Vijf vragen aan… Habtu Shumoy

(14-11-2019) Glutenvrije granen zijn aan een opmars bezig. Op Campus Kortrijk verdiept onderzoeker Habtu Shumoy er zich in. We peilen in vijf vragen naar zijn inzichten.

Je voert onderzoek naar glutenvrije granen. Hoe kwam je daartoe?

“Ik ben afkomstig uit Ethiopië en in dat land is teff, de graansoort die ik onderzoek, zeer bekend. In Ethiopië studeerde ik eerst chemie en vervolgens voedingswetenschappen en -technologie. In 2014 kreeg ik de kans om aan de UGent in Kortrijk een doctoraatsonderzoek te voeren naar glutenvrije granen. Aangezien teff enkel in Ethiopië werd gebruikt, bestaat er weinig informatie over het voedingsprofiel en het belang ervan voor gezonde voeding in vergelijk met tarwe, maïs en rijst. Tot voor kort werd teff in Ethiopië beschouwd als minderwaardig graan. Ik wilde graag de voedingssamenstelling en de gezondheidsvoordelen van deze granen onderzoeken om te bekijken of het een goed alternatief kon zijn. Dat is belangrijk vanwege de groeiende vraag van  consumenten in de hele wereld naar alternatieve granen en vanwege de toenemende behoefte aan glutenvrije granen. Na het behalen van mijn PhD heb ik mijn werk verdergezet als postdoctoraal onderzoeker. Momenteel werk ik aan onderzoekseenheid VEG-i-TEC op de vakgroep Levensmiddelentechnologie, Voedselveiligheid en Gezondheid binnen de faculteit Bio-ingenieurswetenschappen.”

We zien dat glutenvrij graan aan populariteit wint. Wat was de belangrijkste bevinding van jouw doctoraat?

“Mijn onderzoek naar het glutenvrij graan teff wilde de voedings- en gezondheidsvoordelen van teff onderzoeken, met bijzondere aandacht voor het potentieel als voedsel voor mensen met diabetes. Dat potentieel zit in bioactieve componenten zoals mineralen. De studie wees onder andere uit dat teff een zeer goede bron is van mineralen zoals ijzer en zink, maar dat het met dank aan de vele vezels, eiwitten en antioxidanten kan vechten chronische ziekten zoals kanker. Vooral op vlak van ijzer zien we geen andere graansoorten met een dergelijk potentieel. Daarom kan teff een zeer goed alternatief zijn voor de Europese voedingsmiddelenindustrie die gespecialiseerd is in glutenvrije voeding, bakkerijproducten en bier.”

Je kan teff al kopen in Belgische winkels, maar kan je het ook vinden op Belgische akkers?

“In Ethiopië bestaat het al sinds mensenheugenis, maar het is intussen ook bewezen in België en Nederland dat het mogelijk is om teff te telen in de Europese weersomstandigheden. Het gebeurde voor het eerst in 2006 in Nederland. Het onderzoek van toen toonde aan dat het een glutenvrij graan is en dus een oplossing kan zijn voor mensen met een glutenallergie. Die vaststelling zorgde voor een groeiende populariteit van teff, waardoor je het ook meer en meer terugvindt in Belgische winkels. Vandaag blijft het echter een duur product, omdat nog te weinig landbouwers het telen.”

In je postdoc onderzoek je hoe teff aan die hoge hoeveelheid ijzer raakt. De term verontreiniging valt daarbij. Moeten we ongerust zijn?

“Wel, de hoeveelheid ijzer in teff ligt zeer hoog ten opzichte van andere graansoorten. Dat vraagt om een verklaring. Ligt dat aan de graansoort zelf of spelen er andere factoren? Een van de hypotheses is dat het ijzergehalte afkomstig zou kunnen zijn van verontreiniging door de grond- en maalapparaten. Met teff die ik hier in België zal telen, willen we onderzoeken of het ijzergehalte afkomstig is van de apparatuur. En als dat zo is, dan bekijken we of het ijzer voedingswaarde heeft of schadelijk is voor wie het eet. Binnen onze hypothese verwachten we momenteel niet dat het schadelijk is, maar dit is niet goed gedocumenteerd en dus willen we afwachten wat het onderzoek oplevert.”

Wat kan dit onderzoek betekenen voor de Belgische voedingsbedrijven?

“We hopen dat de voedingsindustrie kan bijleren op basis van onze bevindingen. Dit onderzoek zou belangrijk kunnen zijn om de hele voedselketen goed te informeren over teff: vanaf de oogst en verwerking tot bij de consumenten. In principe kan je teff gebruiken om elk voedingsproduct te bereiden dat je van tarwe kan maken. Denk bijvoorbeeld maar aan een pannenkoek, een cake, koekjes, brood, pasta, pizza, tortilla, ontbijtgranen, mout voor glutenvrije dranken zoals bier of mayonaise, waar je teff zetmeel kan gebruiken als vetvervanger. Kijkend naar dat aanbod en naar de huidige marktvraag naar hoogwaardige glutenvrije alternatieve voedingsproducten, kunnen Europese voedingsbedrijven op een winstgevende manier in teff investeren.”