Cocreatie

Opleiding

Bachelor of Science in de Industriële Wetenschappen: Industrieel Ontwerpen

Faculteit

Industriële Wetenschappen en Architectuur

Maatschappelijk engagement

Omschrijving

Dit opleidingsonderdeel maakt de brug tussen inclusive design en personalised manufacturing. Binnen de maatschappij heerst een grote behoefte aan ergonomisch verantwoorde hulpmiddelen voor mensen met specifieke beperkingen. Alhoewel geen enkele persoon en geen enkele beperking dezelfde is, hebben deze unieke gebruikers toch slechts de keuze uit een klein aanbod van universele hulpmiddelen die geproduceerd worden volgens massaproductie standaarden. Nieuwe digitale prototyping technologieën en de rol van het internet creëren vandaag de dag nieuwe opportuniteiten voor deze nichemarkten. Ze openen de weg naar nieuwe scenario’s, waarin eindgebruikers in staat zijn om hulpmiddelen zelf op maat te ontwikkelen, te produceren en te verspreiden.

Studenten industrieel ontwerpen en ergotherapie werken in co-design team gedurende een periode van twaalf weken hulpmiddelen uit op maat van één eindgebruiker met een specifieke functiebeperking. De co-design teams gaan ‘samen’ met de cliënt op zoek naar oplossingen vertrekkende vanuit ervaren noden en wensen. De studenten passen in dit gepersonaliseerd ontwerpproces een divers spectrum aan competenties toe. Naast hun domein specifieke kennis worden bredere interesses en multidisciplinaire vaardigheden geprikkeld. Empathie, creativiteit, dialoog en vermogen om te anticiperen zijn bijgevolg van groot belang, om mee te kunnen bouwen aan het fysisch, psychisch en sociaal welzijn van de doelgroep.

Gemeenschap en partnerschappen

Een context met beperkingen laat vaak juist creativiteit botvieren. Dit verklaart wellicht waarom ergotherapeuten, familieleden en vrienden van mensen met een beperking zo inventief zijn. Mensen met een beperking bedenken trouwens ook voor zichzelf innovatieve hulpmiddelen die hun leven vereenvoudigen. Die producten hebben dan misschien nog niet altijd hun looks mee – ze zijn meestal gemaakt met onderdelen uit een doe-het-zelf zaak of er komt recyclage aan te pas – vaak zijn het krachtige innovaties en worden ze steevast dagelijks gebruikt.

De gemeenschap waar de studenten actief een engagement aangaan, bakenen we af tot mensen met een functiebeperking en hun mantelzorgers, die een duidelijke nood of oplossing hebben om het fysisch, psychisch en sociaal welzijn te bevorderen. Om die gemeenschap te bereiken, vertrekken we vanuit de basis: het contact met het individu en zijn omgeving. De betrokken cliënten of mantelzorgers kunnen participeren door rechtstreeks een vraag of opportuniteit in te dienen bij de vakgroep Industrieel Systeem- en Productontwerp. In dit opleidingsonderdeel staan de studenten ten dienste van de betrokken cliënt en proberen ze de sociaal-technische ondersteuning te geven om eigen hulpmiddel te optimaliseren of te verwezenlijken.

Op het einde van het project worden alle hulpmiddelen tentoongesteld en overhandigd op een ontwerpbeurs. Daarenboven maken we de bouwplannen van de gepersonaliseerde oplossingen voor iedereen toegankelijk onder een creative commons licentie. Deze laat derden toe om bepaalde hulpmiddelen voor eigen gebruik na te maken en eventueel verder aan te passen naar de eigen mogelijkheden.

Maatschappelijke doelen

Het beoogde doel van dit opleidingsonderdeel is niet alleen het creëren van aangepaste fysieke hulpmiddelen, maar ook het borgen van de kennis en praktische ervaring er omheen. Eindgebruikers en paramedici leren continu van elkaar en valideren steeds opnieuw praktische oplossingen in nieuwe concrete situaties, met als voorwaarde deze kennis opnieuw ter beschikking stellen aan derden. De manier van ontwerpen, de productietechnieken, de benadering van de doelgroep,… breekt in grote mate met wat tot vandaag bekend is binnen de ontwerpwereld en zorgsector. We laten de mensen zelf meehelpen om hun eigen oplossing op maat te ontwikkelen en mogelijk ook te produceren. Het plaatst hen zowel in de positie van ervaren gebruiker, als van producent. Beide werelden dagen elkaar steeds uit in een spel van geven en nemen. Op een iteratieve wijze worden zo beperkingen omgezet in concrete mogelijkheden. Er is sprake van een humaan gedreven innovatieproces waarbinnen zowel mensen met beperkingen als hun zorgverleners de rol van bewuste actoren aannemen, in de plaats van objecten die overgoten worden met medelijden en zorgen. Deze manier van ontwerpen moet uiteindelijk leiden tot concrete oplossingen voor de eindgebruikers die het fysisch, psychisch en sociaal welzijn bevorderen. We bevorderen de toegankelijkheid, participatie en zelfredzaamheid in de samenleving, door het werken vanuit de basis.

Academische leerinhoud en leerdoelen voor de student

  • Gedrag observeren, sturen en herhaalbaar maken binnen diverse contexten.
  • Het efficiënt en creatief gebruik van skills en resources binnen het co-creatie team.
  • Het ontwerpen van een dialoog tussen alle betrokken stakeholders.
  • Het filteren van relevante sociale en technische aspecten.
  • Het maken van het juiste prototype op het juiste moment: van experience prototyping tot personalized manufacturing.
  • Efficiënt gebruik van digitale prototyping technieken.
  • Productenonderdelen computergestuurd kunnen fabriceren: 3D-printing, lasercutting, CNC-milling.
  • Basisparameters kunnen opstellen voor PR modellen in verband met mogelijke geometrieën, processnelheden en machine-instellingen.
  • Inzicht in de diverse types van 3D-scan processen en kunnen toepassen binnen de reverse engineering context.

Maatschappelijke en persoonlijke leerinhoud en leerdoelen voor de student

  • Een vertrouwensrelatie leren opbouwen met cliënt en zijn omgeving.
  • Creativiteit als sleutelbegrip om vanuit beperkingen nieuwe mogelijkheden te creëren.
  • Bewuster leren omgaan met een diversiteit van doelgroepen.
  • Een beter inzicht verwerven in de maatschappelijke situatie van personen met een functiebeperking.
  • Inzicht krijgen van de rol als toekomstig industrieel ingenieur en technologie in diverse specifieke maatschappelijke contexten.
  • Inzicht krijgen in de interactie mens-technologie-gemeenschap.
  • Versterken van sociale en communicatieve competenties, luisteren, dialoog, sensitiviteit.
  • Verwerven van een aantal relevante basiswaarden als empathie, respect, vertrouwen, aanvaarding, …

Reflectie

Door middel van reflectie:

  • leren studenten hun eigen ontwerpactiviteiten kritisch te analyseren vanuit de interactie mens-technologie-gemeenschap.
  • leren de studenten over hun eigen rol als industrieel ontwerper in een complexe samenleving.
  • leren de studenten complexe sociale problemen binnen een groter geheel te plaatsen en ermee om te gaan.
  • leren de studenten op een creatieve manier omgaan met onverwachte gebeurtenissen.
  • verwerven de studenten naast academische inzichten en vakspecifieke competenties, ook meer generieke competenties.
  • groeit de maatschappelijke betrokkenheid.

Studenten leren om vanuit theoretische inzichten kritisch te reflecteren op hun ontwerpactiviteiten door middel van:

  • groepsdiscussie binnen het team.
  • het bezoeken van de cliënt in zijn alledaagse omgeving.
  • het rapporteren van de activiteiten op een blog.
  • het geven van tussentijdse presentaties.
  • intervisiegesprekken met docenten.
  • het maken van een korte reportage over de cliënt en het hulpmiddel.

Contact

Verantwoordelijke lesgever: Lieven De Couvreur
Lieven.DeCouvreur@UGent.be

Medelesgever: Prof. dr. Jan Detand
Jan.Detand@UGent.be

Medelesgever: Prof. dr. Olivier Rysman
Olivier.Rysman@UGent.be