Nascholing: Wie maakt ons nieuws

Wanneer
03-03-2020 07:00 tot 17-03-2020 15:00
Waar
Aula, Voldersstraat 9, 9000 Gent.
Door wie
Wetenschappelijke Nascholing UGent
Contact
sarah.vanleuven@ugent.be
Website
http://www.ugent.be/wetenschappelijke-nascholing
Voeg toe aan mijn agenda

Sarah Van Leuven geeft een drieledige lezingenreeks Er zit een journalist in ieder van ons. Of toch niet?. Deel 1: Wie maakt ons nieuws?

Professor Sarah Van Leuven geeft een lezingenreeks rond journalistiek: Er zit een journalist in ieder van ons. Of toch niet?

  • Dinsdag 3 maart 2020: wie maakt ons nieuws?
  • Dinsdag 10 maart 2020: fake news, een contradictio in terminis?
  • Dinsdag 17 maart 2020: is er nog een toekomst voor journalistiek?

De titel van ‘beroepsjournalist’ is wettelijk beschermd in België door een wet uit 1963. Een erkenningscommissie beslist of de aanvrager aan de voorwaarden voldoet. Zo moet een journalist minstens twee jaar in hoofdberoep aan de slag zijn voor een medium dat algemene berichtgeving verstrekt, en mag dit niet gecombineerd worden met commerciële nevenactiviteiten. Maar anderzijds is het niet zo dat het beroep zelf beschermd is door een specifieke opleiding waarin een exclusieve set van vaardigheden wordt aangeleerd, zoals dat bijvoorbeeld wel het geval is bij artsen of advocaten. En tegelijk hebben journalisten ook niet het alleenrecht op het verspreiden van nieuws. Maar wat is dan precies nieuws? En wat maakt deze beroepsgroep zo uniek? Met welke uitdagingen worden journalisten vandaag geconfronteerd? En moeten we ons daar als geïnformeerde burger zorgen over maken? Zal er binnen 20 jaar nog wel sprake zijn van professionele journalistiek? Deze en andere vragen komen aan bod in deze lezingenreeks.

Dinsdag 03 maart 2020: Wie maakt ons nieuws?

Tijdens deze lezing werpen we eerst een blik op het nieuws. wat is nieuws (niet)? En wie zijn de professionals die ons nieuws maken? Uit een grootschalig onderzoek van het Center for Journalism studies Van Leuven et al., 2018) blijkt dat de gemiddelde Belgische journalist een blanke man van eind de veertig jaar is. We gaan ook dieper in op de beroepsopvattingen van Belgische journalisten,  in de (veranderende) werkomstandigheden waarmee ze geconfronteerd worden.

Dat brengt ons bij het tweede deel van de lezing, waarin we analyseren hoe het beroep van journalist doorheen de tijd veranderd is. Door de groeiende werkdruk zijn journalisten afhankelijker geworden van aangeleverd nieuws van derde partijen zoals persagentschappen, maar ook pr-materiaal of ‘user-generated content’ van burgerjournalisten duikt steeds vaker op in het nieuws. en door nieuwe technologieën zijn er op redacties ook veel nieuwe profielen bijgekomen zoals designers, datajournalisten, of social media redacteurs. we stellen de vraag in hoeverre ook zij kunnen of moeten beschouwd worden als journalisten, en wat hun impact is op ons nieuws.

Dinsdag 10 maart 2020: Fake news, een contradictio in terminis?

In deze lezing analyseren we het fenomeen fake news. De term dook ineens heel regelmatig op vanaf de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2016. Compleet verzonnen berichten over de kandidaten zouden veel kiezers foutieve informatie verschaft hebben en zo de uitslag van de verkiezingen hebben beïnvloed.

Sindsdien wordt de term echter ook in andere landen en in andere contexten gebruikt, en ook misbruikt, bijvoorbeeld door politici om de geloofwaardigheid van kritische journalisten aan te tasten. Het doel van deze lezing is om een duidelijk beeld te schetsen van wat fake news is (en wat het niet is) en hoe je het kan herkennen. Maar de verantwoordelijkheid om fake news te bestrijden ligt niet alleen bij de gebruiker, we staan ook stil bij de rol van platformen, overheden en andere betrokken partijen. We bespreken ook de implicaties van ‘fake news’ en het ‘fake news discours’ voor journalisten en nieuwsorganisaties.

Dinsdag 17 maart 2020: Is er nog een toekomst voor journalistiek?

Door een reeks maatschappelijke veranderingen staat het duale inkomstenmodel van nieuwsorganisaties onder druk. Door een explosie van (nationale en internationale) aanbieders staan zowel de inkomsten van het publiek als die van adverteerders onder druk. De bekendste oplossingen daarvoor zijn enerzijds schaalvergroting (wat leidt tot marktconcentratie) en anderzijds efficiëntiemaatregelen en kostenbesparingen. We stellen de vraag of dat niet leidt tot meer eenheidsworst en minder kwalitatieve berichtgeving en onderzoeksjournalistiek.

Vervolgens blikken we vooruit. De inkomsten uit online nieuws zijn voorlopig nog grotendeels verwaarloosbaar. Er gaan ook heel veel inkomsten verloren aan concurrenten zoals Facebook of Google News. En dat terwijl steeds meer mensen, zeker jongeren, het nieuws online consumeren, wat in de toekomst alleen maar zal toenemen. Wat betekent dat voor de toekomst van ons nieuws? Zal er binnen 20 jaar nog een krant bestaan? En zal die enkel online verschijnen of ook nog op papier verspreid worden? Hoe zal die krant van de toekomst eruit zien? Door wie zal ze gemaakt worden? En op welk inkomstenmodel zal ze gebaseerd zijn?

Registreren? 

Elektronisch inschrijven via www.ugent.be/wetenschappelijke-nascholing