Achtergrond datamanagement

Datamanagement is een essentieel element binnen het functioneren van onderzoekers. Hierbij is het belangrijk te beseffen dat data die verzameld worden in het kader van onderzoek in principe steeds door anderen (bijv. promotor, collega-onderzoekers, etc.) moeten geconsulteerd kunnen worden (zie ook Datadeling).

Voordelen

  • Degelijk datamanagement draagt bij tot de kwaliteit van de onderzoeksdata. Het zet aan tot gestructureerd werken en plannen.
  • Je bent bekommerd om het behoud van de integriteit van de data. Dit betekent dat het loutere bestaan van de data beschermd wordt, dat de kwaliteit ervan wordt gehandhaafd en dat er voor gezorgd wordt dat alleen bevoegden toegang tot de data hebben.
  • Het is een manier om je eigen analyse van de data te verifiëren of te laten verifiëren door anderen (bijv. co-auteurs, leden van de onderzoeksgroep,…).
  • Het kan samenwerking vergemakkelijken, nieuwe mogelijkheden blootleggen om de gegevens te gebruiken en dus wetenschappelijke winst betekenen voor je eigen onderzoek.
  • Anderen kunnen erop verder werken: zo benut je de gegevens maximaal (> datadeling).
  • Opslaan en delen van onderzoeksdata verhoogt de zichtbaarheid/profilering van wetenschappelijk onderzoek en de wetenschapper.
  • Veel tijdschriften stellen dataopslag als voorwaarde om te publiceren (> voorschriften uitgeverijen).
  • Stimulans van overheid en instellingen waarbij niet enkel de eindproducten van onderzoek (vb. publicaties) zo veel mogelijk kosteloos beschikbaar worden gesteld aan anderen, maar ook de onderzoeksgegevens.

Uitdagingen

  • Ethische en juridische principes - Hou rekening met de wet op de privacy (persoonsgegevens waar mogelijk coderen of verwijderen uit ruwe data), informed consent (afspraken met participanten inzake dataopslag en -deling).
  • Eigendomsissues - Maak vooraf goeie afspraken over je rechten als onderzoeker. Je onderzoeksgegevens zijn meestal niet de eigendom van de onderzoeker maar van de wetenschappelijke instelling (vb. de UGent voor werknemers van de UGent en FWO-mandaathouders) of van derden (vb. bedrijven,  FOD wetenschapsbeleid, overheden).
  • Praktische moeilijkheden - In uitzonderlijke gevallen genereert het een onredelijk grote werklast bv. niet-digitale vragenlijsten (Voor niet-digitale onderzoeksgegevens geldt evenzeer dat de bewaring, de verwerking en de archivering moet gebeuren met inachtneming van de nodige zorg en verantwoordelijkheidszin).