Lichtfestival 2018

Licht in actie!Lichtfestival 2018

Licht is niet enkel nuttig, gezellig en mooi, maar ook razend interessant en vol onverwachte toepassingen! Dat laten we de bezoekers van het Lichtfestival Gent 2018 graag zelf ontdekken in de foyer van het Ufo.

Ook de UGent-gebouwen op het Sint-Pietersplein, alsook De Brug en de Therminal maken deel uit van lichtkunstwerken op het parcours van het Lichtfestival.

Te midden van alle spectaculaire lichtkunst verbluffen tientallen enthousiaste lichtonderzoekers van de UGent jou in het Ufo met interactieve demo’s.

  • Zie met je eigen ogen hoe licht door glasvezelkabels flitst.
  • Ontdek waarom planten naar het licht toe groeien, en hoe fluorescente eiwitten helpen hun wortels te bestuderen.
  • Vergaap je aan een schaalmodel van de grootste telescoop ter wereld.
  • Speel een deuntje op een laserharp.
  • Krijg een voorproefje van de tv van de toekomst, waarop je bij stralende zomerdagscènes best een zonnebril kunt gebruiken.
  • Laat je scannen door een lichtradar.
  • Bedien zelf een gigantische licht-microchip.
  • Leer hoe elk materiaal een unieke lichtvingerafdruk heeft en hoe we die kunnen meten en gebruiken.
  • Kom schilderen met licht.
  • En veel meer!

Een deel van de demo's vormen de interactieve tentoonstelling ‘Zonder licht wordt het donker!’ en zijn ook de week nadien met gids te bezoeken voor scholieren uit de laatste graad van het secundair onderwijs.

Praktisch

  • Het Lichtfestival Gent vindt plaats van woensdag 31 januari tot en met zondag 4 februari 2018, in de binnenstad van Gent, telkens van 19 tot 24 uur. De zondag opent het festival een uurtje vroeger: om 18 uur.
  • Het festival is gratis.
  • De opstellingen van de UGent zijn terug te vinden in de foyer van het Ufo, Sint-Pietersnieuwstraat 33.
  • Meer info op www.lichtfestivalgent.be
  • Download hier het vouwplan
Belangrijk bericht voor UGent'ers die langs het parcours hun werkplek hebben:

  • Van woensdag 31 januari tot en met zaterdag 3 februari is het parcours van het Lichtfestival volledig verkeersvrij van 18.30 tot 00.30 uur, op zondag 4 februari is dat van 17.30 tot 00.30 uur.
  • Ook fietsen zijn niet toegelaten op het parcours.
  • Alle verkeer kan van woensdag tot zaterdag vóór 18.30 uur en na 00.30 uur zijn gebruikelijke weg volgen. Op zondag kan dat voor 17.30 uur en na 00.30 uur.

Programma in het Ufo (Sint-Pietersnieuwstraat 33)

Download het plannetje hier!

 

  • Suikerziekte of niet? Test het nu met licht!Suikerziekte

    Hoe stel je een correcte diagnose van suikerziekte als de klassieke methode via bloedafname en –analyse niet mogelijk is? Dat is een vraag die artsen in ontwikkelingslanden zich steeds vaker stellen. Suikerziekte komt er meer en meer voor, maar bloedtests zijn duur en omslachtig. UGent-onderzoekers vonden een oplossing via infraroodspectroscopie van de vingernagel. Door de weerkaatsing van infrarood licht op iemands vingernagel te analyseren, kunnen artsen zicht krijgen op de moleculaire structuur (in dit geval de ‘versuikering’) van de vingernagel. Dat blijkt een betrouwbare methode te zijn om diabetici van niet-diabetici te onderscheiden. Nieuwsgierig? Laat je zelf testen tijdens het lichtfestival!

  • Licht + pigmenten = kleur!Deze foto werd gemaakt door Richard Kirby van het Seahack project

    Om lichtenergie te vangen voor fotosynthese beschikken planten en algen over speciale moleculen, de zogenaamde pigmenten. Elk type pigment vangt licht bij een specifieke golflengte (‘kleur’) van het zichtbare licht. Het overige licht wordt terug gereflecteerd en geeft de pigmenten (en dus ook de planten en algen waarin ze zitten) hun typische kleur. Daarom zijn sommige planten en algen eerder rood of bruin dan groen. Microalgen en hun pigmenten worden door de mens gebruikt in tal van toepassingen zoals de voedingsindustrie, aquacultuur, biotechnologie en cosmetica. De pigmenten van microalgen kunnen zelfs door satellieten waargenomen worden, en wetenschappers maken hiervan handig gebruik om de jaarlijkse bloei van microalgen wereldwijd op te volgen vanuit de ruimte.
    Foto: http://seahack.org/project/secchi-plankton-study/

  • Zoek het licht! - Planten zien en bewegenPlanten zien groeien

    Je hebt het vast ook al gemerkt: als je planten op de vensterbank hebt staan, groeien ze enthousiast naar het raam (en het licht) toe. Om ze ietwat recht te houden, zit er niets anders op dan ze regelmatig om te draaien. Maar waarom doen die planten dat? En hoe zien ze waar het licht is? Ze hebben toch geen ogen? Zien ze verschil tussen rood, blauw en wit licht? Haal de wetenschapper in jou (en je kinderen) boven en ontdek hier de antwoorden!

  • Voor één keer: Wortels in de spotlightsWortel

    Een groot deel van het plantenlichaam leeft in het duister en ziet nooit het daglicht. Wortels worden daarom wel eens the hidden half genoemd, en zijn ook door wetenschappers lang ‘onderbelicht’ geweest. De Root Development group (UGent/VIB) brengt daar verandering in. Door lichtgevende eiwitten via genetische modificatie te koppelen aan interessante worteleiwitten kunnen de onderzoekers letterlijk zicht krijgen op wat er in de levende, groeiende wortel precies gebeurt! Ze gebruiken daarvoor onder meer een fluorescent eiwit uit kwallen, maar ook het eiwit dat er door bioluminescentie voor zorgt dat o.m. vuurvliegjes licht geven in het donker. En ze bouwden een bestaande microscoop om tot een exemplaar waar je groeiende wortels voor kunt houden, en dus niet plat eronder hoeft te leggen.

  • LaserharpLaserharp

    Leef je uit, geef jezelf een work-out en maak muziek met de laserharp. Je ‘bespeelt’ deze harp door een reeks laserstralen aan te raken en de straal daardoor te onderbreken. De opstelling is een voorbeeld van hoe signalen, net als in een wetenschappelijk experiment, kunnen worden gedetecteerd en verwerkt, in dit geval tot muziek. In deze demo nemen lichtdetectoren het onderbreken van de laserbundels waar en wordt dit signaal verwerkt door een Arduino-microcontroller. Op zijn beurt stuurt deze een MIDI-signaal uit, dat door een (software)synthesizer tot geluid wordt omgezet. Spelen maar!

  • Schilderen met lichtSchilderen met licht

    Maak bij ons je eigen lichtschilderij en wordt zelf een van de Lichtfestivalkunstenaars! Je beweegt voor een camera een reeks lichtgevende materialen in verschillende kleuren door de lucht, en we tonen je onmiddellijk het resultaat op groot scherm. Abstract of minder abstract, het kan allemaal!
     
     

  • SchaduwspelBall

    In dit spel gebruik je je eigen schaduw om te interageren met een virtueel object, namelijk een botsende bal. De bal wordt geprojecteerd op een scherm met een heldere achtergrond en een camera registreert de schaduw die je vormt door je hand voor de projector te houden. Een computeralgoritme bepaalt vervolgens hoe de bal beweegt.


 

  • Glasvezelcommunicatie en lichtgeleidingFibre Optic

    De snelwegen van het internet werken niet met elektrische nullen en enen, maar met korte lichtpulsen, die door dunne glasdraden voorbijflitsen. Omdat licht in verschillende kleuren komt, kan je vele signalen tegelijk in één draadje laten lopen. We tonen in een interactieve demonstratie deze lichtgeleiding in glasvezels en hoe verschillende lichtbundels van verschillende kleur gecombineerd kunnen worden. Het licht van twee lasers, elk met verschillende kleur, wordt gecombineerd tot één bundel, die over enkele meters glasvezel wordt verzonden. Aan het andere uiteinde van de vezel wordt de lichtsterkte gedetecteerd en omgezet in een elektrisch signaal dat op een pc-scherm wordt getoond.
     
  • Lichtspectroscopie: een vingerafdruk van materie Spectroscopy

    Wil je weten of je bloed voldoende zuurstof naar je spieren brengt? Meet dan het kleurspectrum van je bloed. Dit is maar één van duizenden voorbeelden van lichtspectroscopie: hierbij wordt het spectrum gemeten van licht dat een interactie (absorptie of verstrooiing) ondergaan heeft met een materiaal. Dat verloopt bij elk materiaal anders en dus ‘verraadt’  het spectrum – of hoeveel licht wordt er voor elke golflengte of kleur geabsorbeerd? - de samenstelling van het materiaal. In de demo tonen we hoe een spectrometer werkt en kan je het spectrum van allerlei stofjes bekijken. Je zal ook zien dat mechanische trillingen van moleculen een belangrijke oorzaak vormen voor de pieken in de spectra. En natuurlijk kan je even meten of de zuurstofsaturatie in je bloed goed zit.
     
  • Niet lineaire optica: wanneer 1 + 1 geen 2 is Non Linear Optics

    In de meeste omstandigheden gedraagt licht zich nogal onverschillig. Steek je in een kamer een tweede (identieke) lamp aan, dan verdubbelt de hoeveelheid licht. Lichtdeeltjes interageren ook meestal niet met elkaar: een blauw en een geel foton samenbrengen, levert je geen twee groene lichtdeeltjes op. Zo kennen we licht. Maar in bepaalde materialen of onder speciale omstandigheden, meestal wanneer er heel veel lichtdeeltjes in het spel zijn, gedraagt licht zich toch wat speciaal. Kom te weten hoe een groene laser werkt en hoe we kunnen prutsen aan de golflengte (of kleur) van licht om onzichtbaar licht zichtbaar te maken.
     
  • Speel met een lichtchip Lichtchip

    De computerchip in je laptop of telefoon maakt miljoenen bewerkingen per seconde, door het zenden, sturen en ontvangen van korte signalen in elektrische circuits. Er zijn vele voordelen aan het vervangen van deze elektrische pulsen door lichtpulsen, al moet daarvoor de architectuur van computerchips radicaal herdacht worden. Ontdek de basisprincipes van zo’n lichtgestuurde chip, of “photonic integrated circuit (PIC)”. Je controleert “schakelaars” om de verschillende functies op het circuit aan te sturen en ziet meteen het effect van jouw acties op de stroom van het licht.

  • Camera Obscura Camera Obscura

    We worden verwend met hoogkwalitatieve en superkleine camera’s – denk maar aan de camera in je smartphone – maar camera’s bestonden al vele eeuwen geleden om bijvoorbeeld landschappen te “fotograferen”. Al moest je wel een grote donkere kamer maken (een camera obscura), met in één van de wanden een klein gaatje. Dit zorgt voor een beeld op de overstaande wand in de camera obscura. Maar hoe ziet dit beeld er nu uit? Wel, we hebben zo’n camera obscura voor jou nagebouwd!

  • Maak een #selfIR SelfIR

    Fotonen, of lichtdeeltjes, bestaan in meer varianten dan de kleuren van de regenboog. Infrarode fotonen hebben een iets lagere energie dan zichtbaar licht en kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden om op afstand temperatuur te meten. Inderdaad, elk 'voorwerp' op een bepaalde temperatuur (ook jij!) straalt fotonen uit, net zoals een gloeiend stuk houtskool. In ons fotokotje maak je een dubbele foto van jezelf - een #selfIR - met tegelijkertijd een 'gewoon' beeld en een infrarood beeld. Daarnaast tonen we wat je allemaal met een infraroodcamera kan doen en hoe je daarmee kan controleren of je dak goed geïsoleerd is.
     
  • Waarom een lamp vervangen nog niet zo eenvoudig is Colour Tuning

    De gloeilamp heeft meer dan een eeuw dienst gedaan, in nauwelijks gewijzigde vorm. Maar het einde is nu echt wel nabij. Ook spaarlampen - die niet meer zijn dan een transitietechnologie – geven de fakkel door aan leds (licht emitterende diodes). In deze interactieve opstelling kom je te weten hoe deze drie technologieën zich verhouden op het vlak van efficiëntie en kleurkwaliteit. Inderdaad, lampen moeten niet alleen wit licht uitsturen, ze moeten ook de kleuren van voorwerpen natuurgetrouw weergeven. En dat dit niet zo eenvoudig is als het lijkt, kan je ontdekken in deze interactieve opstelling. Gelukkig komen microscopisch kleine deeltjes en exotische chemische elementen als cerium en europium je te hulp.
     
  • Levende schilderijen Bio Movies

    Sinds de eerste microscopen van het begin van de 17e eeuw, heeft de studie van levend weefsel en cellen vele onderzoekers gefascineerd. Hier tonen we een nieuwe optische technologie die niet alleen in staat is om naar cellen te kijken, maar ook grote moleculen in cellen kan brengen met behulp van licht en nanotechnologie. Minuscuul kleine gouddeeltjes kunnen, wanneer ze beschenen worden met licht, tijdelijke doorgangen maken in de celwand, wat toelaat om moleculen te laten passeren. De mogelijkheden worden geïllustreerd met lichtgevende moleculen die in specifieke cellen aangebracht worden, en samen levende schilderijen maken.
     
  • Zonnepanelen voor de hele wereld Solar

    Zonnepanelen maken elektrische energie uit het zonlicht. Als we al onze nodige energie willen opwekken met die zonnepanelen ontstaat er ‘s nachts een energietekort en zijn er bij felle zon overschotten. Dit gebeurt gelukkig niet op alle plaatsen op onze aarde tegelijk. In een ideaal scenario kunnen we de overschotten aan energie met minimaal verlies transporteren naar andere locaties waar een tekort is. Kom uittesten met behulp van draaiende zonnepaneeltjes op verschillende locaties en met verschillende oriëntaties hoeveel de verwachte energieproductie op elke ogenblik is. Laat deze zo goed mogelijk samenwerken en probeer er voor te zorgen dat iedereen gedurende het hele jaar van energie wordt voorzien.

  • Een radar op licht: de LIDAR LIDAR

    De radartechnologie werd ontwikkeld voor militaire doeleinden: een zender stuurt korte radiopulsen uit en wanneer ze op een vliegtuig of boot botsen, keert een deel terug, waardoor je de afstand en snelheid van het reflecterende voorwerp kan bepalen. De “buienradars” van nu doen net hetzelfde, maar meten de reflectie op regenbuien. Hier tonen we de LIDAR versie, waarbij geen radiogolven maar lichtpulsen gebruikt worden. Met een laser maken we van jou – vanop afstand – een driedimensionale scan, die meteen op een scherm verschijnt.

  • Van een vlak scherm naar 3D beelden 3D

    Hoe zien wij de wereld in 3D? Hoe werkt een 3D televisie? Waarom zijn er zoveel verschillende soorten brillen, en heb je die altijd nodig? En waarom worden sommige mensen ziek bij het kijken van een 3D film in de bioscoop? Hier kom je de basisprincipes van verschillende 3D displays te weten.
     

 

  • HDR-televisie: The bright side of lifeHDR TV

    Moderne tv’s kunnen schitterende kleuren en haarscherpe beelden weergeven, maar zijn nog steeds relatief beperkt in lichtsterkte. HDR televisie (high dynamic range of hoog dynamisch bereik) brengt daar verandering in: Dankzij deze tv’s van de toekomst, die meer licht kunnen uitstralen en dieper zwart kunnen weergeven, zien beelden er levensecht uit. Kom de speciale demonstratiefilm van de VRT bekijken op ons prototype, en ontdek de speciale software die de UGent ontwikkelde om ook klassieke films te kunnen afspelen met – en zelfs te laten profiteren van! – deze nieuwe technologie.

  • Synchrotrons: reuzenmicroscopenSynchrotron

    Maak kennis met de synchrotron! Een cirkelvormige deeltjesversneller met een omtrek van enkele honderden meters tot zelfs kilometers, die superkrachtige X-stralen produceert. X-stralen of Röntgenstralen zijn een soort lichtstraling, onzichtbaar zoals UV-licht, maar dan vele keren straffer. Onderzoekers aan de UGent gebruiken synchrotrons, zoals die in Grenoble, als supertelescopen. De X-stralen kunnen én diep in voorwerpen doordringen, én de materie op heel heel kleine, atomaire schaal in beeld brengen. We tonen hoe zo’n synchrotron werkt en wat voor onderzoek we er mee doen.

  • IceCube: de grootste telescoop op AardeIcecube

    IceCube is één van de grootste wetenschappelijke installaties op de wereld: in één kubieke kilometer ultrahelder ijs, twee kilometer diep onder het sneeuwoppervlak aan de Zuidpool, zijn meer dan 5000 lichtsensoren begraven. Deze kijken naar neutrino's, uit de zogenaamde ‘kosmische straling’, die met enorme energie uit het heelal op Aarde aankomen. Neutrino’s vliegen dwars door de Aarde, maar heel af en toe ‘botsen’ ze toch eens op een van de hier aanwezige deeltjes, en dan ontstaat een klein lichtflitsje, dat de sensoren kunnen opvangen. We tonen een model op schaal 1/500 van de IceCube telescoop dat toont hoe we deze kosmische deeltjes waarnemen, en hoe we iets kunnen leren over de plaats waar ze gevormd zijn.

 

Foto's