STAP 1: bepalen doelstellingen

Situering

In CSL is het van belang dat het engagement of de service die de student verleent, zowel gericht is op eindcompetenties van de student (de leerdoelen), als op de tegemoetkoming aan reële maatschappelijke noden. Deze worden gedefinieerd vanuit de gemeenschap of organisatie waarmee je samenwerkt.

Leerdoelen voor de studenten

Situering

Zoals gebruikelijk voor elk opleidingsonderdeel, formuleren lesgevers de leerdoelen voor studenten.

In opleidingsonderdelen waar CSL deel van uitmaakt, zijn naast academische leerdoelen ook maatschappelijke en persoonlijke leerdoelen af te bakenen.

De leerdoelen voor de studenten vloeien enerzijds voort uit het theoretische deel binnen het opleidingsonderdeel, en anderzijds uit de praktijkervaring en de reflectiecomponent. De student behaalt dus de leerdoelen door de combinatie van de drie componenten. De componenten in CSL versterken elkaar en zijn met elkaar verwerven.

Academische leerdoelen

Deze leerdoelen geven richting aan de academische competenties die de student nastreeft en zijn verbonden met de academische component in het opleidingsonderdeel.

De praktijkcomponent en de reflectiecomponent versterken de academische competentieverwerving.

Maatschappelijke en persoonlijke leerdoelen (civic learning)

Deze leerdoelen geven richting aan de maatschappelijke en persoonlijke competenties die de student nastreeft en zijn verbonden met de praktijk- en reflectiecomponent.

De theoretische component versterkt de maatschappelijke en persoonlijke competentieverwerving. Studenten krijgen bijvoorbeeld een theoretisch hoorcollege over interculturele communicatie, voordat men een maatschappelijk engagement (praktijkcomponent)  aangaat in een afgebakende gemeenschap met een hoge mate van diversiteit.

>> Meer informatie over 'Civic learning'

Tips voor implementatie van de leerdoelen

  1. Ga na hoe CSL binnen het specifiek opleidingsonderdeel het leren van de student kan bevorderen.
  2. Maak in de context van het opleidingsonderdeel duidelijk wat de leerdoelen/eindcompetenties zijn voor de student, zowel op academisch, persoonlijke als maatschappelijk vlak.
  3. Als lesgever stel je de leerdoelen voor de student op. Communiceer over deze leerdoelen met de partner in de gemeenschap en de studenten.
  4. Bepaal vooraf via welke onderwijsactiviteiten studenten deze leerdoelen zullen bereiken.
  5. Bepaal vooraf hoe je de studenten zal evalueren. Hiervoor kunnen verschillende methoden gehanteerd worden.

Voorbeelden van leerdoelen voor de studenten

Voorbeelden van academische leerdoelen en maatschappelijke en persoonlijke leerdoelen vind je in de goede praktijkvoorbeelden van CSL aan de UGent onder ‘academische leerinhoud en leerdoelen voor de student’ en onder 'maatschappelijke en persoonlijke leerinhoud en leerdoelen voor de student'.

>> Goede praktijkvoorbeelden aan de UGent

Doelstellingen voor de gemeenschap

Situering

Bij het ontwerpen van CSL in een opleidingsonderdeel, stel je naast leerdoelen voor de student ook doelstellingen in de organisatie en/of gemeenschap voorop, waar de student zicht op richt door middel van een specifieke opdracht of dienstverlening.

De maatschappelijke doelstellingen voor de gemeenschap zijn gebaseerd op reële maatschappelijke noden die de gemeenschap of organisatie zelf definieert, eventueel in samenwerking met de lesgevers van de universiteit.

Voorbeelden van maatschappelijke noden waar studenten in het kader van CSL aan kunnen tegemoetgekomen:

  • Gebrek aan basisnoden als water, voedsel, veiligheid, huisvesting, kleding, gezondheid, …
  • Sociale problemen (sociale exclusie, armoede, …)
  • Tewerkstellingsproblemen
  • Onderwijsproblemen
  • Milieuproblemen
  • Landbouw en voedselproductieproblemen
  • Schending van rechten (kinderrechten, mensenrechten, …)
  • Kennisongelijkheid (vb.: digitale kloof)
  • Ongelijke culturele participatie (vb.: door armoede)
  • Participatieproblemen (vb. door verstandelijke of fysieke beperking).

Tips voor implementatie van de maatschappelijke doelen

  1. Je kan als lesgever samen met de organisatie en/of lokale actoren in de gemeenschap de reële maatschappelijke noden identificeren en definiëren. Ee aantal vragen kunnen een leidraad bieden:
    • Wat is de missie, visie, doelstelling van de organisatie?
    • Wat zijn de grootste uitdagingen/problemen/noden waaraan de organisatie werkt, of die aanwezig zijn in de gemeenschap of bij de specifieke doelgroep? Waar liggen prioriteiten?
    • Wat doet de organisatie om aan deze uitdagingen/problemen/noden tegemoet te komen?
    • Wat doen andere lokale actoren in de gemeenschap om aan deze uitdagingen/problemen/noden tegemoet te komen?
    • Wat kunnen de studenten doen in de organisatie/gemeenschap om aan deze uitdagingen/problemen/noden het hoofd te bieden?
  • De reële maatschappelijke noden die geïdentificeerd werden, vertaal je best samen met de partner in de gemeenschap, in maatschappelijke doelen. Het zijn deze doelen waarop de opdracht in de praktijkervaring van de student gebaseerd is.
  • Betrek eventueel de studenten bij het identificeren van de maatschappelijke doelen, door middel van bijvoorbeeld een gemeenschapsdiagnose. Aan welke reële maatschappelijke noden kunnen we tegemoetkomen in deze specifieke afgelijnde gemeenschap en in welke doelstellingen kunnen we dit vertalen?
  • Bepaal vooraf via welke opdrachten/taken/interventies tijdens de praktijkervaring de  studenten deze maatschappelijke doelstellingen bereiken.
  • Bepaal vooraf hoe je zal evalueren in welke mate doelen werden bereikt. Hiervoor kan je verschillende methoden hanteren.
  • Voorbeelden van doelstellingen in de gemeenschap

    Voorbeelden vind je in onderstaande goede praktijkvoorbeelden van CSL in de UGent onder ‘maatschappelijke doelen’.

    >> Goede praktijkvoorbeelden aan de UGent

    Bronnen

    Batchelder, T. H. & Root, S. (1994). Effects of an undergraduate program to integrate academic learning and service: cognitive, prosocial cognitive, and identity outcomes. Journal of adolescence, 17(4), 341-355.

    Battistoni, R. M. (1997). Service learning and democratic citizenship. Theory into practice, 36(3), 150-156.

    Cohen, J. (2006). Social, emotional, ethical, and academic education: creating a climate for learning, participation in democracy, and well-being. Harvard Educational Review, 76(2), 201-237.

    Furco, A. (1996). Service-learning: A balanced approach to experiential education. Expanding boundaries: Serving and learning, 1, 1-6.

    Hunt, J. B., Bonham, C. & Jones, L. (2011). Understanding the goals of service learning and community-based medical education: a systematic review. Academic Medicine, 86(2), 246-251.

    Hunter, S., & Brisbin, R. A. (2000). The impact of service learning on democratic and civic values. PS: Political Science & Politics, 33(03), 623-626.

    Martin, A. (2001). The many faces of engagement, learning goals, and the principles of good practice in service learning. Journal of Family and Consumer Sciences Education, 19(1), 38-41.