dat ik nog niemand heb kunnen ontmoeten. Ik heb het grootste deel van mijn tijd hier doorgebracht in mijn appartement, behalve dan om eten te halen of te gaan wandelen. Normaalgezien zou ik met nieuwe mensen proberen praten of een conversatie beginnen tijdens een van mijn wandelingen, maar dat masker maakt het echt moeilijk om spontaan met vreemden te babbelen.

Hetzelfde geldt voor de universiteit want alle meetings met mijn collega’s vinden online plaats. Ik heb nog niemand fysiek ontmoet want ons labo is nog altijd gesloten.

Hoe voel je je nu?

Ik ben zowel een beetje eenzaam als blij dat ik alleen ben, begrijp je dat? Het is een gemengd gevoel omdat ik het echt mis om fysiek met mensen te praten. Ik Skype natuurlijk dagelijks met mijn familie en vrienden thuis. Maar het is toch niet hetzelfde. Ik zou zo graag wat nieuwe mensen leren kennen en wat vrienden maken. Maar ik denk dat het vooral belangrijk is dat ik er mij op focus dat deze situatie tijdelijk is. Ik ga hier nog een even zijn en uiteindelijk zal alles wel beter worden.

Wat moeten andere PhDs weten voor ze naar hier komen?

Bereid je zowel mentaal als fysiek voor. Breng veel mondmaskers en handgel, maar bereid je er vooral op voor dat je gedurende lange tijd alleen zal zijn. Er is een groot verschil tussen een lockdown doorstaan met je familie en op je eentje. Wees je daarvan bewust!

David Gleerup - DenemarkenDavid Gleerup

  • Kopenhagen, Denemarken
  • Doctoraatsstudent in de Vakgroep Morfologie, Faculteit Diergeneeskunde
  • Toegekomen op 14 october

Twijfelde je wat over naar België komen door corona?

Nee, eigenlijk niet. Naar hier komen om mijn PhD te behalen was een enorme opportuniteit voor mij, dus ik heb eigenlijk niet getwijfeld. Ik heb alles in orde gebracht voor ik hier toekwam, mijn verblijfplaats was al geregeld. Ik moest gewoon nog wat papieren tekenen en kon er meteen intrekken.

Wat doe je nu met je tijd?

Ik was van plan om twee weken voor het officiële begin van mijn doctoraatsstudie naar hier te komen om wat te reizen en naar de kust en de Ardennen te gaan. Maar doordat de lockdown vrijwel onmiddellijk nadat ik toekwam, ben ik gewoon binnengebleven. Ik vond het geen leuk idee om rond te reizen zonder ergens iets te kunnen eten of te overnachten. Maar kijk, alles is OK. Ik voel me eigenlijk niet geïsoleerd aangezien mijn vriendin met me naar hier is meegekomen.

Is zij ook van Denemarken?

Ja, ze is recent ook een stage begonnen aan de UGent.

Heb je al wat nieuwe mensen ontmoet?

Ik heb de andere doctoraatsstudenten in mijn vakgroep al kort ontmoet maar ik heb eigenlijk nog geen tijd met hen doorgebracht aangezien we nu enkel de labo’s binnen mogen als we werk hebben dat enkel daar gedaan kan worden. Het meeste werk dat mijn onderzoek nu vereist is toch theoretisch dus ik kan het eigenlijk allemaal van thuis doen. Dit betekent dat ik ook niet echt voeling heb met hoe het is voor andere mensen in een vergelijkbare situatie als de mijne. Het is moeilijk om dat soort zaken te bespreken over Skype met mensen die je niet echt kent.

Ondanks alles klink je eigenlijk nog positief.

Ik ben ook positief ingesteld. Ik ben echt gedreven om mijn PhD te behalen dus ik zou eigenlijk in om het even welke situatie naar Gent gekomen zijn. Zelfs als was ik hier helemaal alleen en was ik in vergaan van de eenzaamheid en de depressie, had ik het nog altijd de moeite waard gevonden!

Denk je dat je depressief geworden zou zijn als je vriendin niet met je was meegekomen?

Och, zonder enige twijfel! (lacht)

Heb je veel aan je promotor?

Zeker, hij is zeer behulpzaam. Ik denk dat ik zeker bij hem terecht kan, mochten er ooit problemen zijn die te maken hebben met eenzaamheid of depressie. Ik heb ook veel aan het buddysysteem dat de Doctoral Schools organiseert. Ze wijzen je een andere doctoraatsstudent aan die min of meer je gids is tijdens je eerste weken en maanden. De studente die mij is toegewezen is fantastisch!

Als ik iets moet weten, stuur ik haar gewoon een bericht en stuurt ze mij in de juiste richting. Ze heeft me echt al met veel geholpen. Het zou voor mij niet steekhouden om mijn promotor of iemand in de centrale administratie te gaan lastigvallen met al mijn onnozele vragen.

Het buddysysteem zorgt ervoor dat ik mijn vragen aan een iemand kan stellen die ook in mijn situatie zit, zodat ik niet het gevoel heb dat iemand ten laste ben. Het is echt mijn hoofdbron van informatie met betrekking tot de UGent. (David Gleerup)

Hoor je je vrienden en familie vaak?

Ja, vrij veel zelfs. Ik heb een stiefvader die wat serieuze gezondheidsproblemen heeft dus ik ben blij dat ik vaak met hem kan praten. Eigenlijk is dat de enige negatieve kant van mijn verblijf hier: dat ik geen tijd meer kan doorbrengen met hem. Maar de mogelijkheid om met hem te praten en tegelijk ook zijn gezicht te zien, is echt belangrijk voor mij. Video-callen is sowieso beter dan niets.

Elaheh Hasan Nataj NiaziElaheh Hasan Nataj Niazi - Iran

  • Amol, Mazandaran Province, Iran
  • Doctoraatsstudente in de Vakgroep Dierwetenschappen en Aquatische Ecologie, Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen
  • Toegekomen op 4 november

Hoe zijn jouw eerste weken in Gent geweest?

Iedereen is al zeer vriendelijk geweest voor mij sinds ik hier ben. De UGent heeft ervoor gezorgd dat ik alles had wat ik nodig had. Het enige wat ik mis, is wat beweging in de studentenhome waar ik woon want alles is daar zo stil nu. Ik begrijp volledig waarom de lockdownmaatregelen er zijn, maar ik denk dat het er ook voor gezorgd heeft dat veel nieuwe doctorandi hun verblijf in België hebben uitgesteld. Er zijn hier nu nog maar enkele studenten. Ik hoop dat er binnenkort meer komen.

Heb je je collega’s al ontmoet?

Ja, we hebben elkaar kort ontmoet in de kantoren van het labo. Ik hoop dat ik wat tijd met hen zal kunnen doorbrengen eens de lockdown voorbij is. Maar tot dan zal ik al mijn werk van thuis doen, zoals ik het al de hele maand doe. Mijn labowerk begint normaal gezien pas binnen enkele weken.

Ben je al veel buitengekomen?

Soms, ja. Ik kom buiten om eten te halen en om mijn vrienden te zien. Ik heb er hier al drie gemaakt! (lacht) Hoe ik hen ontmoet heb, is eigenlijk nogal een grappig verhaal. Ik was in een kleerwinkel iets aan het uitproberen en ik vroeg twee andere mensen wat ze ervan dachten en of ik het zou moeten kopen. We konden het zeer goed met elkaar vinden dus zijn we van tijd tot tijd beginnen afspreken. De andere persoon die ik hier ken is een Iraniër die naar dezelfde universiteit is gegaan als mij en hier al langer is.

Om eerlijk te zijn, heb ik eigenlijk al een vrij positieve ervaring gehad hier, ondanks de lockdown. Je moet gewoon wat sociaal zijn en dan kom je er wel. (Elaheh Hasan Nataj Niazi)

Welke raad zou jij andere doctorandi geven die hier toekomen tijdens de lockdown?

Respecteer alsjeblieft de quarantaineregels! Het duurt maar twee weken en daarna kan je naar buiten gaan en ten volle genieten van Gent. Ik weet wel dat er een lockdown is, maar er zijn nog altijd superveel dingen die je kan doen: wandelen in kleine groepjes, praten met mensen en hen leren kennen. Geniet van de simpelere dingen in het leven en alles komt goed.

Tokuma Negisho Bayissa - EthiopiëTokuma Negisho Bayissa

  • Jimma, Oromia Region, Ethiopia
  • Doctoraatsstudent in de Vakgroep Voeding, Genetica en Ethologie, Faculteit Diergeneeskunde
  • Toegekomen op 15 october

Is dit je eerste keer in Gent?

Nee, gelukkig niet. Ik heb mijn master behaald aan de UGent in 2012 en ik kom hier sinds 2018 drie maanden per jaar voor mijn doctoraat in de Faculteit Diergeneeskunde onder prof. Geert Janssens. Dus je kan zeker stellen dat Gent als een tweede thuis is voor mij.

Heb je een familie?

Ja, ik ben getrouwd en ik heb twee kindjes, een meisje en een jongetje. Ze zitten nog in Ethiopië. Ik zie ze vaak over Skype in mijn huis in Jimma, maar ik mis mijn vrouw and mijn kinderen echt. Het is moeilijk om hen achter te laten tijdens corona. Zeker aangezien er ook serieuze politieke problemen zijn in mijn thuisland. Maar mijn doctoraat is zeer belangrijk voor mij, dus ik hou vol.

Waar hou je je nu mee bezig?

Ik ben altijd thuis. Ik ga enkel buiten om naar de supermarkt te gaan en eten te kopen. Ik probeer een of twee keer per week door de stad te fietsen voor wat beweging. Maar, afgezien daarvan, ben ik eigenlijk de hele tijd aan het werken en aan het schrijven. Ik spreek mijn promotor eens per week om hem een update te geven. Maar ik moet wachten tot de coronamaatregelen versoepelen voor ik terug het labo in Merelbeke binnen kan. Dat stoort me niet, ik heb immers nog genoeg werk.

Zijn er andere doctorandi die je kent die in een gelijkaardige situatie zitten als jij?

De meeste andere doctorandi die ik ken, zijn Ethiopiërs. Ze zitten vast in hun kamer met hun werk, net als mij. Ik spreek ze soms over Skype. Ik heb gemerkt dat het vooral diegenen zijn die hier voor het eerst zijn die het moeilijk hebben.

Wat bedoel je?

Afrikaanse onderzoekers die al in Europa geweest zijn, hebben hier al contacten opgebouwd. Ze weten naar waar ze moeten gaan of met wie ze moeten bellen om de dingen te verkrijgen die ze nodig hebben. Nog belangrijker: hun onderzoek zit doorgaans al in een verder stadium. Op een bepaald punt in een project weet je wat je moet doen om je onderzoek af te maken. Je hebt je dataset en je moet hem enkel nog verwerken en je conclusies neerschrijven. Het te bewandelen pad is duidelijk, je moet er gewoon nog de uren werk insteken.

Maar als het je eerste keer is in Europa als Afrikaanse onderzoeker, moet je waarschijnlijk nog beginnen met je project. Dat is een stressvolle tijd omdat je nog geen goed werkritme hebt en je nog geen data hebt om te verwerken. De universiteiten hier zijn doorgaans ook veeleisender dan de universiteiten die ik ken in Ethiopië. Dus het is zelfs in normale omstandigheden geen evidentie om een doctoraat te beginnen in een ander continent. Maar met de lockdownmaatregelen die nu van kracht zijn in België is des te uitdagender geworden. (Tokuma Negisho Bayissa)

Zo heb ik een vriend aan de KU Leuven die hier voor het eerst is en hij heeft het er echt moeilijk mee. Hij is altijd in slechte bui als ik hem bel. Hetzelfde geldt voor een andere vriend van mij die aan zijn master werkt in het VK. Altijd als ik hem spreek, klinkt hij depressief, alsof hij niet weet wat hij moet doen.

Welk advies geef je hem dan?

Eerst en vooral: focus op je werk! De isolatie van de lockdown heeft zeker negatieve kanten, maar het stelt je ook in staat om de tijd te nemen om na te denken. En uiteindelijk is dat de kerntaak van een doctorandus. De lockdown geeft je de mogelijkheid om echt je tijd te nemen om de informatie waarmee je bezig bent grondig te verwerken. Focus je niet op de immensiteit van de taak die voor je ligt, maar zet je simpelweg neer en lees en schrijf. Het is veel beter om één pagina te lezen en hem volledig te doorgronden dan een hele dag te verliezen aan je zorgen maken over de lockdown en de moeilijkheden.

Wat kan ik zelf doen?

Zou je zelf wat meer sociaal contact kunnen gebruiken of wil je iemand die je kent in je omgeving helpen in contact komen met anderen? De welzijnspagina van de Doctoral Schools geeft een overzicht van alle organisaties door en voor internationale onderzoekers en medewerkers. Neem nu contact op!