Visietekst ‘Diversiteit aan de Universiteit Gent’
Wat is diversiteit?
Diversiteit is verscheidenheid. Iedere student en medewerker heeft een eigen, unieke combinatie
van zichtbare en minder zichtbare persoonskenmerken. Omgaan met diversiteit is het benutten van
kwaliteiten, talenten, ervaringen en competenties van alle studenten en medewerkers, rekening
houdend met de verscheidenheid van individuen en groepen binnen de universiteit. In een
diversiteitsbeleid staat het (pro-)actief op zoek gaan naar talent in de samenleving en strategieën
ontwikkelen om dat talent te laten ontplooien centraal. Een diversiteitsbeleid heeft dan ook tot doel
om een evenredige en evenwaardige participatie van studenten en personeelsleden te stimuleren en
te realiseren.
Waarom kiezen voor diversiteit?
In onderstaande visietekst onderstreept de UGent dat ze op een actieve manier en integrale wil
werken aan diversiteit. Deze visietekst bouwt voort op de missieverklaring waarin de UGent zich
profileert als maatschappelijk geëngageerde en pluralistische universiteit die open staat voor alle
studenten ongeacht hun levensbeschouwelijke, politieke, culturele en sociale achtergrond.
Anderzijds sluit deze visietekst aan bij de antidiscriminatieverklaring waarin de UGent zich verzet
tegen iedere vorm van indirecte of directe discriminatie, uitsluiting, segregatie, racisme en ongelijke
behandeling. Ten slotte sluit deze visietekst aan bij de onderwijsvisie van de UGent, die studenten
wil begeleiden tot zelfstandige denkers.
Diversiteit als meerwaarde voor onderwijs, onderzoek en dienstverlening
De Universiteit Gent beschouwt het als haar verantwoordelijkheid om een belangrijke
bijdrage te leveren aan de kennissamenleving door middel van onderzoek, onderwijs en
dienstverlening. De UGent is er tevens van overtuigd dat diversiteit als het erkennen,
waarderen en benutten van verscheidenheid een cruciale en centrale rol speelt in onderwijs,
onderzoek en dienstverlening. Een divers samengestelde personeels- en studentenpopulatie
betekent een meerwaarde voor het leveren van inzichten en het stimuleert de creativiteit en
innovatie in onderzoek, onderwijs en dienstverlening. Diversiteit genereert nieuwe ideeën,
andere invalshoeken en het ‘durven denken’ krijgt daardoor extra dynamiek.
De UGent als spiegel van talent in de samenleving
De universiteit kiest ervoor om met beide voeten in de samenleving te staan. Het is haar
missie om het aanwezige talent in de samenleving op te zoeken, te benutten en te
versterken. Ze beschouwt het als haar maatschappelijke verantwoordelijkheid om te werken
aan de democratisering van het onderwijs. Hoewel er zich de laatste decennia een
massificatie heeft voorgedaan wat betreft het aantal studenten dat een studie doorloopt aan
de universiteit, is van een echte democratisering echter nog geen sprake: bepaalde groepen
uit de samenleving participeren nog onvoldoende in het hoger onderwijs. Bovendien wenst
de UGent zowel wat betreft personeel als studenten een weerspiegeling te zijn van de
maatschappelijke realiteit en bevolkingssamenstelling. De evenredige en evenwaardige
participatie van ondervertegenwoordigde groepen is een belangrijke doelstelling van het
diversiteitsbeleid. De UGent meent dat iedereen die intrinsiek over de capaciteiten beschikt
om hoger onderwijs te volgen, de kans daartoe moet krijgen. De UGent ziet het als haar taak
om in een ondersteunend en begeleidend kader te voorzien, zodat alle studenten die over dit
potentieel beschikken het hoger onderwijs succesvol kunnen doorlopen.
Krachtlijnen van het diversiteitsbeleid
Het diversiteitsbeleid van de UGent gaat uit van vijf krachtlijnen: (1) toegankelijkheid, (2) evenredige
en evenwaardige participatie, (3) kansen creëren, (4) verantwoordelijkheid en (5) uitmuntendheid.
1. Toegankelijkheid
De UGent streeft naar optimale toegankelijkheid van diensten en (onderwijs)voorzieningen voor
diverse categorieën studenten en personeelsleden. Toegankelijkheid kan vele vormen aannemen: we
hebben aandacht voor onder meer fysieke, mentale, financiële, digitale toegankelijkheid. We
hanteren het ‘design for all’-model. Dit model stelt dat diensten en voorzieningen ontworpen of
aangepast moeten worden niet op maat van de modale gebruiker, maar op maat van een grote
groep van gebruikers met verschillende noden en behoeften.
‘Design for all’ mag niet herleid worden tot individueel maatwerk. ‘Design for all’ houdt
voorafgaandelijk zoveel mogelijk rekening met verschillende categorieën gebruikers. Individueel
maatwerk wordt toegepast wanneer men vaststelt dat reguliere voorzieningen onvoldoende
afgestemd zijn op de noden en behoeften van een individuele gebruiker. Hoewel individueel
maatwerk nooit helemaal uitgesloten kan worden en zelfs noodzakelijk zal blijven, is ‘design for all’
juist bedoeld om minder individueel maatwerk te moeten bieden. Kennis van noden en behoeften
van specifieke groepen evenals van achterstellingsmechanismen, flexibiliteit en differentiatie zijn
belangrijke voorwaarden om het ‘design for all’-model te implementeren.
2. Evenredige en evenwaardige participatie
De UGent wil een afspiegeling zijn van het talent in de samenleving en streeft naar evenredige en
evenwaardige participatie van ondervertegenwoordigde groepen studenten en personeelsleden.
Evenredige participatie wil zeggen dat de deelname van groepen aan de UGent gelijk is aan hun
relatieve aandeel in de samenleving. Evenwaardige participatie staat voor een volwaardige sociale en
academische integratie van alle studenten en personeelsleden. Dit impliceert dat de UGent actief
werkt aan sensibilisering en bewustmaking enerzijds en aan inspraak en participatie van iedereen
anderzijds.
3. Kansen creëren
De UGent ziet het hoger onderwijs niet als een wedstrijd waarin ondersteuning en aanmoediging
enkel is weggelegd voor winnaars, maar als een expeditie waarbij voor alle deelnemers zoveel
mogelijk kansen gecreëerd worden om de tocht tot een goed einde te brengen.
De UGent gaat ervan uit dat ongelijke startkansen geen feitelijk en onveranderlijk gegeven zijn, maar
tot stand komen doordat persoonskenmerken en omgevingskenmerken niet goed op elkaar zijn
afgestemd. De UGent kiest voor een tweesporenbeleid, dat zich zowel richt op het versterken van
persoonskenmerken als op het aanpassen en veranderen van omgevingskenmerken. Op die manier
willen we de kloof tussen persoonskenmerken en omgevingskenmerken dichten.
Bij het inwerken op de persoonskenmerken staat het versterken van individuele (leer)competenties
die nodig zijn om universitair onderwijs of een loopbaan aan de universiteit succesvol te doorlopen
centraal. Daarbij wordt rekening gehouden met de verscheidenheid en eigenheid van elk individu. De
begeleiding van de student tot zelfstandige denker, rekening houdend met de bagage en het
aanwezige talent van elke student, moet uitmonden in gelijkwaardige trajecten. Er wordt aanvaard
dat studietrajecten op een verschillende manier doorlopen kunnen worden. De focus ligt daarbij op
talentontwikkeling en gedifferentieerde ondersteuning en begeleiding. Bovendien stopt het
leerproces niet bij het behalen van een diploma. De UGent streeft naar levenslang en levensbreed
leren van haar personeel zodat de ontplooiing van het aanwezige talent tot een creatieve en
innovatieve werkomgeving kan leiden.
De UGent wil naast het versterken van individuele competenties van studenten en personeelsleden
ook op een structurele manier inwerken op de omgevingskenmerken, met name de leer- en
werkomgeving. De UGent kiest voor een dynamische leer- en werkomgeving die erop gericht is om
het potentieel van alle studenten en personeelsleden aan te spreken en te benutten. Dit
veronderstelt een kritische houding en reflectie t.a.v. de bestaande leer- en werkomgeving en
bereidheid tot een structureel en continu veranderingsproces.
4. Verantwoordelijkheid
Omgaan met diversiteit is een competentie en een maatschappelijke verantwoordelijkheid van
iedereen: van personeelsleden, studenten en afgestudeerden. Aansluitend bij haar algemene
onderwijsvisie levert de UGent inspanningen om die competentie aan te scherpen zodat haar
studenten, personeelsleden en afgestudeerden in een diverse samenleving kunnen functioneren.
5. Uitmuntendheid
De UGent wil een uitdagende en veeleisende leer- en werkomgeving zijn voor studenten en
personeelsleden. Studenten en personeelsleden hebben er baat bij dat de lat hoog ligt en er hoge
verwachtingen ten aanzien van hen gecreëerd worden. Dit stimuleert studenten om uit te groeien
tot zelfstandige denkers en personeelsleden om uit te blinken in hun takenpakket. Een
diversiteitsbeleid is net zoals een kwaliteitsbeleid een beleid dat streeft naar uitmuntendheid, net
omdat het uitgaat van ieders talent en streeft naar maximale ontplooiing.
Universiteit Gent, 30 januari 2009
De Universiteit Gent beschouwt deze visietekst als het algemeen uitgangspunt voor haar
diversiteitsbeleid. Concrete doelstellingen en acties zullen vervat worden in een diversiteitsactieplan.
Contact
Algemeen
Badra Djait - coördinator